Джон Лестер Хафи: Американ саяхатшысы және әскери қайраткері

Кіріспе

Джон Лестер Хаббард Чафи (John Lester Hubbard Chafee; 22 қазан 1922 - 24 қазан 1999) – американдық саяхатшы және АҚШ Теңіз корпусының офицері. Республикалық партия мүшесі, ол Род-Айленд штатының 66-шы губернаторы, Әскери-теңіз күштерінің хатшысы және АҚШ сенаторы қызметтерін атқарды.

Жас шағы мен отбасы

Чафи Род-Айленд штатының Провиденс қаласында саяси белсенді отбасында дүниеге келді. Ол Джанет Мелиссаның (құрметті аты Хантер) және Джон Шарп Чафидің ұлы болды. Оның ұлы әкесі Генри Липпитт Род-Айленд штатының губернаторы қызметін атқарған (1875–1877), ал оның ұлы әйелдерінің арасында Род-Айленд штатының губернаторы Чарльз Уоррен Липпитт және АҚШ сенаторы Генри Фредерик Липпитт болды. Оның інісі Захария Чафи Гарвард университетінің құқық профессоры және танымал азаматтық құқықтар қорғаушысы болды. Оның туысы Фредерик Липпитт Род-Айленд штатының Өкілдер палатасының бұрынғы азшылық көшбасшысы болды. Оның екі қызы мен төрт ұлы болды, олардың бірі – Род-Айленд штатының бұрынғы губернаторы және АҚШ-тың бұрынғы сенаторы Линкольн Чафи. Оның қыздарының бірі, Трибби, 1968 жылғы қазан айында ат спорты жарысында болған апат салдарынан 14 жасында қайтыс болды. Джон Чафи 1931 жылы Провиденстің Гордон мектебін бітіріп, содан кейін Провиденс ауылдық күндізгі мектебінде оқыды. 1940 жылы ол Массачусетс штатындағы Дирфилд академиясын бітірді.

Теңіз әскерлері қызметі

Жапония Перл-Харборға шабуыл жасағанда Чафи Йель университетінде үшінші курста оқып жүрді. Ол бакалавриат оқуын үзіліске шығарып, теңіз жаяу әскеріне қатарына қосылды, 20 жасқа толғанда 1942 жылдың 8 тамызынан бастап 1942 жылдың қарашасына дейін Гуадалканал аралында шайқасты. Екінші лейтенант шені алғаннан кейін, ол 1945 жылдың көктемінде Окинава шайқасына қатысты. Соғыстан кейін ол 1947 жылы Йель университетінен және 1950 жылы Гарвард құқық мектебінен диплом алды. Йельде ол Delta Kappa Epsilon (Phi бөлімі) және Skull and Bones студенттік ұйымдарының мүшесі болды. 1951 жылы ол қайтадан әскерге шақырылып, Корея соғысы кезінде 7-ші теңіз жаяу әскерінің 2-ші батальонының "Ит" ротасының командирі болды. Жазушы Джеймс Брейди Корея соғысы туралы естеліктерінде және Чафидің басшылығымен теңіз жаяу әскері ретінде қызмет ету туралы былай деп жазады: "Солтүстік Корея тауларында мылтық ротасын басқарған теңіз офицері ретінде Джон Чафи ешқашан, еш жерде осылай қадірлі қызмет еткен емес." және "Ол менің өмірімде кездескен жалғыз нағыз ұлы адам болды."

Чафинің әскери наградаларына Президенттік бірлік мақтау қағазы, Азия-Тынық мұхиты кампаниясы медалі, Екінші дүниежүзілік соғыстағы Жеңіс медалі, Корея қызметі медалі және Біріккен Ұлттар Ұйымының Корея медалі кіреді.

Алғашқы саяси мансап

Чафи 1950-ші жылдардың басында Провиденс қаласының мэрін сайлауға көмектесу арқылы Род-Айленд штатының саяси өміріне белсенді түрде араласты. 1956 жылы Род-Айленд штатының Өкілдер палатасына сайлауға қатысып, сәтті өтіп, кейіннен оппозиция жетекшісі болды. Ол 1958 және 1960 жылдары қайта сайланды, екіншісі – оның штатында көптеген республикашылдар қызметтерінен алынған жыл.

