Кіріспе

Гилберт пен Салливанның 1889 жылғы комедиялық операсы «Гондольелер»; немесе Баратарияның патшасы – Артур Салливанның музыкасымен және В. С. Гилберттің либреттосы бар Савой операсы. Ол 1889 жылдың 7 желтоқсанында Савой театрында тұңғыш рет қойылды және өте сәтті 554 қойылымға ие болды (сол кездегі тарихтағы ең ұзақ сақталған музыкалық театр туындыларының бесіншісі), 1891 жылдың 30 маусымында аяқталды. Бұл Гилберт пен Салливанның бірлескен екінші он төртінші комедиялық операсы болды. Операның сюжеті Баратарияның құмарлық патшалығының тағына мұрагерлікке үміткер әйелдің күйеуімен кездесу үшін Венецияға келуімен байланысты. Алайда, оны анықтау мүмкін емес, себебі ол мас гондольерге тапсырылды, ол ханзадені өз ұлымен шатастырды. Жағдайды одан әрі қиындататыны, Баратарияның патшасы жақында қаза тапқан. Екі жас гондольер ханзаданың күтімшісі келгенге дейін патшалықты бірлесіп басқаруға міндетті, ол олардың кімнің нағыз патша екенін анықтай алады. Сонымен қатар, жас патшайым күйеуін іздеп келгенде, екі гондольердің де жергілікті қыздарға үйленгенін біледі. Тағы бір қиындық – ол өзінің басқа бір адамға ғашық екендігі. «Гондольелер» Гилберт пен Салливанның соңғы үлкен жетістігі болды. Бұл операда Гилберт өзінің көптеген бұрынғы либреттоларында кездесетін әлеуметтік жіктелулерді сатиралық тұрғыдан қарастырады. Либретто Гилберттің «Акционерлік компания туралы» заңға деген қызығушылығын да көрсетеді, ол жеке және заңды тұлғалардың абсурдты үйлесуін көрсетеді, бұл келесі операда, «Утопия шектеулі» операсында одан да маңызды рөл атқарады. Олардың көптеген бұрынғы операларындағыдай, туындыны Англиядан қашық жерге орналастыру арқылы Гилберт ақсүйектерге және монархия институтына тікелей сын айтуға батыл болды.

Операның пайда болуы

"Гондольерлер" операсынан бұрын Гилберт пен Салливанның ең маңызды бірлескен жұмысы – "Гвардияның жас сақшылары" болды. 1889 жылдың 9 қаңтарында, операның он төрт айлық көрсетіліміне үш ай өткен соң, Салливан либретто авторына "өте кең музыкалық өлшемде драмалық жұмыс жасағысы келетінін", "берік белгіленген ырғақтан және жұп өлеңдерден құтылғысы келетінін, музыкалық эффектілерді дамытуға мүмкіндік беретін сөздерді қалағанын" хабарлады. Гилберт серіктестіктің бұрынғы бағытында жалғасуын қатысты түрде кеңес берді:

> Мен сіздің хатыңызды мұқият қарастырдым, және сіздің, жақсырақ атауын таппағандықтан, "үлкен опера" деп атауымыз керек болған нәрсені жазуға деген ықыласыңызды толық түсінемін және онымен келісемін, бірақ бұл Савойда немесе Карттың жаңа театрында сәтті бола қоймайды деп ойламаймын. Сонымен қатар, өзімнің жеке мүдделерімді айтсам, мұндай опера маған ең жақсы жасай алатынымды – үлкен операның либретто авторы әрқашан композиторға басылып қалады. Кез келген адам – Херси, Фарни, Рис – мұндай мақсат үшін жақсы либретто жаза алады; жеке өзім, мен осында жоғалып кетермін. Тағы да айтайын, "Ейман" операсының жетістігі – бұл операның маңызды бағытындағы қадам – көпшілік одан да терең нәрсені қалайды деген тұжырымға жеткілікті сенімділік бермейді. Келесі апталарда жаңа талаптар қойып, ынтымақтастық шарттарын өзгерте бастаған Салливанға қарсы Гилберт композитордың музыкалық талаптарына бойын иегенін айтты. Гилберт әріптесін ынталандыруға тырысты:

