Кіріспе

Үлкен көшіп жүретін құстардың түрі

Демуазель кран (Grus virgo) – Еурозияның орталық бөлігінде, Қара теңізден Моңғолия мен Солтүстік-Шығыс Қытайға дейін тараған кран түрі. Түркияда да шағын көбейтін популяциясы бар. Бұл құстар көшіп жүретін құстар болып табылады. Батыс Еурозиядан келген құстар қыстау үшін Африкаға, ал Азия, Моңғолия және Қытайдан келгендері – Үндістан субконтинентіне ұшып кетеді. Бұл құс Үндістан мәдениетінде символдық мәнге ие, онда оны Кундж немесе Курджа деп атайды.

Сипаттама

Демуазель ұзын, биік және қанаттарының ені бар. Ол ең кішкентай журап түрі. Демуазель журабы қарапайым жураптан сәл кішірек, бірақ қауырсыны ұқсас. Оның мойнының ақ жолағы ұзын, ал алдыңғы мойнындағы қара түс төсқаушылыққа дейін жалғасады. Оның дауысы қарапайым жураптан жоғарырақ пернедегі қатты, құбырлы дыбыс. Басқа жураптар сияқты, оның да би билеуі бар, ол қарапайым журапқа қарағанда балет сияқты, секіруі аз. Демуазельді королева Мария Антуанетта оның нәзік және бойжеткенге ұқсайтын сыртқы түрі үшін осылай атаған.

Мәдениетте

Демуазель кран Солтүстік Үндістан тілдерінде кундж/курджан деп аталады және аймақтың әдебиетінде, поэзиясында және тілдік ерекшеліктерінде маңызды орын алады. Әдемі әйелдер көбінесе кунджбен салыстырылады, себебі оның ұзын және жіңішке келбеті әдемілік символы саналады. Сондай-ақ, кундж туралы метафоралық сілтемелер туған жерден алыс кеткен немесе қауіпті сапарға шыққан адамдарды сипаттау үшін жиі қолданылады. Кундж атауы санскрит тіліндегі "краунч" сөзінен шыққан, ол кранды білдіретін индоевропалық сөз. Кунджтің көші-қон кезіндегі ұшу формациясы ежелгі Үндістандағы жаяу әскерлердің құрылысына әсер еткен. "Махабхарата" эпосында Курукшетра соғысының екінші күні екі тарап та кундж формациясын қолданғаны айтылады.