Кіріспе
Британдық Үндістанның Мадрас президенттігінің бөлімдері Солтүстік цирктер (сонымен қатар саркарлар деп те аталады) Британдық Үндістанның Мадрас президенттігінің бір бөлігі болды. Бұл Бенгал шығанағының батыс жағында 15° 40′ және 20° 17′ солтүстік ендікте орналасқан, қазіргі Үндістанның Андхра-Прадеш және Одиша штаттарындағы тар аумақтан тұрды. Деканның Суба (Гайдарабад/Голконда) 22 циркке бөлінген. Олардың ішінде солтүстік цирктер бес еді және Субаның ең маңыздылары саналды. Бұл аймақтар 1758 жылдан 1823 жылға дейін созылған, дипломатиялық және қаржылық келісімдерге негіделген, әскери жаулап алуға ұқсамайтын, ұзақ процесте британдықтардың құрамына кірді. Британдықтардың Солтүстік цирктерді аннексиялауы Низамның билігіндегі Хайдарабад мемлекетін бұрынғы кең жағалау жолағынан айырды, осылайша ол төңіректеп жатқан Британдық Үндістанмен шектесетін, теңізге шығу мүмкіндігі жоқ княздық мемлекет ретінде танылды.
The Northern Circars (also spelt Sarkars) was a division of British India's Madras Presidency. It consisted of a narrow slip of territory lying along the western side of the Bay of Bengal from 15° 40′ to 20° 17′ north latitude, in the present day Indian states of Andhra Pradesh and Odisha. The Subah of Deccan (Hyderabad/Golconda) consisted of 22 circars. These northern circars were five in number and the most prominent ones in the Subah. They became British in a protracted piecemeal process lasting from 1758 to 1823, involving diplomacy and financial settlements rather than military conquest. The annexation by the British of the Northern Circars deprived Hyderabad State, the Nizam's dominion, of the considerable coastline it formerly had, assuming the shape it is now remembered for that of a landlocked princely state with territories in Central Deccan, bounded on all sides by British India.
Этимология
Циркар – бұл саркар сөзінің ағылшынша жазылуы, ол моғолдардың ауданы (суба немесе провинцияның бір бөлігі) деген мағынаны білдіретін термин. Бұл термин Шер-шах Сури (1486–1545) тұсында қолданысқа енген. "Солтүстік Циркары" – Низам билігіндегі солтүстік аймақтарды білдіреді. Кейіннен "Циркар" сөзі "Британдық Саркар", яғни британ үкіметі деген мағынаны да алды. Осылайша, "Саркар аудандары" британ үкіметінің басқаруындағы аудандарды да білдіруі мүмкін. Британдық карталарда бұл аймақ жай ғана "Циркары" деп белгіленген болуы мүмкін.
Тарих
1471 жылы аймаққа Бахмани сұлтандығы шабуыл жасады; 1541 жылы Кутб Шахи Гунтур және Масулипатнам аудандарын жаулап алып, өз билігін кеңейтті. Олар елге толыққанды иелік ете алмаған сияқты, себебі ол тағы да биліктегі Джейпур патшасы Баларрам Дев I-ден және оның көптеген феодалдарынан тартып алынды. Жаулау 1571 жылы Голконда мен Хайдарабадтың Ибрагим Кули Кутб шаһының тұсында аяқталды. Аурангзеб 1687 жылы Голконданы жаулап алды, ал Циркарлар Құтб Шахи сұлтандығымен бірге Аурангзебтің кең империясына қосылды. Рагхунатх Кришнаның ізбасары тиімсіз басшы болып шықты және нәтижесінде Циркарлардың үлкен бөлігін жоғалтты. Дегенмен, Джейпур патшалары 1777 жылы британдықтар келгенге дейін қысқарған мемлекеттерін тәуелсіз басқаруды жалғастырды. Британдықтар Джейпур бекінісін бұзды және оларға Заминдари мәртебесін берді. Солтүстік Циркарлар 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін Мадрас президенттігінің құрамында басқарылды, содан кейін президенттік Үндістанның Мадрас штатына айналды. Мадрас штатының солтүстік, телугу тілінде сөйлейтін бөлігі, Солтүстік Циркарлармен бірге, 1953 жылы жаңа «Андхра штатын» құру үшін бөлінді. 1956 жылы Андхра штаты Хайдарабад штатының телугу тілінде сөйлейтін бөліктерімен біріктіріліп, біртұтас Андхра-Прадеш штатын құрды. 2014 жылы бұл екі штат – Андхра-Прадеш және Телангана болып қайта бөлінді.