> Сіз біздің операларымыздың сіздің музыкаңызбен бірге Гилберттің туындылары екенін айтасыз. Мен 12 жыл бойы сіз, заманның теңдесі жоқ ағылшын музыканты – ағылшын тілі қайда қолданылса да, оның генийі мақал-мәтелге айналған адам – опера менеджерлерімен, әншілермен, музыка баспаларымен және музыкалық қоғамдармен сөз жүргізе алатын адам, сіз, осы теңдесі жоқ мәртебеде тұрған адам, 12 жыл бойы өзіңізді либретто авторыңыздың көлеңкесінде қалдырғаныңызды, назарсыз қалдырғаныңызды, шеттетуге тырысқаныңызды, мойын бұрғаныңызды және жалпы алғанда, жойылғаныңызды мойындағаныңызды айтсаңыз, сіз оған емес, өзіңізге және сіздің өте көрнекті профессорыңыз болып табылатын асыл өнерге қайғылы түрде зиян келтіресіз. Гилберт Салливанның ақырында қабылдаған ұсынысын жасады – композитор Савой үшін жеңіл опера, ал Карт құрылып жатқан жаңа театр үшін үлкен опера ("Иванхо") жазады. Салливанның келісімі "біз тақырып бойынша толық келісімге келгеніміз" деген шартпен болды. Гилберт театр труппасына негізделген операны ұсынды, Салливан оны қабылдамады (бірақ оның нұсқасы 1896 жылы "Ұлы герцог" ретінде қайта жандандырылды), бірақ ол "Венеция және венециялық өмірмен байланысты идеяны" қабылдады, және бұл маған жарқын түстер мен тартымды музыканың үлкен мүмкіндіктерін ұсынады. Сіз осыны екеуміз де ықыласпен және құлшыныспен қарастыра алатын тақырыппен дамыта алмайсыз ба? Осылайша маған екеуміз де қызығатын тақырып (мысалы, "Микадо" және "Сабыр" сияқты) бере аласыз ба?" Гилберт 1889 жылдың жазының басында жаңа либреттомен жұмыс істей бастады, ал жаздың ортасында Салливан І актіні жазуға кірісті. Гилберт Салливанға көптеген жолдарға баламалы мәтіндер ұсынды, бұл композиторға өзіне ұнайтынын таңдауға мүмкіндік берді. Ұзақ ашылу саны (он бес минуттан астам үздіксіз музыка) либретто авторының идеясы болды және ол Салливанға музыка арқылы туындының көңіл-күйін орнатуға мүмкіндік берді. Костюмдерді Перси Андерсон, декорацияларды Хоуес Крейвен, ал хореографияны Уилли Уорд жасады. Олар жаз бойы және күзде жұмыс істеді, ал 1889 жылдың 7 желтоқсанында сәтті ашылды. Баспасөз есептері көбінесе жағымды болды, ал опера олардың басқа бірлескен жұмыстарының кез-келгенінен гөрі ұзаққа созылды, "HMS Pinafore", "Patience" және "The Mikado" операларын қоспағанда. Салливанның "Кокс пен Бокс" операсындағы бұрынғы әріптесі (және "Панч" журналының редакторы) Ф.С. Бернанд: "Магнифисенто! Сіз бен В.С.Г.-нің осындай туындыны сахнаға осылай толыққанды қоя білгеніңізге қызғанамын".

Баспасөз мен жұртшылықтың реакциясы

Лесли Бейли былай деп атап өтті: "Либреттоның көпіршікті, шампан сияқты сапасы Салливанның ең көңілді жағын ашты, ал итальяндық тұрғылық оның ата-тегінен жылы, оңтүстік сезімін ояртты. The Graphic (14 желтоқсан 1889) газеті музыкада тек қана ағылшын тілінің емес, сонымен қатар "композитор Франциядан әсем гавотын, Испаниядан Андалусиялық качучаны, Италиядан сальтареллонды және тарантелланы, ал Венециядан венециялық баркароллені" алғанын жазды. Гилберттің еңбегі туралы "Иллюстрацияланған Лондон жаңалықтары" газеті былай деп хабарлады: "В. С. Гилберт бұрынғы Гилбертке қайта оралды, және барлығы риза. Ол қайтадан өзінің ескісіндей болды. «Баб балладаларындағы» Гилберт, ерекше ойшылдығы, зиянсыз цинизмі, нәзік сатирасы және ойыншыл парадокстары бар Гилберт, өзінің жеке мектебін құрған, онда ол бірден ұстаз да, оқушы да болған, тек өзіне ғана үйреткен және ешқашан ешкім одан үлгі алмаған Гилберт – осы Гилбертті жұрт көруді қалайды, және осы Гилберт сенбі күні кешке көрермендер шаршағанша қошаметтеген Гилберт еді".

