Цюрих қалалық теміржол желісінің даму тарихы

Кіріспе

Швейцариядан теміржол желілерінің жүйесі

Тарих

Цюрих S Bahn құрылысына дейін Цюрихке баратын пойыздардың көпшілігі Цюрих Hauptbahnhof (әдеби мағынада Цюрихтің Бас станциясы) станциясында аяқталды, бірақ Sihltal Zürich Uetliberg Bahn желілері Цюрих Selnau станциясында аяқталды. Бастапқыда батысқа қарайғы терминал ретінде салынған Hauptbahnhof, барлық бағыттан келген пойыздар үшін терминал қызметін атқарды. Ол Випкинген туннелі және Цюрих Оерликон теміржол станциясы арқылы солтүстік және солтүстік-шығысқа қарайғы бағыттармен байланысты болды. Hauptbahnhof сондай-ақ Letten туннелі арқылы Цюрих көлінің оң жағалауындағы теміржол желісіне оңтүстік-шығысқа қарай қосылды. Бұл желі қала орталығының қарсы жағындағы Stadelhofen станциясында да тоқтады, содан кейін Letten станциясына дейін жалғыз рельсті туннель арқылы өтіп, Hauptbahnhof-қа жету үшін 180 градусқа бұрылатын. Бұл желі Stadelhofen мен Hauptbahnhof арасындағы 1,5 км қашықтықты жүріп өту үшін 5 км жол салды.

Алтын жағалау экспресі

Зюрихтің теміржол жүйесін дамытудағы алғашқы қадам, нәтижесінде S Bahn-ның құрылуына әкелген, 1968 жылғы 26 мамырда Зюрих Стадельхофен мен Рапперсвиль арасында Мейлен арқылы, Зюрих көлінің солтүстік жағалауында, «Алтын жағалау» деп танымал аймақтан өтетін «Алтын жағалау экспресі» (Goldküstenexpress) ашылды. Бұл дамудың себебі, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1894 жылы ашылған теміржол бойындағы бұрынғы шарапшылық ауылдардан Зюрихке халықтың жылдам көшуі болды. Соның салдарынан, жолаушылар пойыздардың тығыз, баяу және жиі кешігіп қалатынына шағымдана бастады. Зюрих кантоны 1950 жылдары теміржолды жақсарту жобасын әзірлеуге кірісті. Бұл жолмен алыс қашықтыққа жолаушылар мен жүк тасымалдау жүргізілмегендіктен, жергілікті қызметтерді жақсартуға мүмкіндік туды. Куеснахт пен Херрлиберг, сондай-ақ Стафа мен Уэрикон арасында екі жолмен жүретін учаскелер, жаңа станциялармен бірге салынды. Басты мәселе – қаржыландыру еді. Жобаны дамыту тек жергілікті мүдделерге қызмет ететін болды және Швейцария Федералдық Теміржолдарының (SFR) кірісін арттырмайтын еді. Ол кезде кантон мен қалалар SFR желісін жақсартуға қаржылай қолдау көрсетуге мүмкіндік таппады, сондықтан жергілікті үлестерге рұқсат беру үшін заң өзгертілді. 1960 жылғы 14 ақпанда өткен референдумда сайлаушылардың 69,8%-ы ұсынысқа «жоқ» деп дауыс берді. Одан кейін жүргізілген жұмыстар мен жаңа көлік заңының қабылдануынан кейін, аймақтық қоғамдық көлік органдары U Bahn және S Bahn жүйелерін біріктіретін жаңа ұсынысты жасады, сонда S Bahn қала орталығының астындағы туннельге негізделген теміржол желісі болар еді, ол қазіргі қала маңындағы теміржол желілерімен байланысатын еді. Цюрих әуежайынан U Bahn желісі Glattbrugg, Oerlikon, Hirschenwiesen, Central, Zürich Hauptbahnhof, Stauffacher және Altstetten арқылы Дитиконға дейін өтетін болды. Желінің көп бөлігі жер үстімен жүретін еді. Ұсыныстың екінші бөлігі – «Цюрихберг желісі», ол Цюрихтің бас станциясынан Цюрихберг астындағы жаңа туннель арқылы солтүстік-шығысқа қарай Дитликонға (Цюрихтің батысында орналасқан Дитиконмен шатастырмау керек) дейін баратын еді. Бас станцияның солтүстік жағындағы Музейштрасседегі жер асты станциясын салу, бас станцияға түсетін жүктемені азайту мақсатында қарастырылды. 1973 жылғы 20 мамырда бұл ұсыныс референдумда қабылданбады, «жоқ» дауысы алдыңғы референдумдағыдай жоғары болды. Референдумда ұсынылып отырған S Bahn желілеріне қарсылық аз болды.