Род-Айленд штатының губернаторы

1962 жылы Демократтық партия өкілі Джон А. Нотт-младшийді жеңіп, губернатор болып сайланды. Бұл сайлау Род-Айленд тарихындағы ең шамалы айырмамен өткен сайлаулардың бірі болды, Чейфи дауыстардың 50,06%-ын алды, ал Нотт 49,94%-ын, нәтижеде айырмашылық бар болғаны 0,12% құрады. Бірақ, Чейфи Род-Айлендтің республикашылдары мен демократтары арасында тез арада танымал болды, бұл оған 1964 және 1966 жылдары шамамен 2:1 есебімен қайта сайлануға мүмкіндік берді. 1964 жылғы жеңісі республикашылдар үшін қиын жылдағы сирек кездесетін сәттіліктердің бірі болды; Линдон Джонсон штатты дауыстардың 83 пайызымен жеңіп алды. Губернатор ретінде Чейфи мемлекеттік қоғамдық көлік басқармасын құруға және «Жасыл шалғындар» бағдарламасын іске қосуға көмектесті, бұл табиғатты қорғауға бағытталған жоба болды. 1968 жылы ол Республикалық губернаторлар қауымдастығының төрағасы болды. Чейфи 1969 жылға дейін губернатор қызметін атқарды, содан кейін күтпеген жерден демократ Фрэнк Лихттан жеңілді. Жеңіліске себептердің бірі – үш рет күшті табыс салығына қарсы платформамен сайлауға түскен Чейфи енді мұндай салықтың қажет екенін айтқандығы (әрине, оның салыққа қарсы оппоненты 1971 жылы осы салықты жақтады); сондай-ақ ол қызының қазасынан кейін сайлау кампаниясын тоқтатты.

Әскери-теңіз флотының хатшысы

1969 жылы президент Ричард Никсон оны Әскери-теңіз күштерінің хатшысы етіп тағайындады. Шафидің хатшылық қызметі батыл шешімдер қабылдауға және олардың қалыптасуына дайындығымен ерекшеленді. Бұған адмирал Эльмо Цумвальдты 33 жоғары ранкті офицерден гөрі Әскери-теңіз операцияларының бастығы етіп тағайындауы және USS Pueblo жағдайын сараппен басқаруы жатады. Бұл жағдайда Солтүстік Корея күштері бұрынғы әкімшілік кезінде әскери-теңіз барлау кемесіне шабуыл жасап, басып алған. Әскери-теңіз күштерінің хатшысы ретіндегі ең жақсы есте қалған ісі – Пуэбло кемесінің командирі Ллойд Бучерді сотқа беру туралы ұсыныстан бас тартуы болды. Кеменің экипажы босатылғаннан кейін бұл шешім қабылданды. Кінәнің Солтүстік Кореяда емес, Бучерде немесе Пуэблодағы теңізшілерде емес екені анық болғандықтан, Чафи «Бучер мен оның адамдары жеткілікті түрде қиындыққа тап болды» деді және әскери сот тек жарақатқа жаңа нұқсан келтіретінін мәлімдеді. 1972 жылға дейін ол Әскери-теңіз күштерінің хатшысы қызметін атқарды, содан кейін АҚШ Сенатына сайлану үшін отставкаға кетті.

