Ричард Гренвилл: Англия саяхатшысы, әскери қолбасшы және саяхатшысы

Кіріспе

Ағылшын саясаткері, әскері және зерттеуші (1542–1591)

Ричард Гренвилл (15 маусым 1542 – 10 қыркүйек 1591), сондай-ақ Гринвилл, Гринвилл және Гринфилд деп те жазылады, ағылшын капер және зерттеуші. Гренвилл Корнуоллдағы Стоу және Девондағы Бидфордқа иелік еткен. Ол кейіннен Ирландиядағы плантацияларға, атап айтқанда Мунстер плантацияларына, Американы ағылшындардың отарлауына және испан армадасын тойтаруға қатысты. Гренвилл сонымен қатар Корнуоллдан парламент депутаты, Корк округінің және Корнуоллдың шерифі қызметін атқарды. 1591 жылы Гренвилл Азор аралдарының жанында, үлкен испан флотына қарсы шайқаста қаза тапты. Ол және оның экипажы "Ривендж" ағылшын галеонында 53 кемеден тұратын испан флотына қарсы күресіп, басқа ағылшын кемелеріне қашып кетуге мүмкіндік берді. Гренвилл – ағылшыл Азамат соғысы кезінде көрнекті әскери шенеунік болған сэр Бевилл Гренвиллдің әкесі.

Шығу тегі

Ричард Гренвилл – 1545 жылы Портсмут портында батқан «Мэри Роза» кемесінің капитаны болған сэр Роджер Гренвиллдің үлкен ұлы және мұрагері болды. Оның әйелі Томас Коул, Слэйдтің Томас Коулдың қызы. Томас Арунделлға қайта үйленді.) Ричард 3 жасында қайтыс болды, ал анасы Клифтон Арунделл үйінде тұратын Томас Арунделлға қайта тұрмысқа шықты, және Ричард балалық шағының көп бөлігін сол жерде өткізді. 17 жасында Гренвилл Ішкі ғибадатханада құқық тануды оқуға кірісті.

Ерте мансап

1562 жылы 19 қарашада 20 жасында ол өзінің ағайындысы Николас Спекотт, Льюис Ллойд және Эдвард Хорсманмен бірге Лондонның Странд аймағында төбелес жасады. Сэр Эдмонд Унтон, Фулк Гревилл, Роберт Баннистер және Томас Аллен (олардың қызметшілерімен бірге) кездескенде, Гренвилл Роберт Баннистерді қылышымен қағып, оны өлі қалдырды. Гренвилл мен серіктері үш айға заңнан тыс деп жарияланды, содан кейін көпшілік алдында жекпе-жек жасағаны және адам өлтіргені үшін кешірілді. 21 жасында ол әкесінің әкесінен Корнуоллдағы Стоу, ал Девондағы Бидфорд және Бакленд аббаттығындағы иеліктерін мұраға алды. Шамамен 1565 жылы сэр Джон Сент-Лежердің қызы Мэри Сент-Лежерге үйленді. 1568 жылы Корк қаласының бас шерифі болып тағайындалды.

Венгриялық науқан

Әскери мансабын қуу мақсатында, Годольф, Керу, Килигру, Шамперноу, Басеттер және тағы да басқа Батыс елдерінен шыққан туыстарымен бірге Гренвилл 1566 жылы Венгрияда Киелі Рим императоры Максимилиан үшін түріктерге қарсы күресті. 1565 жылы Елизавета I-ге шетелдегі шетелдік билеушіге қызмет ету үшін Англиядан кетуге рұхсат сұрағаннан кейін, Гренвилл және оның Батыс елдерінен шыққан туыстары өздерімен бірге жүру үшін Батыс елдерінен сарбаздар жинап, оларға ақы төледі.

Ирландиядағы отарлау

1569 жылы ол сэр Уорхэм Сент-Лежермен (шамамен 1525-1597) бірге Ирландияға Керикурихи баронының жерлерін беру үшін келді. Бұл жерлер 15-ші Дезмонд графы Джеральд Фицджеральдпен Сент-Лежерге кепілге берілген еді. Осы шамада Гренвилл Корк портының батысындағы Трактон жерін отарлау үшін басып алды. Сэр Питер Кару оңтүстік Ленстердегі жерлерге құқығын жариялаған. Сент-Лежер жақын жерге қоныстанды, ал Хамфри Гилберт Идрондан батысқа қарай Блэкуотер өзені арқылы жылды. Ирландияның оңтүстігіндегі плантациялар жергілікті ирланд ақсүйектерімен қатыгез дауларға әкелді. Олар Джеймс Фицморис Фицджеральд бастаған Десмонд көтерілісінің біріншісіне ұласты. Корк шерифі ретінде Гренвилл Фицморис, Кланкар графы Джеймс Фитцджерральд (Имокилли сенашары); Эдмунд Фитцгиббон (Ақ атты); және басқалармен бірге Трактонға шабуыл жасаған көтеріліске куә болды. Олар ағылшын қорғанысын балталармен бұзып, гарнизонның көбін өлтірді. Аман қалған үш ағылшын сарбазын ирландтар ертесіне дарға асты. Фицморис испан әскерлерінің жақын арада келуі мүмкін екенін мәлімдеді. Корк тұрғындарын тонап, Югал қаласындағы артиллерияны да ала алатынын мақтанды. 1569 жылғы маусымда Гренвилл Англияға қайтқаннан кейін көп ұзамай Фицморис Уотерфорд қаласының қабырғаларының сыртында орналасып, Гренвиллдің әйелі мен леди Сент-Лежерді, сондай-ақ барлық ағылшындар мен тұтқындарды өзіне беруді талап етті; қала тұрғындары бас тартты. Фицмористің әскері жауап ретінде жергілікті ағылшын шаруаларын қырды. Коркта азық-түлік азайғандықтан, Югал халқы кез келген сәтте шабуыл болатынын күтті. Көтеріліс жалғасты, бірақ Гренвилл Англияда қалды.