The first step in developing Zürich's rail system which eventually led to the establishment of the S Bahn was the establishment of the so called Gold Coast Express (German: Goldküstenexpress) on 26 May 1968 between Zürich Stadelhofen and Rapperswil via Meilen along the wealthy north shore of Lake Zürich, popularly known as the Gold Coast. This development came about because, after World War II, there was a rapid expansion of commuting to Zürich from the former wine growing villages along the railway line, which originally opened in 1894. As a result, commuters complained that the trains were overcrowded, slow and often delayed. The canton of Zürich began to develop a project to improve the railway in the 1950s. Because it was not used by either long distance passenger or freight trains, improvements in local services were possible. Double track sections were built between Kuesnacht and Herrliberg and between Stäfa and Uerikon, along with new stations. The main problem was finance. Development of the line would only serve local interests and would not lead to increased revenue for Swiss Federal Railways (SFR). At the time the canton and cities affected could not fund improvements to an SFR line, so the law was changed to allow local contributions. In a referendum on 14 February 1960, 69.8% of voters voted "no" to the proposal. Following further work and the enactment of a new transport act, the regional public transport authorities presented a new proposal for a combined regional U Bahn and S Bahn system, with the latter being a railway network centred on a tunnel under the city centre, which would connect to existing suburban railway lines. From Zurich Airport, an U Bahn line would run via Glattbrugg, Oerlikon, Hirschenwiesen, Central, Zürich Hauptbahnhof, Stauffacher and Altstetten to Dietikon. Much of the line would have run above ground. The second part of the proposal was the "Zürichberg network", a line from Zürich Hauptbahnhof via a new tunnel under the Zürichberg to Dietlikon to the northeast (not to be confused with Dietikon, which lies to the west of Zürich). The proposed construction of an underground station in Museumstrasse on the north side of the Hauptbahnhof was intended to ease the pressure on the Hauptbahnhof. On 20 May 1973 this proposal was rejected in a referendum, with the "no" vote as high as in the previous referendum. At the referendum, little opposition had been expressed against the proposed S Bahn lines.