АҚШ сенаторы

1972 жылы Сенатқа демократ Клейборн Пеллге қарсы үміткерлігі сәтсіз аяқталғаннан кейін, Чафи 1976 жылы зейнеткерлікке шыққан демократ Джон Пастордың орнын басу үшін сол органға сайланды. Ол 1930 жылдан бері Род-Айленд штатынан Сенатқа сайланған алғашқы республикашыл болды. 1977 жылы Сенаттың Қоршаған ортаны қорғау және қоғамдық жұмыстар комитетіне қосылып, қоршаған орта мәселелерін басты назарға алды, көбінесе өз партиясымен келіспей, табиғатты қорғау ұйымдарының ризашылығына ие болды. Ол 1995 жылдан 1999 жылға дейін комитет төрағасы болды. Еңбегі үшін Чафи Леди Берд Джонсонның экологиялық сыйлығымен марапатталды. Чафи оппозицияда болған кезде ұсынған заң жобаларының ішінде 1986 жылғы Таза су туралы заң және 1990 жылғы Таза ауа туралы заңға енгізілген түзетулер бар. Ол сондай-ақ қауіпті қалдықтарды тазалауға арналған 1980 жылғы Суперфонд бағдарламасының және 1990 жылғы Мұнай ластануы туралы заңның авторы болды. Чафи 1982 жылғы Жағалау қорғау ресурстары туралы заңды жазып, Жағалау қорғау ресурстары жүйесін (CBRS) құрды. 1999 жылы Чафи қайтыс болғаннан кейін CBRS Джон Х. Чафи атындағы Жағалау қорғау ресурстары жүйесі деп аталды. Жаңа Англиядағы көптеген республикашылдар сияқты, Чафидің дауыс беру көрсеткіштері орташа және либералды болды. Ол абортқа қолдау көрсетті және Солтүстік Америка еркін сауда келісімін жақтады. Салық және мұқтаждарға мемлекеттік көмек мәселелерінде орташа ұстанымды сақтады. Ол өлім жазасына, мектепте дұға оқуға және гомосексуалдардың әскерде қызмет етуіне тыйым салуға қарсы болды. Чафи қаруды қатаң бақылауға алу заңдарын қолдаған республикашылардың санатында болды. Ол қолдаған заң жобасы қабылданған жағдайда, "қол атыс қаруы мен оның оқ-дәрілерін өндіруге, импорттауға, экспорттауға, сатуға, сатып алуға, беруге, алуға, иеленуге немесе тасымалдауға" тыйым салатын еді. Чафи Мартин Лютер Кинг күнін федералды мереке ретінде белгілеу және 1987 жылғы Азаматтық құқықтарды қалпына келтіру туралы заңға (сондай-ақ президент Рейганның ветосын жоюға) жақта дауыс берді. Чафи Уильям Рехнквисттің АҚШ Бас судьясы лауазымына және Кларенс Томас АҚШ Жоғарғы сотына тағайындалуына дауыс берді, бірақ Роберт Борктің тағайындалуына қарсы дауыс берді. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдары сенатор Чафи АҚШ денсаулық сақтау жүйесін жақсартуды қолдады. Ол төмен кірісті балалар мен жүкті әйелдерге арналған Medicaid көлемін кеңейту туралы заңдарды, мүгедектерге үйде және қоғамда қызмет көрсетуді кеңейту туралы заңдарды жақтады және Федералды білікті денсаулық сақтау орталықтарын құруға жұмыс істеді. 1992 жылы ол Сенаттың денсаулық сақтау жөніндегі республикалық жұмыс тобының төрағасы болып тағайындалды және денсаулық сақтау мәселесі бойынша республикашылар арасында консенсусқа келуге тырысты. 1993 жылы ол Луизиананың демократ сенаторы Джон Брокспен бірлесіп, алты демократ және алты республикашыл сенатордан тұратын Сенаттың бағытталған коалициясын құрды, денсаулық сақтау реформасы бойынша екіпартиялық консенсусқа ұмтылды. Ол балабақшадан тәуелсіз өмірге көшуге көмектесу үшін штаттарға қаражатты арттыратын заңнаманы демеледі; балабақшадан шыққан 18-21 жастағы жастарға арнайы көмек қажеттігін мойындады; штаттарға тәуелсіз өмір бағдарламаларын жобалауда үлкен икемділік берді және тәуелсіз өмір бағдарламаларын іске асыруда штаттардың жауапкершілігін белгіледі. Бұл бағдарлама марқұм сенатор Чафинің құрметіне Джон Х. Чафинің асыраушылардың тәуелсіздік бағдарламасы деп аталды. Чафи АҚШ Сенатының барлау жөніндегі арнайы комитетіне мүше болды және Сенаттың қаржы комитетінің денсаулық сақтау жөніндегі кіші комитетінің төрағасы болды, бірақ оның ең үлкен үлесі қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне тиді. Ол сондай-ақ партиялық басшылықта қызмет етіп, 1985 жылдан 1990 жылға дейін Сенаттың республикалық конференциясына төрағалық етті. 1999 жылдың 12 ақпанында Чафи президент Билл Клинтонға қарсы импичмент туралы екі айыптауға да қарсы дауыс берді. 1999 жылдың 15 наурызында Чафи 2000 жылы қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. 1999 жылдың қазан айында, қайтыс болғанға дейін екі аптадан аз уақыт қалғанда, Чафи Сенаттағы төрт республикашыл сенатордың бірі болып, Ядролық сынақтарға толық тыйым салу туралы келісімді қолдады. Келісім жер астындағы ядролық сынақтарға тыйым салуға арналған және Версаль келісімінен бері Сенатта жеңілген алғашқы маңызды халықаралық қауіпсіздік шарты болды. Оның соңғы маңызды әрекеті 21-ші ғасырға арналған көлік теңдігі туралы заңды жазу және демелеу болды, ол келесі алты жылға көлік бағдарламаларын қаржыландыруға рұхсат берді.