Англияға оралу

Гренвилл 1569 жылы королеваның хатшысына қарсы Арундел графы мен Норфолк герцогының тарапына қосылды. Ол 1571 жылы Корнуоллдан парламент депутаты болып сайланды және 1576 жылы Корнуоллдың жоғары шерифі қызметіне тағайындалды. "Тұрақты протестант" болған ол 1577 жылы католик священнигі Кэтберт Мейнді Трегиандардың үйінен қамауға алды. Соның салдарынан Мейн шейіт болды.

Бакланд Гренвилл абатшылығы

1575-76 жылдары сэр Ричард Бидфордқа қайтып оралып, экспедиция жоспарлары күйрегеннен кейін, жер-мүлкін, бизнесін және меншігін кеңейтті. Ол Бакленд Гринвилл аббаттығының қалған ішкі бөлігін өсіп келе жатқан отбасысына лайықты тұрғын үйге айналдырды. Ол төбедегі гипсте навигациялық мотивтермен, камин үстіндегі Грейнвилл елтаңбасымен, сондай-ақ ағашқа сүйенген рыцарь бейнесімен әсемдеді.

Бидефордты дамыту

Гренвилл Солтүстік Девондағы шағын балық аулау портын жаңа американдық колониялармен маңызды сауда портына айналдыруда маңызды рөл атқарды, кейіннен темекі импортына маманданды. 1272 жылы оның атасы Ричард Гренвиллге жарғы беріліп, қаланың алғашқы кеңесі құрылды. 1575 жылы ол Бидфорд портын құрды. Гренвилл ешқашан Бидфордтың мэрі болып сайланбады, оның орнына Джон Салтернді осы рөлде қолдағанды жөн көрді, бірақ ол 1126 жылдан бері Гренвиллдерге тиесілі болған және ақыры 1711 жылы оның ұрпақтарымен қала кеңесіне берілген титулдың иегері болды. 1584 жылы ол Корнуоллдан тағы да парламент депутаты болып сайланды (1586 жылға дейін қызмет етті). Гренвилл және оның серіктері Акваскогокты тонап, өртеп жіберді. Гренвиллді экспедицияның бас штабы Ральф Лейн қатты сынға алды, ол Гренвиллдің "шексіз мақтанышы мен тоймас амбициясы" туралы айтты. Лейннің бұл сөзіне Гренвиллмен араздасу себеп болды. Оралғаннан кейін Гренвилл испандық "Санта Мария де Винсенте" кемесін басып алды, кейіннен оны "Галион Дадли" кемесіне айналдыру үшін Бидфордқа әкелді. Испан кемесінен алынған зеңбіректер Бидфордтың Виктория паркінде қате түрде "Армада зеңбіректері" деп белгіленгендер деп есептеледі. 1586 жылы Гренвилл Роанокқа оралғанда, тірі қалған отаршылар Дрейкпен бірге кеткенін көрді. Гренвилл Ралидің Жаңа әлемдегі иелігін қорғау үшін 15 адамын қалдырды. Англияға қайтып келгенде Гренвилл Азор аралдарындағы бірнеше қалаларды шабуылдады. Осы кезде оның испан капитандарымен тамақтану кезіндегі мінез-құлқы туралы мынадай сипаттама берілді: Ол үш немесе төрт стақан шарапты ішіп, батылдықпен стақандарды тістерінің арасына алып, оларды сынып, жұтып жіберетін, сондықтан жиі қан аузынан шығып, оған ешқандай зиян келтірмейтін. Гренвилл 1586 жылғы қайта жабдықтау сапарынан оралғаннан кейін Роанок аралынан Бидфордқа бір американдық шақырушыны әкелді. Ол шақырушыға өзінің туысы сэр Уолтер Ралидің құрметіне Рали деп ат қойды. Рали христиан дінін қабылдады және 1588 жылдың 27 наурызында Бидфордтағы Сент-Мэри-де-Виргин шіркеуінде крещениеден өтті, бірақ 1589 жылдың 2 сәуірінде Гренвиллдің үйінде тұмаудан қайтыс болды. Оның жерлеуі бес күннен кейін Гренвиллдің қызы Ребеккамен бірге сол шіркеуде өтті. Экипаж жағалаудағы ауру салдарынан шамамен 100 адамға азайды, бірақ ол осыған қарамастан, әлдеқайда күшті испандық күшке қарсы тұруды жөн көрді. Гренвилл кемесін жарылғысы келгенін айтқан, себебі шайқастан бас тартқысы келмеген, – деп Теннисон жазғандай. Бірақ испандықтар жеңіске қуанбайтын, ал Гренвиллдің серіктері құтқарылмайтын еді. Испан флотын жақын арада циклон шалып, бір аптаға созылған дауыл кезінде 15 испандық соғыс және сауда кемелері жоғалып кетті. "Аза" кемесі 70 испандық және ағылшын тұтқындарынан тұратын экипажымен Терсейра аралының жанында, шамамен сол жерде батып кетті.