S-Bahn желісін үйлестіру және салу

Темір жол – Цюрихтің қоғамдық көлік жүйесінің маңызды бөлігі, оның жаңартылуы Цюрих кантоны мен темір жолдың көп бөлігінің иесі – Швейцарияның федералдық темір жолдары (SBB CFF FFS) арасындағы тығыз ынтымақтастықты талап етті. SBB CFF FFS қала маңындағы қызметтерді едәуір жақсартуға жеткілікті ресурстарға ие болмады. Ал Цюрих кантоны баламалы көлік желісін қаржыландыруға мүмкіндік таппады. 1978 жылы қалалық көлікке жыл сайын 40 миллион швейцариялық франк бөлетін Көлік қоры құрылып, ынтымақтастықтың бірінші қадамы жасалды. Бүгінгі S Bahn бағыттары 1978 жылғы 19 маусымда кантондық кеңесте өткен талқылаулар барысында белгіленді. «Шығыс» және «Батыс» деген екі балама қарастырылды. «Батыс» нұсқасы бойынша орталық туннельдің солтүстік ұшы Гауптбанхофтан Оерликонға жалғасты, ал «Шығыс» нұсқасы бойынша Цюрихбергтің астынан тоннель салынып, Дитликонға жақын жерде аяқталуы тиіс болды. Кантондық кеңес 85 дауысқа 36 қарсы шығыс нұсқасын таңдады. Бұл өзгерістерге S2, S8 және S14 бағыттарының Вайнберг туннелі арқылы бағытталды. Бұл бағыттар бұрын Цюрих Випкинген станциясы арқылы өтіп, станцияның қызметін тоқтатудан сақтау үшін S24 Гауптбанхофтан Випкинген арқылы Оерликонға дейін ұзартылды. Сонымен қатар, бұрынғы Glarner Sprinter, Гауптбанхофтан Линталға екі сағат сайын қатынайтын пойыз, жаңа сағаттық S Bahn қызметі – S25-ке алмастырылды. Бұл маңызды өзгерістер нәтижесінде бірқатар басқа өзгерістер де болды, әртүрлі станцияларға әртүрлі бағыттар қызмет көрсете бастады. Бағыттар (2–21, 23–26, 29–30, 33, 35–36, 40–42) S Bahn жүйелеріне тән «S» префиксімен нөмірленеді. S13, S17, S18, S26, S29, S30, S33, S35, S36, S40 және S41 бағыттарын қоспағанда, барлық бағыттар Цюрихтің негізгі станциясы арқылы өтеді немесе сонда аяқталады. S27 қызметі, ең жұмыс істейтін уақытта SOB операторымен жүзеге асырылады және Цюрих S Bahn немесе Сент-Галлен S Bahn желілеріне жатпайды. Басқаша белгіленбесе, барлық қызметтер күні бойы әр 30 минут сайын жұмыс істейді және қатаң, тұрақты кестеге сәйкес келеді. Бұл неміс тілінде сөйлейтін елдерде Taktfahrplan, ал ағылшын тілінде – сағаттық кесте деп аталады. Ең жұмыс істейтін уақытта қосымша пойыздар болуы мүмкін, ал кешкі және/немесе демалыс күндері жиілігі төмендеуі мүмкін. Түйіспе стансаларда уақытында жалғау қызметтері жиі ұсынылады. # Бағыттардың ескертпелері Оператор Энг мен Тхалвилл, Тхалвилл мен Хорген, Хорген мен Вэдэнсвилл, Рихтерсвилл мен Пфаффикон СЗ, Сибнен Ванген мен Зигельбрюке арасында тоқтамайды. SBB Hardbrücke мен Bülach арасында тек ең жұмыс істейтін уақытта ғана жұмыс істейді. SBB Цюрих HB мен Langnau Gattikon арасында әр 20 минут сайын, ал сағатына бір пойыз Sihlwald-қа қатынайды. SZU Цюрих HB мен Ветзикон арасында таңдалған стансаларда ғана тоқтайды. Stadelhofen мен Uster, Uster мен Wetzikon, Rapperswil мен Pfäffikon SZ арасында тоқтамайды. SBB SBB Цюрих Стадельхофен мен Мейлен арасында тоқтамайды. Винтертур мен Эфретикон арасында тоқтамайды (кешкі уақытта ерекшеліктер бар). SBB Винтертур мен Эфретикон арасында тоқтамайды. SBB Alternate пойыздары Шаффхаузен мен Рафц арасында қатынайды. Қазіргі уақытта Германияда екі пунктте қызмет көрсетеді. SBB Апта күндері Цюрих HB мен Триемли арасында жиі рейстер жүзеге асырылады, жарты сағаттық пойыз Уетлибергке қатынайды; демалыс күндері пойыздар әр 20 минут сайын жүреді. SZU Винтертур мен Штетбах арасында тоқтамайды; пойыздар Сеннхоф Кибургке (пик сағаттарында Вила) және Сеузахқа ауыспалы түрде қатынайды. SBB Винтертур мен Штетбах арасында тоқтамайды; пойыздар Шаффхаузен мен Вильге ауыспалы түрде қатынайды. SBB SOB SBB Штадельхофен мен Устер, Устер мен Ветзикон арасында тоқтамайды. SBB тек кешке Мейленге қатынайды. SBB Пойыздары Диэтикон мен Волен арасында әр жарты сағат сайын қатынайды; апта күндері Диэтиконнан Бремгартен Вестке дейінгі қосымша пойыздар осы бөлікте әр 15 минут сайын пойыз ұсынады. AVA Цюрих трамвай желісі арқылы Rehalp-қа дейін, таңдалған аялдамаларда тоқтайтын трамвай-пойыз қызметі. Ең жұмыс істейтін уақытта пойыздар әр 15 минут сайын Форчқа қатынайды, ал ретті пойыздар Эсслингенге дейін жалғасады. Пік уақытында төрт пойыз сағатына Rehalp пен Forch арасында тоқтамай Эсслингенге қатынайды, ал тағы төртеу Forch-қа аялдамамен қызмет көрсетеді. FB Алтштеттен мен Диэтикон, Диэтикон мен Веттинген арасында тоқтамайды. Дүйсенбі-жұма күндері Кобленц-Диэтикон және ең жұмыс істейтін уақытта Effretikon-Pfäffikon ZH бөлімдеріне қызмет көрсетеді. SBB-нің жұмыс уақыты. Stadelhofen мен Küsnacht, Küsnacht пен Meilen, Meilen және Männedorf арасында тоқтамайды. SBB-нің жұмыс уақыты. Сибах стансасында...