Кілем таласы

Ричард Д’Ойли Карт олардың алғашқы операсын қоспағанда, Гилберт пен Салливанның барлық операларын өндірді және олардың қойылымдары үшін арнайы Savoy театрын салдырды. Дегенмен, 1880 жылдары Гилберт, Салливан және Карт арасындағы қарым-қатынас бірнеше рет шиеленісті. 1890 жылғы сәуір айында «Гондолиерлер» қойылымы кезінде Гилберт театрды күтіп ұстауға кеткен шығындардың, соның ішінде театрдың алдыңғы вестибюліне жаңа £500 (1890 жылғы 500.0 фунт стерлинг қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең) кілемнің серіктестік есебінен емес, Карттың қаражатынан төленгенін анықтады. Ғалым Эндрю Кроутер түсіндіргендей: «Шын мәнінде, кілем даулы заттардың бірі ғана болды, ал нағыз мәселе осы заттардың ақшалай құнында емес, Картқа Гилберт пен Салливанның қаржылық істерін сенуге бола ма екендігінде жатты. Гилберт Карттың есептерде кем дегенде бірнеше ауыр қателіктер жасағанын, ал нашар жағдайда басқаларды әдейі алдауға тырысқанын мәлімдеді. Бұл мәселенің дұрыстығын немесе бұрыстығын қазіргі уақытта анықтау қиын, бірақ сол кезде есептерде бірдеңе дұрыс емес екені анық көрінеді. Гилберт 1891 жылғы 28 мамырда Салливанға, «Қарсықтан» кейін бір жыл өткен соң, Карттың «электр жарығы шоттарында ғана шамамен 1000 фунт стерлингтен артық төлем жасағанын» мойындағанын жазды. Салливан Картты қолдады, Гилберт 1884 жылы Лилиан Расселмен болған сот ісінен туындаған шағын заңдық шығындар бар екенін қате айтты, бірақ шындығында бұл шығындар бұрын төленген еді. Гилберт мұны білгенде, ол антхатты қайтарып алуды сұрады, бірақ Салливан бас тартты. Гилберттің агрессивті, бірақ сәтті болған заңдық шаралары Салливан мен Картты ашуландырды. Бірақ серіктестік соншалықты пайдалы болғандықтан, Карт ақырында драматург пен композиторды қайта біріктіруге тырысты. 1893 жылы олар соңғыдан бұрынғы серіктестігін жасады – «Утопия, Лимитед», бірақ «Гондолиерлер» Гилберт пен Салливанның соңғы үлкен жетістігі болды. «Утопия» тек шамалы табысқа жетті, ал олардың соңғы ынтымақтастығы, 1896 жылғы «Ұлы герцог», сәтсіз аяқталды. Содан кейін олар ешқашан қайтадан ынтымақтаспады. Ол келісімінсіз некеге тұрғанына наразы. Баратария патшасы «ең фанатикалық және жазалаушы типтегі» Веслиан методисі болғаннан кейін, ханзаданы үйінен бас инквизитор алып, Венецияға әкетті. Баратария патшасы көтерілісте қаза тапты, ал жасырын ханзада қазір патша. Жаңа патшаның әйелі ретінде Казильда Баратарияның билік құрып отырған патшайымы болып табылады, және оның ата-анасы оны күйеуімен танысу үшін бас инквизиторға алып келді. Бірақ біраз уақыттан кейін Казильда Луизге құпия түрде ғашық екенін білеміз. Олар жеке қалғанда, ол оған жас неке туралы айтады, және олар мәңгілікке бөлініп өмір сүруге келіседі, оларды тек қуанышты естеліктер жұбатады. Бас инквизитор келгенде, ол ханзаданы қарапайым гондольер Баптисто Пальмиери, өзінің шамамен бір жастағы ұлы бар екенін жасырын түрде өсіргенін түсіндіреді. Гондольер мас болғандықтан, қай баласының өзінің ұлы екенін, ал қайсысы Баратария ханзадасы екенін ұмытып қалды. Екі ұл (Марко мен Джузеппе) өсіп-өніп, қазір екеуі де гондольер. Әйқынша, нәресте ханзадаға күтім жасаған медбике (соның ішінде Луизаның анасы да), қазір тауларда тұрады, ол «өте құрметті қарақшыға» үйленген. Дон Альгамбра оны тауып алғанын және ол екі гондольердің қайсысы жоғалған ханзада екенін анықтай алатынын айтады. Әйтпесе, «онда азаптау камерасының ықпалы оның есін қайта жаңғыртуға көмектеседі» дейді. Келесі сахнада екі гондольер Тесса мен Джанеттаға үйленді, және олар неке құрметіне мақтанып жатқанда, Дон Альгамбра келіп, олардың бірі Баратария патшасы екенін хабарлайды, бірақ кім екенін ешкім білмейді. Республикашыл болғанмен, гондольерлер мен олардың жаңа әйелдері қуанып, бірден Баратарияға баруға келіседі, нақты патша анықталғанға дейін бір адам ретінде әрекет етеді. Бірақ бас инквизитор оларға нақты патша анықталғанға дейін әйелдерге кіруге рұқсат берілмейді, содан кейін әр жұп қайта қосыла алады деп айтады. Бас инквизитор патшаның Казильдаға үйленгенін айтпайды, ерлер жаңа әйелдерін тастаудан бас тартады деп қорқады. Екі әйел патшайым болудың қандай болатынын қиялдап отырғанда, олардың достары кіреді, және Марко мен Джузеппе өздерінің ашылғанын жариялап, республикалық үлгіде билік етуге уәде береді. Олар өздерінің мемлекетінде «Барлығы тең болады» деп жариялайды және «Құтиядағы Бас көлікші, қоршаудағы Бас саяхатшы» сияқты жаңа лауазымдар құрады. Содан кейін барлық ерлер Венецияда әйелдерін қалдырып, Баратарияға қарай жолға шығады.

