1670 жылғы Мадрид шарты: Англия мен Испания арасындағы Америка дауының шешімі
Treaty of Madrid (1670)
1670 жылғы Мадрид шарты: Англия мен Испания арасындағы Америкадағы талас-тартыстарды реттеген келісім. Ямайканы Англияның иелігі ретінде мойындады. Тарих, келісімдер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1670 жылы Англия мен Испания арасындағы келісім
1670 treaty between England and Spain
Мадрид келісімі, сондай-ақ Годольфин келісімі деп аталатын бұл келісім 1670 жылдың шілдесінде Англия мен Испания арасында "Америкадағы барлық дауларды шешу үшін" жасалды. Келісім 1654 жылы Кариб теңізінде басталған соғысты ресми түрде аяқтады, оның барысында Англия Ямайканы бағындырған болатын. 1670 жылғы Мадрид келісімі Англия үшін өте тиімді болды, себебі Испания Кариб теңізіндегі және Американың қалған бөлігіндегі Англияның иелену құқығын мойындап, заңдастырды. 1670 жылға дейін Испания Американы, Бразилиядан басқа, өзінің аумағы деп есептеген, ал Бразилия 1494 жылғы Тордесильяс келісіміне сәйкес Португалияға тиесілі болды. Бұл келісім 1494 жылғы 12 қазаннан бастап Христофор Колумбтың Испания үшін Жаңа әлемге қатысты талаптарын растады.
The Treaty of Madrid, also known as the Godolphin Treaty, was a treaty between England and Spain that was agreed to in July 1670 "for the settlement of all disputes in America". The treaty officially ended the war begun in 1654 in the Caribbean in which England had conquered Jamaica. The 1670 Treaty of Madrid was highly favourable to England, as its Adverse Possession in the Caribbean Sea and the rest of the Americas was confirmed and made legal by Spain. Before 1670, Spain had exclusively regarded the Americas as Spanish territory with the exception of Brazil, which was Portuguese according to the 1494 Treaty of Tordesillas that had confirmed Christopher Columbus' claim of the New World for Spain since 12 October 1494.
Өмірбаян
1654 жылдың соңында Англия-Испания соғысы басталды, Англия Франциямен бірге Испанияға қарсы соғысқа қосылды. Еуропадағы қақтығыс Франция мен Испания арасындағы Пиреней келісімімен және 1660 жылы Англия королі Карл II-нің таққа қайта отыруымен аяқталды, бірақ Англия мен Испания арасындағы келісімге ешқашан қол қойылған жоқ. Кариб теңізіндегі қақтығыс ағылшынның Испаньолаға жасаған сәтсіз шабуылымен басталды, одан кейін Ямайкаға сәтті шабуыл жасалды. Аймақ осылайша соғыс күйінде қалды, ал 1667 жылы Англия мен Испания арасында Мадрид келісіміне қол қойылды. Бұл келісім Англияға сауда жағынан тиімді болғанымен, Америка колониялары мен Кариб теңізі заңды иеліктер ретінде көрсетілмеді. Сондықтан шабуылдар жалғасты, әсіресе Морганның келесі екі жылда Портобелло мен Маракайбо қалаларын қатыгездікпен шауып, тонауы жалғасты. 1669 жылы Испанияның королева-регенті Мариана Кариб теңізіндегі ағылшын кемелеріне шабуыл жасауға бұйрық берді. Карл II Модифордқа испандарға қарсы ресми өкілеттік хаттар беруді бұйырды. Модифорд Морганды тағы да испан теңізіне шабуыл жасауға жіберді. Испания жылдар бойы соғыс пен саяси дау-жанжалдардан кейін саяси, экономикалық және әскери жағынан әлсіз болды.
The Anglo Spanish War had begun in late 1654, as England joined France in its conflict with Spain. In Europe, the conflict ended with the Treaty of the Pyrenees (between France and Spain) and King Charles II of England's restoration in 1660, but a treaty between England and Spain was never signed. The conflict in the Caribbean began with the English failed attempt on Hispaniola, followed by a successful invasion of Jamaica. The region thus remained in a state of war, and privateer raids were launched on the Spanish Main led by buccaneers notably Christopher Myngs and Henry Morgan under the behest of Jamaican Governor Thomas Modyford In 1667 the Treaty of Madrid was signed between England and Spain. Although favourable to the former in terms of trade, there was no mention of the American colonies or the Caribbean as rightful possessions. Attacks, therefore, continued, notably Morgan's brutal attack and sackings of Portobello and Maracaibo over the next two years. In 1669, Mariana, the Queen Regent of Spain, in response ordered attacks on English shipping in the Caribbean. Charles II ordered Modyford to issue official letters of marque against the Spanish. Modyford commissioned Morgan once more to raid the Spanish Main. Spain was politically, economically and militarily weak after years of war and political infighting.