Rail is a major element in Zürich's public transport system, and its upgrade required close collaboration between the canton of Zürich and Swiss Federal Railways (SBB CFF FFS), the owner of most of the railways. The SBB CFF FFS had insufficient resources for a substantial upgrade of commuter services. On the other hand, the canton of Zürich could not fund an alternative transport network. The first step towards cooperation came in 1978 with the establishment of a Transport Fund providing CHF 40 million annually for urban transport. The routes of today's S Bahn were established in a debate in the cantonal Council on 19 June 1978. Alternative "eastern" and "western" options were discussed. Under the western option the northern end of the central tunnel from the Hauptbahnhof would have connected with Oerlikon, while in the eastern option it would have tunneled under the Zürichberg and ended near Dietlikon. The cantonal Council chose the eastern option by 85 votes to 36. These changes included the diversion of lines S2, S8 and S14 through the Weinberg Tunnel. These lines previously ran via Zürich Wipkingen station, and in order to prevent that station losing service, S24 was extended from Zürich Hauptbahnhof station via Wipkingen to Zürich Oerlikon station. At the same time, the former Glarner Sprinter, a two hourly train service from Zürich Hauptbahnhof to Linthal, was replaced with a new hourly S Bahn service, the S25. These major changes resulted in a number of other changes, with service to various stations being provided by different lines. The lines are numbered (2‒21, 23‒26, 29‒30, 33, 35‒36, 40‒42) using the prefix "S", which is typical for S Bahn systems. With the exception of lines S13, S17, S18, S26, S29, S30, S33, S35, S36, S40, and S41, all routes run through or terminate at Zurich mainstation. The S27 service between and , operated by SOB during peak hours, is neither part of the Zürich S Bahn nor the St. Gallen S Bahn network. Unless noted otherwise, all services operate every 30 minutes throughout the day and follow a strict, regular timetable. This is known in the German speaking world as a Taktfahrplan, or clock face scheduling in English. There may be additional trains during peak periods, and a reduced frequency in the evenings and/or at weekends. Timely connecting services often exist at junction stations. # Route Notes Operator Non stop between Enge and Thalwil, Thalwil and Horgen, Horgen and Wädenswil, Richterswil and Pfäffikon SZ, Siebnen Wangen and Ziegelbrücke. SBB Operates between Hardbrücke and Bülach only during peak hours. SBB Operates every 20 minutes between Zürich HB and Langnau Gattikon; one train per hour continues to Sihlwald. SZU Stops only at selected stations between Zürich HB and Wetzikon. Non stop between Stadelhofen and Uster, Uster and Wetzikon, Rapperswil and Pfäffikon SZ. SBB SBB Non stop between Zürich Stadelhofen and Meilen. Non stop between Winterthur and Effretikon (except late in the evening). SBB Non stop between Winterthur and Effretikon. SBB Alternate trains operate between Schaffhausen and Rafz. Currently serves two locations in Germany. SBB On weekdays, a frequent shuttle operates between Zürich HB and Triemli with a half hourly train continuing to Uetliberg; at weekends trains run throughout every 20 minutes. SZU Non stop between Winterthur and Stettbach; trains operate alternately to Sennhof Kyburg (Wila during peak hours) and Seuzach. SBB Non stop between Winterthur and Stettbach; trains operate alternately to Schaffhausen and Wil. SBB SOB SBB Non stop between Stadelhofen and Uster, Uster and Wetzikon. SBB Operates to Meilen in the evenings only SBB Trains run every half hour between Dietikon and Wohlen; on weekdays additional trains from Dietikon to Bremgarten West give a train every 15 minutes on that section. AVA A tram train service that operates over the Zürich tram network as far as Rehalp, stopping at selected tram stops. Off peak trains then run every 15 minutes to Forch, with alternate trains continuing to Esslingen. At peak periods four trains per hour run to Esslingen not stopping between Rehalp and Forch, whilst another four provide a stopping service to Forch. FB Non stop between Altstetten and Dietikon, Dietikon and Wettingen. Serves the section Koblenz Dietikon Monday Friday and the section Effretikon Pfäffikon ZH during peak hours. SBB Peak hour service. Non stop between Stadelhofen and Küsnacht, Küsnacht and Meilen, Meilen and Männedorf. SBB Peak hour service. No stop at Seebach station. SBB Peak hour service. SBB Trains operate alternately to Thayngen (stops only at selected stations) and Weinfelden. Late in the evening, trains end in Effretikon. SBB Hourly service. Serves only selected stops between Zürich HB and Näfels Mollis. Half hourly service between Ziegelbrücke and Schwanden GL in combination with S6 of St. Gallen S Bahn. SBB Commonly called the Tösstalbahn. Thurbo Thurbo Hourly service. Half hourly service between Winterthur and Weinfelden in combination with S24 Thurbo Hourly service. Half hourly service in combination with S12 SBB Hourly service. Half hourly service in combination with S12 Thurbo Hourly service Thurbo Continues hourly as S6 of St. Gallen S Bahn between Rapperswil and Schwanden GL. During peak hours, it is coupled/uncoupled with the Voralpen Express (portion working), and operates as InterRegio between Rapperswil and St. Gallen. SOB Thurbo Peak hour service. SBB