After an unsuccessful candidacy for the Senate in 1972 against Democratic incumbent Claiborne Pell, Chafee was elected to that body in 1976 to succeed retiring Democrat John Pastore. He was the first Republican to win a Rhode Island Senate election since 1930. He joined the Senate Committee on Environment and Public Works in 1977 and made environmental matters a chief concern, often breaking with his party to the delight of conservation groups. He chaired that committee during his last term in office, from 1995 to 1999. As a result of his work, Chafee was a recipient of the Lady Bird Johnson Environmental Award. Among the bills Chafee fostered while in the minority was the Clean Water Act of 1986, and the 1990 amendments to the Clean Air Act. He also was an architect of the 1980 Superfund program to clean up hazardous waste sites as well as the Oil Pollution Act of 1990. Chafee authored the Coastal Barrier Resources Act of 1982, establishing the Coastal Barrier Resources System (CBRS). Upon Chafee's death in 1999, the CBRS was renamed the John H. Chafee Coastal Barrier Resources System. Like most Republicans from New England, Chafee's voting record was moderate to liberal. He was pro choice on abortion and supported the North American Free Trade Agreement. He took a moderate stance on taxes and government assistance to the needy. He opposed the death penalty, school prayer, and the ban on homosexuals serving in the military. Chafee was one of the few Republicans to support strict gun control laws. He sponsored a bill that, if passed, would have prohibited the "manufacture, importation, exportation, sale, purchase, transfer, receipt, possession, or transportation of handguns and hand ammunition." Chafee voted in favor of the bill establishing Martin Luther King Jr. Day as a federal holiday and the Civil Rights Restoration Act of 1987 (as well as to override President Reagan's veto). Chafee voted in favor of the nomination of William Rehnquist as Chief Justice of the United States and the nomination of Clarence Thomas to the U. S. Supreme Court, but voted against the nomination of Robert Bork. During the late 1980s and 1990s, Senator Chafee became an advocate for improving the U. S. health care system. He supported legislation to expand Medicaid coverage for low income children and pregnant women, sponsored legislation to expand the availability of home and community based services for persons with disabilities, and worked to enact legislation to establish Federally Qualified Health Centers. In 1992, he was appointed chairman of the Senate Republican Task Force on Health, and he worked to develop a consensus among Republicans on health care. In 1993, he joined with Democratic Louisiana Senator John Breaux to form the Senate Mainstream Coalition, a coalition of six Democratic and six Republican senators seeking bipartisan consensus on health reform. He sponsored legislation that increased funds to states to assist youths in making the transition from foster care to independent living; recognized the need for special help for youths ages 18 to 21 who have left foster care; offered states greater flexibility in designing their independent living programs; and, established accountability for states in implementing independent living programs. As a testimonial to the late Senator Chafee, the program is now entitled the John H. Chafee Foster Care Independence Program. Chafee sat on the U. S. Senate Select Committee on Intelligence and was chairman of the Senate Finance Committee's Subcommittee on Health Care, but his biggest imprint was on environmental concerns. He also served in his party's leadership, chairing the Senate Republican Conference from 1985 to 1990. On February 12, 1999, Chafee voted against both articles of impeachment against President Bill Clinton. On March 15, 1999, Chafee announced he would not seek re election in 2000. In October 1999, less than two weeks before his death, Chafee was one of four Senate Republicans to vote in favor of the Comprehensive Test Ban Treaty. The treaty was designed to ban underground nuclear testing and was the first major international security pact to be defeated in the Senate since the Treaty of Versailles. His last major act was authoring and sponsoring the Transportation Equity Act for the 21st century, which authorized funding for transportation programs for the next six years.

Өлім

1999 жылдың 24 қазанында, Сенаттан зейнетке шығуын хабарлағаннан кейін шамамен жеті ай өткен соң, ол Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Ұлттық Әскери-теңіз медициналық орталығында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды, өмірінің 77-ші жылдығынан екі күн өткен соң. Президент Клинтон оны жоқтап айтқанда: "Ол лайықты ортаның символы болды. Ол үшін әдептілік – жеке мінез емес, демократиялық жүйемізді сақтау үшін қажетті нәрсе деп санайтын". Шафидің орнын оның ұлы Линкольн басты, ол 2000 жылы толық мерзімге сайлауда жеңіс оді.

Мұра

USS Chafee (DDG 90), Джон Х. Чафи атындағы Блэкстоун өзені аңғары ұлттық мұрасы дәлізі және Джон Х. Чафи атындағы ұлттық жануарлар қорығы оның құрметіне аталған. Смитфилд қаласындағы Брайант университеті кампусындағы Дүниежүзілік сауда орталығын Джон Х. Чафидің жаһандық сауданы қолдауы мен университетпен байланысы үшін оның есімімен атады. Род-Айленд университетіндегі Чафи әлеуметтік ғылымдар орталығы оның құрметіне аталған. Бұл Род-Айленд штатының оңтүстігіндегі ең биік ғимарат. 1999 жылғы 23 қарашада, оның қайтысынан кейін қабылданған, «Кемқорлықтан тәуелсіздік» заңы Джон Х. Чафи атындағы Кемқорлықтан тәуелсіздік бағдарламасы деп танылады. Бағдарламалар мемлекеттік деңгейде әлеуметтік қызмет агенттіктері арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, мұндай бағдарламалардың бірі – Солтүстік Каролина штатының «Линкс» бағдарламасы.