Кіріспе

Шығармалық кейіпкер

Майлы бақылаушы – қажырлы В. Одри және оның ұлы Кристофер Одри жазған «Темір жол сериясы» кітабындағы ойдан туған кейіпкер. Серияның алғашқы екі кітабында («Үш темір жол локомотиві» және «Томас танк локомотиві») ол Майлы директор деп танымал, ал үшінші кітаптан бастап («Жеймс – қызыл локомотив») темір жол мемлекеттік меншікке өткендіктен Майлы бақылаушы болады. 1951 жылы жарық көрген «Генри – жасыл локомотив» кітабының алғы сөзінде оның нағыз аты – сэр Топхэм Хатт екені айтылады. Майлы бақылаушы кітаптар негізінде түсірілген «Томас және оның достары» телесериалында да пайда болады. Телевизияда ол әдетте бірінші маусымда ағаштан немесе қорғасыннан жасалған бірнеше өзгермейтін мүсіндер түрінде бейнеленген, ал екінші маусымнан он бірінші маусымға дейін – шыныдан, бірақ он екінші маусымнан жиырма төртінші маусымға дейін компьютерлік графика (CGI) арқылы көрсетілген. «Майлы бақылаушы» термині ағылшын тілінде бастапқы оқиғалармен байланысты емес, түрлі жағдайларда қолданылып, көбінесе темір жолды басқаратын адамды білдіреді.

Лақап есімнің шығу тегі

Персонаж алғаш рет "Теміржол сериясының" бірінші кітабындағы "Генридің қасіреті" деген оқиғада көрінеді. Генри туннельден шығудан бас тартқанда, оқигада "Пойызда болған семіз директор күзетшіге арқан әкелуді бұйырды" делінеді. Бұл персонаж үшінші кітаптан бастап, "Джеймс - қызыл локомотив" кітабынан бастап, "Семиз бастық" деп аталады, себебі Ұлыбритания теміржолдары мемлекеттік меншікке алынды. Сэр Топхэм Хатт есімі алғаш рет "Жасыл Генри" кітабының алғы сөзінде айтылады және сол кітаптағы "Перси мен шалбарлары" оқиғасында оның жүк қорабында да кездеседі. Сэр Топхэм Хатт есімі телесериалда алғаш рет "Генридің қасіреті" атты эпизодта қолданылады, онда баяндаушы (Ұлыбританиялық және АҚШ-тың бірінші нұсқаларында Ринго Старр, ал екінші АҚШ нұсқасында Джордж Карлин) оны көрермендерге таныстырады.

Темір жолдар сериясы

Бізде үш майлы бақылаушы болды. Бұл туралы әңгімелерде тікелей айтылмаған, себебі олардың бәрі де бір-біріне өте ұқсас және барлығы Сэр Топхэм Хатт деп танымал. Дегенмен, "Содор аралы: халқы, тарихы және темір жолдары" (Реверенд У. Оудри және Джордж Оудри жазған) және "Содор: қатарлар арасында оқу" (Кристофер Оудри) кітаптары осыны нақты көрсетеді.