Бұрынғы қызметтері

S1 бұрын Цюрих пен Цугты Талвилл арқылы байланыстыратын. 2004 жылы Люцерн-Цуг желісінің (Zug Stadtbahn және Люцерн S Bahn) S1 желісі ашылғаннан кейін шатасуды болдырмау үшін S21 деп қайта аталды. Қазір тоқтатылып, S24 желісінің бір бөлігімен алмастырылды. Бұрынғы S11 – сағаттар бойынша жұмыс істейтін пойыз. 2018 жылдың желтоқсанында қазіргі S11 қызметі іске қосылғанда S23 желісіне қосылды. Бұрынғы S12 2018 жылдың желтоқсанына дейін Брюгг пен Зеузах/Зен арасында жүрді. Бұрынғы S21 2014 жылы Вайнберг туннелі ашылғаннан кейін S24 желісіне қосылды. S22 бұрын Бюлахты Шэффаузен арқылы Сингенмен (Германия) байланыстыратын. 2015 жылы оның орнына сәйкесінше S9 және S24 желілері іске қосылды. S22 нөмірімен жүретін пойыз 2018 жылға дейін THURBO компаниясымен жүрді, бірақ қазір бұл бағыт Schaffhausen S Bahn (S62 және S65) екі желісі ретінде жұмыс істейді. S31 Рапперсвиль мен Пфэффикон SZ арасындағы Seedamm арқылы қатынайтын. S43 Рюти ZH мен Вальд ZH (Рапперсвиль маңындағы) арасында үш стансада тоқтады және іс жүзінде S26 желісінің шектеулі қызметі болды. Қазір оның орнына автобус бағыты енгізілді. S55 бұрын Нидервенинген мен Оберглаттты S5 желісінің қысқа маршруты ретінде байланыстыратын. Қазір оның орнына S15 желісі іске қосылды. S3 бұрын Дитикон арқылы Ветцикон мен Аарау арасында жүрді. Бірақ, батыс бағыты S11 желісіне көшті, енді ол Hardbrücke (немесе Бюлах) дейін қатынайды.

Халықаралық қызметтер

Екі Цюрих S-Bahn қызметі халықаралық шекарадан Германияға өтеді. S9 қызметі Rafz және Schaffhausen (екі қала да Швейцарияда) арасында Германия аумағынан өтеді, Lottstetten және Jestetten неміс станцияларында тоқтайды. Бұл екі станция толығымен Германия аумағында орналасқан, бірақ барлық инфрақұрылым SBB-ге тиесілі. S36 қызметі саяхатының соңында Германиядағы Вальдшут станциясында аяқтау үшін шекараны кесіп өтеді.

Болашақтағы даму

Бұдан әрі жақсартулар көзделуде, оның ішінде Оерликон теміржол станциясында екі қосымша жол, Пфаффиконда өткізу тізбегі және түрлі станцияларда түзетулер. Аэропорт пен Винтертур арасындағы бағытта ұзақ қашықтыққа жүретін пойыздар үшін Rail 2000 жобасының екінші кезеңіндегі даму аясында қосымша жақсартулар жасалуда, бұл S Bahn үшін тағы да түзетулерді талап етеді. Алдағы уақытта 2030 жылға жоспарланған "Projekt S Bahn 2G" аясында S Bahn қызметтері мен пойыздарының екі түрін дамыту көзделіп отыр. Ішкі қатынастағы пойыздар әр 15 минут сайын, ал сыртқы экспресс қатынастағы пойыздар әр жарты сағат сайын жүреді. Ішкі қатынастағы пойыздар жолаушыларды тез қызмет көрсету үшін бір қабатты вагондармен, ал сыртқы экспресс қатынастағы пойыздар сыртқы аймақтағы барлық станцияларда тоқтап, ішкі аймақтағы ірі станцияларда ғана тоқтау үшін екі қабатты вагондармен жабдықталады. 2014 жылдың қыркүйегінде ETH Hönggerberg "Ғылым қаласы" станциясын қамтитын жаңа теміржол туннелі мен жер асты станциясын салу жөніндегі зерттеу жарияланды. Жаңа туннель Hardbrücke және Regensdorf станциялары арасында тікелей өтеді, бұл қазіргі S6 бағыты қолданатын Käferberg туннелі мен Oerlikon станциясы арқылы жүретін бұрынғы бағыттан өзгеше.