ІІ акт

Баратариада гондольерлер "республикалық теңдікпен үйлесім тапқан монархия" аясында өмір сүруден ләззат алады. Марко мен Джузеппе соңғы үш айдан бері сарайдағы барлық жұмыстарды атқарып келеді – бұл патшалықтың құқығы! Олар осы жағдайға риза, бірақ екеуінің арасында бір ғана рацион бөлісуге тура келетініне алаңдайды және әйелдерін сағынады. Бірақ көп ұзамай барлық әйелдер келіп, Венециядан ұзақ теңіз сапарына батыл қадам басады – олар енді ажырасып өмір сүруге шыдай алмайды. Қуанышпен, қайта қосылған жұбайлар тамаша дастархан мен би (качуха) ұйымдастырады. Бас инквизитор балға келгенде, республикалық гондольерлердің барлығын ақсүйектерге дейін көтергенін көреді. Ол қарапайым халық пен жоғары мәртебелілердің арасында айырмашылық болуы керектігін түсіндіріп, "егер әркімнің мәртебесі болса, онда ешкімнің мәртебесі болмайды" деп ескертеді. Содан кейін ол гондольерлердің бірінің Казильдаға бала кезінде үйленгенін және осылайша, біртұтас некеде тұрғанын хабарлайды. Гондольерлер әйелдерін жұбатуға тырысады, олар ешқайсысының патшайым бола алмайтынын және біреуінің бұрын үйленген адамға үйленгенін естіп, қатты күйзеледі. Плаза-Тороның герцогы мен герцогинясы әдемі Казильдамен бірге келеді. Олар қазір әсем киінген, герцог оларға қалай қоғамдық өтініш арқылы, шектеулі жауапкершілігі бар серіктестік туралы заңға сәйкес қолдануға түскенін және қазір өте жақсы өмір сүріп жатқанын түсіндіреді. Алайда, оларды қабылдау кезіндегі салтанатты рәсімнің болмауына таңырған герцог екі монархты дұрыс патшалық мінез-құлыққа үйретуге тырысады. Әдеп сабағынан кейін екі Палмиери бауыры Казильдамен жалғыз қалады. Ол мойынсұнғыш әйел болуға келіседі, бірақ оларға "басқа біреуге жақын махаббат сезімі бар екенін" ескертеді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, екеуі әйелдерін таныстырады. Үш әйел мен екі ер адам осы ерекше жағдайлары туралы бес дауысты ән шырқайды. Дон Альгамбра Баратарианың ханзадасына жиырма жыл бұрын күтім жасаған медбикені әкеледі. Ол Бас инквизитор ханзаданы ұрлап әкелгенде, оны адалдықпен жасырып, оның орнына Дон Альгамбраға өзінің кішкентай ұлын бергенін айтады. Осылайша, ханзада Марко да, Джузеппе де емес, оның ұлы Луиз екені анықталады. Бұл романтикалық түйіндерді барлығының қанағаттануына қарай шешеді. Казильда өзі сүйген адамына, Луизға үйленгенін біледі. Екі гондольер Луизге тәжін тапсырады және екеуі де ханзада бола алмағанына көңілі қалғанмен, әйелдерімен бірге Венецияға қуанышпен оралады. Барлық қатысушылар үшін соңғы би ұйымдастырылады, онда гондольерлердің бірінші актідегі дуэті мен качуха қайтадан орындалады.