Шарттары
Испания 1670 жылғы Мадрид келісімінің VII бабы арқылы Англияның азаматтарының құқық бұзу арқылы қоныстанған Америкадағы, Батыс жарты шар деп аталатын кез келген аумақтарды заңды түрде мойындауды бастады. 1670 жылғы келісімге дейін Испания 1494 жылғы Тордесильяс шарты бойынша Португалияға тиесілі Бразилияны қоспағанда, Батыс жарты шарды өзінің ғана аумағы деп есептеді. Бұл шарт 1492 жылдың 12 қазанында Христофор Колумбтың Батыс жарты шарды Испания үшін иеленгендігі туралы жарияланымды бекітті. Мадрид келісімі Тордесильяс шартын Америкада ағылшын құқығының болуына орай өзгертті. Келісім шарттарына сәйкес Испания барлық қудалау хаттарын қайтарып алды, сондай-ақ кемелер апатқа ұшыраған жағдайда бір-біріне көмек көрсету және бір-бірінің порттарында жөндеуге рұқсат беру міндеттемесін қабылдады. Келісім 28 қыркүйекте ратификацияланды. Испан саудагерлері келісімді қабылдауға құштар емес еді, сондықтан Испания королі өтемақы ретінде арнайы салық жеңілдіктерін беруге мәжбүр болды. Бұл шарт Англия үшін өте тиімді болды, ал Испанияның Англияның Америкадағы колонияларын мойындауы – үлкен уступка еді. Бұрынғы шарттарда Испания Бразилиядан батысқа қарай жатқан Жаңа әлемді өзіне ғана тиесілі деп талап еткен. Англия Кариб теңізінің батысында Испанияға қарсы тұрып, содан кейін Ямайканы Орталық Американың Кариб теңізі жағалауындағы елді мекендерді қолдау үшін база ретінде пайдаланды, ол Юкатаннан (қазіргі) Никарагуаға дейін созылды. Испания жаңа ағаш кесу станцияларын қабылдады, бірақ мойындамады, ал бұрынғы қаракшылардың көптегені ағаш кесумен айналысқандықтан олардың саны арта берді. Осылайша, келісім ешқандай шекара белгілемеді: Испания мен Англия 7-бапта нақты иелік ету принципін ғана қабылдады. Солтүстік Америкада «бұл келісім Англияның иелігін Шарлстонға дейін, ал Испанияның иелігін Санта-Елена бұғазына дейін, яғни 32°30' солтүстік ендігіне дейін заңдастырды». Нәтижесінде Флоридадағы испандықтар бұл жағдайға қатты наразылық білдірді, наразылықтарына қарамастан, жаңадан басып алынған Чарльстон ағылшын колониясын қабылдауға мәжбүр болды. Англия 1655 жылы Испаниямен келіссөздер жүргізген кезде осы мәселені көтерген, бірақ испандықтар бас тартқан. Испанияның келісімі оның бұрынғы ұстанымын өзгертіп, Батыс Үндістандағы әрбір ағылшынды басып кіруші немесе қарақшы деп есептеуін тоқтатты. Алайда, келісім туралы жаңалық Генри Морганға уақтылы жетпеді, ол 1671 жылдың 28 қаңтарында Панама қаласына ойран салды. Морган тіпті Чарльз тарапынан рыцарь дәрежесіне ие болды және Ямайканың вице-губернаторы болып тағайындалды. Испания мен Англия 1702 жылғы Испания мұрагерлік соғысына дейін бейбіт қарым-қатынаста болды.
Spain began to legally recognize in Article VII of the 1670 Treaty of Madrid, any territories in the Americas known as the Western Hemisphere that England's subjects had illegally settled by Adverse Possession. Before the 1670 treaty, Spain legally considered the Western Hemisphere exclusively as Spanish territory with the exception of Brazil which according to the 1494 Treaty of Tordesillas was Portuguese. That treaty acknowledged Christopher Columbus' claiming the Western Hemisphere for Spain on October 12, 1492. The Madrid treaty modified Tordesillas in favour of an English legal presence in the Americas. Under the terms of the treaty, all letters of reprisal were revoked by Spain, and reciprocal aid to ships in distress along with permission to repair in each others ports were required. The treaty was then ratified on 28 September. Spanish merchants in particular were unwilling to accept the treaty, and the Spanish crown had to give special tax Cédulas as compensation. The treaty was highly favourable to England, on the other hand, and the fact that Spain recognised England's colonies in the Americas was a major concession. In previous treaties, Spain had always insisted that the New World west of Brazil belonged to it alone. England effectively challenged Spain in the western Caribbean, and subsequently used Jamaica as a base to support settlements all along the Central American Caribbean coast from the Yucatán to (present day) Nicaragua. The new logwood stations there were accepted by Spain but were not recognised and this increased as many ex privateers turned to logwooding. As such, the treaty did not establish any boundaries: Spain and England only adopted, in article 7, the principle of actual possession. In Northern America, "this compact legalized England's ownership as far south as Charleston, and Spain's as far north as Santa Elena Sound, in 32°, 30' north latitude". As a result, it was met with consternation by the Spanish in Florida, who, despite protests, had to accept the newly encroached English colony of Charleston. England had sought that in negotiations with Spain in 1655, but the Spanish had refused. Spain's acquiescence reversed its previous position that defined any English person in the West Indies as an intruder or a pirate. News of the treaty, however, did not reach the Caribbean in time for Henry Morgan, who on 28 January 1671 launched a devastating raid on Panama City. Morgan was even knighted by Charles and made Lieutenant Governor of Jamaica. Spain and England remained at peace until 1702 with the War of the Spanish Succession.