Кіріспе

қара метал музыкалық тобы
фин фольклорында Аяттар, сондай-ақ Аяттара, Айэтэр немесе Аййотар деп те жазылады, - зұлым әйел рухы.

Сипаттама

Фин фольклорында Аятар – зұлым әйел рухы. Ол Pohjola тауларындағы орманды мекендейді; шашы өкшесіне дейін жеткен, ал кеудесі тізесіне дейін салбыраған деп сипатталады, бұл сурет швед Skogsnufva, даттық 'теңіз әйелі' немесе Эйфельдің жабайы қызына ұқсас. Аятар – Хиисидің (орманның иесі және ауру таратушы) немересі, сондай-ақ Лемпо мен гномдардың билеушісі. Хииси мен Лемпомен байланысы арқылы ол аурулар мен жұқпалы індеттерді таратады деп есептеледі. Ол жыландармен тығыз байланысты және қазіргі заманғы өнерде көбінесе айдаһар немесе жартылай адам, жартылай жылан бейнесінде бейнеленеді.

Этимология

"Ажатар" сөзі, мүмкін, фин тіліндегі "ajattaa" ("қудалау", сондай-ақ "жүргізу") сөзінен шыққан. Әйелдік жұрнақ "tar" бірнеше фин есімдерінде кездеседі, мысалы, Лухи (Лухетар, Ловиатар, Лухиатар) және Сёйятяр (сиödä – "жеу", "тар" әйелдік жұрнағымен бірге "жойғыш, вампир" мағынасын береді). Осыны "Ажатар" сөзіне қатысты қолданғанда, "ажа" етістігіне әйелдік "тар" жұрнағы қосылып, "әйел-құдалаушы" деп аударылады. Немесе, бұл екі нәрсенің де болуы мүмкін. "Айқа" сөзі де, "ажа" сөзі де этимологиялық тұрғыдан уақыт түсінігі арқылы байланысты болуы мүмкін, өлім мен өзіңді-өзің аулау сияқты.

Туынды шығармалар

Аятар есімі фин халық әндерінде кездеспесе де, ол «Калеваладан» және қазіргі заманғы фантастикалық интерпретациялардан шабыт алған көркем әдебиеттерде кездеседі. Алексис Кивидің «Куллерво» (1860) пьесасының екінші актісінде Аятар қатыгез және ұятсыз деп сипатталады, ол басты кейіпкерді қожайынының отбасын өлтіруге итермелейді. Аятар тауларда өмір сүретінін, оның қызметінде Лемпо мен гномдар бар екенін және анасының әкесі Хииси екенін айтады. Аятар бұдан әрі «жаман» деп сипатталады және «жамандыққа қуанатын зұлым әйелмен» салыстырылады. Брет Стюарт Смит жазған «Күректілердің көзі: Қан тас туралы аңыздың бірінші кітабында» Аятар – әдемі әйел, денесінің жоғарғы жағы жасыл қабықтан тұрады, ал төменгі жартысы көптеген жыландардан құралған. Оның жылан тәрізді тістері мен сүйкімді көздері бар, ол барлық жыландардың анасы. Аятар Мэтт Смиттің «Үлкен ойын: фильмге байланысты» басылымында екі рет есімдерінде кездеседі. Смит оны «аждаһа түрінде пайда болатын және көздері тиген адамды ауыртатын Ормандағы Шайтан» деп сипаттайды, ал кейін оның құрылыс күштерін табиғат күші ретінде көрсетеді. Фантастика авторы Филипп Мацца Аятарды оба мен ауру тудыратын отты айдаһарлар ретінде бейнелейді. «Ағаш астынан» атты кітабында Мацца екі түрлі Аятар нәсілінің – қара және қызылдың – бір-бірімен соғысқанын сипаттайды. Бір нәсіл – қара айдаһарлар – зұлым, ал қызыл нәсіл – мейірімдірек. Ахимса Керптің «Мантияның астында» романында Аятар – Күн құдайы Раға қызмет ететін екіншілік қарсы кейіпкер. Марва Дасефтің «Гальдорхайм сиқыршыларының толық және нағыз тарихы» сериясының екінші кітабында Аятар мен оның ауа рухы қарындасы Ильматар арасындағы қақтығыс суреттеледі. Аятар аждаһа түріне, ал Ильматар ақ роктің түріне айналады, екеуі де әйелдің тағдыры үшін аспанда соғысады.

Музыка

Ажатар – «Қысқы бақтар» (2011). Ажатардың көтерілуі – «Epic North Music» тобының туындысы (2013). Аяттара – Ажатар атымен аталған фин Black Metal тобы.