Тарихи құю

Келесі кестелер D'Oyly Carte Opera Company-нің 1982 жылы компания жабылғанға дейін әр түрлі уақыттағы негізгі ерте қойылымдарының және гастрольдік репертуарының актерлік құрамын көрсетеді. Оттавио және Доба барабаншы рөлдері тек бастапқы қойылымда ғана көрсетілген. Бірінші Нью-Йорк қойылымындағы есімдердің ауысуы көрсетілген; әйтпесе, тек бірінші түнгі актерлер көрсетілген. Роль – Савой театры, 1889 – Жаңа парк театры, 1890 – Савой театры, 1898 – Савой театры, 1907 – Савой театры, 1909. Герцог – Фрэнк Уайат, Джордж Темпл, Уильям Элтон, Чарльз Х. Уоркман, Чарльз Х. Уоркман. Луиз – Уоллас Браунлоу, Артур Марсель, Джонс Хьюсон, Алек Джонстон, Лео Шеффилд. Дон Альгамбра – W. H. Денни, Джон А. Мьюр, Вальтер Пасмор, Джон Клулоу, Рутланд Баррингтон. Марко – Куртис Пундс, Ричард Кларк, Чарльз Кеннингхам, Пейси Риппл, Генри Герберт. Джузеппе – Рутланд Баррингтон, Дункан Баррингтон, Генри Литон, Ричард Грин, Генри Литон. Антонио – А. Медкалф, Хелиер Ле Мастер, Леонард Расселл, Овертон Мойл, Фред Хьюетт. Франческо – Чарльз Роуз, Мистер Маккарти, Кори Джеймс, Генри Бернанд, Эрнест Лиман. Джорджио – Джордж де Пледж, Алек Ли, Г. Гордон, Том Редмонд, Сесил Кертис. Аннибале – Дж. Уилбрам, Перси Чарльз, Чарльз Чайлдерстон, Лео Шеффилд, А. Лоуренс Легге. Оттавио – Чарльз Гилберт, роль алынып тасталды. Доба барабаншы – Артур Мэнсфилд, роль алынып тасталды. Герцогиня – Розина Брэндрам, Кейт Талби, Розина Брэндрам, Луи Рене, Луи Рене. Казильда – Десима Мур, Агнес МакФарланд, Рут Винсент, Мари Уилсон, Дороти Корт. Джанетта – Геральдин Ульмар, Эстер Паллизер/Нита Карит, Эмми Оуэн, Лилиан Кумбер, Эльси Испания. Тесса – Джесси Бонд, Мэри Дугган, Луи Генри, Джесси Роуз, Джесси Роуз. Фиамета – Нелли Лоуренс, А. Уотс, Этхел Джексон, Виолетта Лонда, Этхел Льюис. Виттория – Энни Коул, Мисс Саджер, Джесси Роуз, Нора МакЛеод, Беатрис Боарер. Джулия – Нора Филис, Грейс Пайн, Мэдж Мойс, Клара Дау, Адриен Андиан. Инес – Энни Бернард, Мари Рохфорт, Джесси Пундс, Этхел Моррисон, Ами Ройстон. Роль – D'Oyly Carte, 1920 тур – D'Oyly Carte, 1930 тур – D'Oyly Carte, 1939 тур – D'Oyly Carte, 1945 тур – D'Oyly Carte, 1951 тур. Герцог – Генри Литон, Генри Литон, Мартин Грин, Грэм Клиффорд, Мартин Грин. Луиз – Сидни Гранвилл, Джон Дин, Ричард Данн, Герберт Гарри, Генри Гудиер. Дон Альгамбра – Лео Шеффилд, Сидни Гранвилл, Сидни Гранвилл, Ричард Уокер, Ричард Уотсон. Марко – Дерек Олдхэм, Чарльз Гулдинг, Джон