Grenville played a major role in the transformation of the small fishing port of Bideford in north Devon into what became a significant trading port with the new American colonies, later specialising in tobacco importation. A charter had been granted to his ancestor Richard Grenville in 1272, creating the town's first council. In 1575, he created the port of Bideford. Grenville was never elected as Mayor of Bideford, preferring instead to support John Salterne in that role, but he was Lord of the Manor, a title held by the Grenvilles since 1126 and finally ceded by his descendants in 1711 to the town council he established. He was again elected as MP for Cornwall in 1584 (sitting until 1586). Grenville and his men proceeded to sack and burn Aquascogoc. Grenville was heavily criticised by Ralph Lane, general of the expedition, who referred to Grenville's "intolerable pride and insatiable ambition". Lane's remark was prompted by a bitter legal feud he then had with Grenville. On his return, Grenville captured a Spanish ship, Santa Maria de Vincente, which he later brought to Bideford to be converted into Galleon Dudley. The cannon from that Spanish ship are thought to be those erroneously labelled "Armada cannons" in Bideford's Victoria Park. In 1586 Grenville returned to Roanoke to find that the surviving colonists had departed with Drake. Grenville left 15 of his own men to defend Raleigh's New World territory. During his return voyage to England, Grenville raided various towns in the Azores Islands. At about this time, a description was given of his behaviour while dining with Spanish captains:

He would carouse three or four glasses of wine, and in a bravery take the glasses between his teeth and crash them in pieces and swallow them down, so that often the blood ran out of his mouth without any harm at all unto him Grenville brought with him a Native American from Roanoke Island to Bideford after returning from the 1586 resupply trip. He named the Native American tribesman Raleigh after his cousin Sir Walter Raleigh. Raleigh converted to Christianity and had his baptism at Saint Mary the Virgin's Church in Bideford on 27 March 1588, but died from influenza while residing in Grenville's house on 2 April 1589. His interment was at the same church five days later along with Grenville's daughter, Rebecca. His crew was reduced by nearly 100 men due to sickness on shore, but he chose nonetheless to confront the far superior Spanish force. Grenville was said to have wished to blow up his ship rather than give up the fight, as Tennyson wrote: but the Spanish were not to enjoy their success, nor would Grenville's men survive their deliverance. The Spanish fleet was caught by a cyclone soon after and during a week long storm Revenge and fifteen Spanish warships and merchant vessels were lost. Revenge sank with her mixed prize crew of seventy Spaniards and English prisoners near the island of Terceira, at the approximate position .

Неке және балалар

1565 жылы Гренвилл Мэри Сент-Леджерге (шамамен 1543–1623) үйленді, ол Бидфордқа жақын Аннеридегі сэр Джон Сент-Леджердің қызы және ағасының мұрагері болған. Ол күйеуінен көп жасап, 1623 жылғы 9 қарашада шамамен 80 жасында қайтыс болды және Бідфордтағы Сент-Мария шіркеуіне жерленді. Отбасы бастапқыда Баклэнд аббаттығында тұрған, кейін Бидфордтағы жаңа салынған үйге көшті. Олардың төрт ұлы болды, соның ішінде Бернард Гренвилл. Капитан Джордж Ванкувер анасының тарапынан оған туыс болған. Оның аты – Бриджит Бернерс.

Әдебиет пен өнерде

Гренвиллдің Флорестегі соңғы қимылы Лорд Теннисонның "Кешірім: Флот балладасы" атты танымал өлеңіне шабыттандырды, ол шайқастың барысын драмалық түрде суреттейді. Гренвиллдің "Кешірімдегі" соңғы шайқасы Роберт Э. Говардтың "Соломон Кейннің үйге оралуы" ("Fanciful Tales", 1936) өлеңінде еске алынған. Говард Гренвиллді бірнеше басқа Соломон Кейн әңгімелерінде және өлеңдерінде, ең әйгілісі "Сэр Ричард Гренвиллдің қайтысы" өлеңінде көрсеткен. Гренвилл Аль Стюарттың "Лорд Гренвилл" атты 20-ғасырлық әнінің тақырыбы болды, ол Стюарттың "Мысықтың жылы" альбомында жарық көрді. Гренвилл Чарльз Кингслидің "Батысқа қарай!" (1855) романындағы басты кейіпкердің әкесі ретінде бейнеленген. Гренвилл Дафна дю Моридің "Патшаның генералы" романындағы маңызды кейіпкер.