Томас және оның достары

Телевизиялық сериалдарда Майлы бақылаушы әрқашан бір адам, бірдей әйелі және немерелері бар. Ол 60 жасқа жуып тұр («Ұлы ашылу» газетіндегі мақалада көрінеді), бірақ Ұлыбританиядағы нұсқаларындағы дауысы кейде қарттығын сездіреді. Оның өмірінен көп мәлімет белгілі емес, бірақ оның анасы (Вдовгер Хэтт) және оның тәлкектеп жүретін егіз інісі (Сэр Лоухэм Хэтт) сияқты туыстары көрінеді. Бірінші серияда ол және басқа адам кейіпкерлері қорғасыннан жасалған. Екінші сериядан он бірінші серияға дейін олар шайырдан жасалды, осылайша олар оңай қозғала алды. Персиді алғаш рет аулаға әкелгенде, ол теміржол машинисі екені белгілі болды. Ол Содордағы барлық локомотивтерге жауапты және басқа көліктерге де ықпалы бар сияқты. Жас кезінде ол «Элизабет» атты көне Sentinel жүк көлігін жүргізуді үйренген, бірақ кейбір эпизодтарда оның жүргізу дағдылары жетілмеген, бұл мүмкіндік туғанда комедиялық әзіл ретінде қолданылды (әсіресе «Уинстон» инспекциялық вагонында). Ол бірнеше жолдардың, теміржол қызметтерінің құрылысын қадағалады және Содордағы бірнеше туристік орындардың ашылуына қатысты. Британдық диктор Майкл Анжелис кейіпкерді күшті Йоркшир акцентімен, дауысының қатаңдығын сақтап бейнеледі, бұл қасиет Пирс Броснан рөлді уақытында қабылдағанда да сақталды, сондай-ақ кейіпкерлерге дауыс беру үшін шақырылған жеке дауыс актерінің жұмысында да көрінді. 2015 жылдан бастап Ұлыбритания және АҚШ нұсқаларында Майлы бақылаушының даусын Кит Уикхэм берді. Керри Шейл 2015 жылға дейін АҚШ нұсқасында оған дауыс берді, кейіпкерге анық американдық акцент пен терең, құлпытас дауыс берді. Америкалық нұсқада ол әрқашан нақты атымен, Сэр Топхэм Хэтт деп аталады, мүмкін, себебі «майлы» сөзі АҚШ-та Ұлыбританияға қарағанда қорлаушырақ мағынаға ие. Майлы бақылаушының есімі Бертрам екенін танымал опера әншісі Алисия Ботти «Ойын уақыты» эпизодында, ал оның анасы Вдовгер Хэтт «Персидің жөнелтілімі», «Дүрбілік және әзілдер», «Эдвард батыр» және «Автобусты тоқтатыңыз!» эпизодтарында айтқан.

Киім үлгісі

Оның әйгілі цилиндрі мен таңғы костюміне қарағанда, Майлы бақылаушы ескірген және өте ресми көрінеді. Телевизиялық сериалдарда сэр Топхэмнің костюмі көбінесе комедиялық эффект үшін қолданылады, қыста шарф пен қолғаптармен толықтырылады. Сериал осы киімнің көнелігін пайдаланады, Сэр Топхэмке "қызметте" болмағанда киетін ескі және ресми киімдердің толық гардеробын сыйлайды. 8-серияның "Хэллоуин" бөлімінде ол пижама мен түнгі доппа киген күйде көрсетілсе, 9-шы және 10-шы сериялардың "Ұн күші" және "Жабысқыш тоффи Томас" бөлімдерінде ол қысқа ғана уақытқа сиқыршы костюмін киген күйде көрінеді. Тағы бір бөлімде ол шотланд лордының сыйы болған килт кигені байқалады. Әртүрлі компьютерлік анимациялық бөлімдерде ол Санта-Клаус сияқты киінеді.

Хаттардың үй басқарушысы

Сэр Топхэм Хаттың "Темір жол" сериясында және "Томас және достары" телесериалдарында кейіпкер болған бір үй қызметшісі бар. Ол тек үш эпизодта ғана пайда болды: 1-ші маусымдағы "Томас қиын жағдайда / Ережелерді бұзады", 5-ші маусымдағы "Леди Хэттің туған күні" және 7-ші маусымдағы "Фергус ережелерді бұзады / Томас пен Фергустың іздестіруі".

Нағыз өмірде

"Томаспен бірге демалыс" шаралары – мұралық теміржолдарға қаржы жинаудың танымал жолы. Бұл шаралар балаларға кітаптар мен телесериалдардағы кейіпкерлермен кездесуге мүмкіндік береді (немесе кем дегенде, оларға ұқсату үшін "жарақталып" киген локомотивтер). Мұндай шаралар әдетте, тиісті жас пен дене бітіміне ие теміржол еріктісінен тағайындалған Семурық бақылаушының басшылығымен өтеді. Авторлық құқық иелері осы еріктілердің сыртқы түріне қатысты қатаң талаптар қояды: Оңтүстік Девон теміржолының Семурық бақылаушысы жұмыстан кетуге немесе сақалын қыруға мәжбүр болды, ал Семурық бақылаушының тым арық болуына қатаң тыйым салынған. Ал АҚШ-та оның орнына костюмді кейіпкер бейнеленеді (өнерпаздың беті жасырылған).

"Fat Controller" атауын пайдаланудың басқа түрлері

"Күйеулікке туылған" сериалының 3-ші маусымының 2-ші бөлімінде, жергілікті теміржол станциясының жабылуына қарсы наразылық жиынында, ректор Ричард Торп сомдаған "Британ темір жолының" семіз өкіліне ашуланып, оны "Жұқ бақылаушы" деп атайды.