Кіріспе
қара метал музыкалық тобы
фин фольклорында Аяттар, сондай-ақ Аяттара, Айэтэр немесе Аййотар деп те жазылады, - зұлым әйел рухы.
In Finnish folklore, Ajatar , also spelled Ajattara , Aiätär , or Aijotar , is an evil female spirit.
Сипаттама
Фин фольклорында Аятар – зұлым әйел рухы. Ол Pohjola тауларындағы орманды мекендейді; шашы өкшесіне дейін жеткен, ал кеудесі тізесіне дейін салбыраған деп сипатталады, бұл сурет швед Skogsnufva, даттық 'теңіз әйелі' немесе Эйфельдің жабайы қызына ұқсас. Аятар – Хиисидің (орманның иесі және ауру таратушы) немересі, сондай-ақ Лемпо мен гномдардың билеушісі. Хииси мен Лемпомен байланысы арқылы ол аурулар мен жұқпалы індеттерді таратады деп есептеледі. Ол жыландармен тығыз байланысты және қазіргі заманғы өнерде көбінесе айдаһар немесе жартылай адам, жартылай жылан бейнесінде бейнеленеді.
Этимология
"Ажатар" сөзі, мүмкін, фин тіліндегі "ajattaa" ("қудалау", сондай-ақ "жүргізу") сөзінен шыққан. Әйелдік жұрнақ "tar" бірнеше фин есімдерінде кездеседі, мысалы, Лухи (Лухетар, Ловиатар, Лухиатар) және Сёйятяр (сиödä – "жеу", "тар" әйелдік жұрнағымен бірге "жойғыш, вампир" мағынасын береді). Осыны "Ажатар" сөзіне қатысты қолданғанда, "ажа" етістігіне әйелдік "тар" жұрнағы қосылып, "әйел-құдалаушы" деп аударылады. Немесе, бұл екі нәрсенің де болуы мүмкін. "Айқа" сөзі де, "ажа" сөзі де этимологиялық тұрғыдан уақыт түсінігі арқылы байланысты болуы мүмкін, өлім мен өзіңді-өзің аулау сияқты.
Туынды шығармалар
Аятар есімі фин халық әндерінде кездеспесе де, ол «Калеваладан» және қазіргі заманғы фантастикалық интерпретациялардан шабыт алған көркем әдебиеттерде кездеседі. Алексис Кивидің «Куллерво» (1860) пьесасының екінші актісінде Аятар қатыгез және ұятсыз деп сипатталады, ол басты кейіпкерді қожайынының отбасын өлтіруге итермелейді. Аятар тауларда өмір сүретінін, оның қызметінде Лемпо мен гномдар бар екенін және анасының әкесі Хииси екенін айтады. Аятар бұдан әрі «жаман» деп сипатталады және «жамандыққа қуанатын зұлым әйелмен» салыстырылады. Брет Стюарт Смит жазған «Күректілердің көзі: Қан тас туралы аңыздың бірінші кітабында» Аятар – әдемі әйел, денесінің жоғарғы жағы жасыл қабықтан тұрады, ал төменгі жартысы көптеген жыландардан құралған. Оның жылан тәрізді тістері мен сүйкімді көздері бар, ол барлық жыландардың анасы. Аятар Мэтт Смиттің «Үлкен ойын: фильмге байланысты» басылымында екі рет есімдерінде кездеседі. Смит оны «аждаһа түрінде пайда болатын және көздері тиген адамды ауыртатын Ормандағы Шайтан» деп сипаттайды, ал кейін оның құрылыс күштерін табиғат күші ретінде көрсетеді. Фантастика авторы Филипп Мацца Аятарды оба мен ауру тудыратын отты айдаһарлар ретінде бейнелейді. «Ағаш астынан» атты кітабында Мацца екі түрлі Аятар нәсілінің – қара және қызылдың – бір-бірімен соғысқанын сипаттайды. Бір нәсіл – қара айдаһарлар – зұлым, ал қызыл нәсіл – мейірімдірек. Ахимса Керптің «Мантияның астында» романында Аятар – Күн құдайы Раға қызмет ететін екіншілік қарсы кейіпкер. Марва Дасефтің «Гальдорхайм сиқыршыларының толық және нағыз тарихы» сериясының екінші кітабында Аятар мен оның ауа рухы қарындасы Ильматар арасындағы қақтығыс суреттеледі. Аятар аждаһа түріне, ал Ильматар ақ роктің түріне айналады, екеуі де әйелдің тағдыры үшін аспанда соғысады.
In The Eye of Disparager: Book One of the Legend of the Bloodstone written by Brett Stuart Smith, Ajatar is a beautiful woman with the upper body of a green scaled woman and the lower half made up of many snakes. She has serpentine fangs and seductive eyes, and is the mother of all snakes. Ajatar is mentioned twice in Matt Smith’s Big Game: Movie Tie in Edition. Smith referred to her as “the Devil of the Woods who appeared as a dragon and made you sick if you so much as looked at her” and later associations a force of nature to her destructive powers. Fantasy author, Philip Mazza, portrays the Ajatar as a race of fire breathing dragons, causing pestilence and disease. In his book, The Harrow: From Under a Tree, Mazza describes two races of Ajatar, black and red, which fight amongst each other. One race, the black dragons, are evil whereas the red race are described as more benevolent. In the novel Beneath The Mantle by Ahimsa Kerp, Ajatar is a secondary antagonist serving Ra, the Sun God. The second book, Midnight Oil, of the Compleat and True History of the Witches of Galdorheim series by Marva Dasef describes a confrontation between the evil forest elemental, Ajatar, and her air spirit sister, Ilmatar. Ajatar takes dragon form and Ilmatar that of a white roc in a battle in the skies to settle the dispute between the sisters over a man, of course.
Музыка
Ажатар – «Қысқы бақтар» (2011). Ажатардың көтерілуі – «Epic North Music» тобының туындысы (2013). Аяттара – Ажатар атымен аталған фин Black Metal тобы.