Дадли, Джон Дин, Леонард Осборн. Джузеппе – Фредерик Хоббс, Лесли Рэндс, Лесли Рэндс, Лесли Рэндс, Алан Стайлер. Антонио – Гарри Арнольд, Ричард Уокер, Ричард Уокер, Уинн Дайсон, Питер Пратт. Франческо – Дж. У. Тернбулл, Герберт Эйткен, Леонард Осборн, С. Уильям Морган, Томас Хэнкок. Джорджио – Аллен Моррис, Л. Радли Флинн, Л. Радли Флинн, Л. Радли Флинн, Л. Радли Флинн. Аннибале – Хью Энс Блэкмор, Т. Пенри Хьюз, Т. Пенри Хьюз, Хилтон Лейланд, Стэнли Янгман. Герцогиня – Берта Льюис, Берта Льюис, Эвелин Гардинер, Элла Халман, Элла Халман. Казильда – Сильвия Сесил, Уиннифред Лоусон, Марджери Эббот, Марджери Эббот, Маргарет Митчелл. Джанетта – Эльси Гриффин, Сильвия Сесил, Хелен Робертс, Хелен Робертс, Муриел Хардинг. Тесса – Нелли Бриерклифф, Нелли Бриерклифф, Марджори Эйр, Марджори Эйр, Джоан Гиллингем. Фиамета – Эльси Чантлер, Сибил Гордон, Марджори Флинн, Энн Николсон, Энид Уолш. Виттория – Уиннифред Даунинг, Беатрис Элбурн, Айви Сандерс, Айви Сандерс, Сеинвен Джонс. Джулия – Уиннифред Уильямсон, Муриэль Баррон, Мэйси Дин, Лаура Кромби, Джойс Райт. Инес – Анна Бетелл, Маргурит Хайльдер, Элла Халман, Карил Фейн, Карил Фейн. Роль – D'Oyly Carte, 1959 тур – D'Oyly Carte, 1968 тур – D'Oyly Carte, 1975 тур – D'Oyly Carte, 1980 тур. Герцог – Питер Пратт, Джон Рид, Джон Рид, Джеймс Конрой Уорд, Луиз – Джон Фрайатт, Филип Поттер, Колин Райт, Гарольд Шарплс. Дон Альгамбра – Кеннет Сэндфорд, Кеннет Сэндфорд, Кеннет Сэндфорд, Кеннет Сэндфорд. Марко – Томас Раунд, Ральф Мейсон, Местон Рейд, Местон Рейд. Джузеппе – Алан Стайлер, Томас Лаулор, Майкл Рейнер, Питер Лайон. Антонио – Джон Рид, Ховард Уильямсон, Джеймс Конрой Уорд, Алан Спенсер. Франческо – Фредерик Синден, Дэвид Янг, Джеффри Крессуэлл, Барри Кларк. Джорджио – Джордж Кук, Джордж Кук, Джон Брод, Майкл Бухан. Аннибале – Джон Рид, Ховард Уильямсон, Джеймс Конрой Уорд, Алистер Донкин. Герцогиня – Энн Драммонд Грант, Кристин Палмер, Линдси Холланд, Патриция Леонард. Казильда – Дженнифер Той, Валери Мастерсон, Джулия Госс, Эветт Дэвис. Джанетта – Джин Хиндмарш, Сьюзан Джексон, Памела Филд, Барбара Лилли. Тесса – Джойс Райт, Полин Уэйлс, Джуди Мерри, Лорейн Дэниелс. Фиамета – Мэри Сансом, Энн Сешнс, Марджори Уильямс, Сюзанн О’Киф. Виттория – Сеинвен Джонс, Мариан Мартин, Патриция Леонард, Хелене Уиткомб. Джулия – Энн Сешнс, Джулия Госс, Энн Эгглстон, Джейн Стэнфорд. Инес – Бети Ллойд Джонс, Бети Ллойд Джонс, Бети Ллойд Джонс, Джилл Перт.