Кіріспе

Американдық тамақ жазушысы Мэри Фрэнсис Кеннеди Фишер Пэриш Фриде (3 шілде 1908 – 22 маусым 1992), М.Ф.К. Фишер деген атпен жазған, американдық тамақ жазушысы болды. Ол Напа аңғарының шарап кітапханасын құрушылардың бірі. Өмірі бойында ол 27 кітап жазды, соның ішінде Бриллат-Савариннің "Дәм физиологиясы" еңбегінің аудармасы да бар. Фишер сапалы тамақтануды "өмір өнерінің" бір бөлігі деп есептеді және осы тақырыпты шығармаларында зерттеді. У.Х. Оден бірде: "Америка Құрама Штаттарында одан жақсы проза жазған адамды білмеймін" деген еді. 1991 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінің редакциялық алқасы былай деді: "Америка академиясы мен Ұлттық өнер және әдебиет институтына сайланған М.Ф.К. Фишерді тамақ жазушысы деп атау – Моцартты ән жазушы деп атаумен тең".

Ерте өмір

Фишер Мэри Фрэнсис Кеннеди 1908 жылғы 3 шілдеде Мичиган штатының Альбион қаласында, Ирвин авенюі 202 мекенжайында дүниеге келді. Ол Альбион қаласының тарихшысы Фрэнк Пассикке: "Мені үйде "доктор" Джордж Хаффорд, ата-анам Рекс пен Эдит Кеннедиге адал болған адам тудырды" деді. Рекс ерікті өрт сөндірушілердің бірі болды, мен ыстық толқында туылғаным үшін ол достарын бірнеше рет шақырып, үйдің қабырғаларын сумен бүркіп тұруға көндірді. Әкем Рекс менің 4 шілдеде дүниеге келетініне сенімді болды және мені Independencia деп атағысы келді. Анама Эдитке мұндай ирландтық емес идея ұнамады, сондықтан ол доктор Хаффордты асықтыруға итермеледі, жай ғана аяныштан. Рекс (ағасы Уолтермен бірге) "Albion Evening Recorder" газетінің серіктесі және редакторы болды. 1911 жылы Рекс газеттегі үлесін ағасына сатып, отбасын Батыс жағалауға көшірді, онда ол жеміс немесе цитрус бақшасын сатып алуға ниеттенді. Отбасы Вашингтонда туыстарымен біраз уақыт өткізді, содан кейін жағалау бойымен Калифорнияның Вентура қаласына сапар шекті, онда Рекс апельсин бағын сатып алуға жақын болды, бірақ топырақ проблемаларын анықтағаннан кейін бас тартып қалды. Содан кейін ол Калифорния штатының Окснард қаласында "Окснард курьерін" сатып алып, қысқа мерзімге ие болды. Одан кейін ол Сан-Диегоға барып, жергілікті газетте жұмыс істеді. 1919 жылы ол қала шегінен тыс, Оңтүстік Суретші авенюінде үлкен ақ үй сатып алды. Үй он үш акр жерде, апельсин бақшасымен бірге орналасқан; отбасы оны "Ранчо" деп атады. Уиттер сол кезде негізінен квакер қауымы болғанымен, Мэри Фрэнсис епископ шіркеуінде тәрбиеленді. Мэри Фрэнсис бала кезінен оқуды ұнататын, ал бес жасында өлең жаза бастады. Кеннедилердің үйде үлкен кітапханасы болды, ал анасы оған көптеген басқа кітаптарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Кейіннен әкесі оны газетінде тілші ретінде пайдаланды, ол күніне он бес мақалаға дейін жазатын. Он алты жасында ата-анасы оны жеке мектепке: Калифорния штатының Ла-Холла қаласындағы Епископ мектебіне оқуға берді. Бір жылдан кейін ол Стэнфорд университетіне іргелес орналасқан Калифорния штатының Пало-Альто қаласындағы Харкер қыздар мектебіне ауысты. Ол 1927 жылы Харкерді бітірді. Бітіргеннен кейін ол Иллинойс колледжіне түсті, бірақ бір семестрден кейін тастап кетті. 1928 жылы ол Оксидентал колледжіне ауысу үшін жеткілікті кредиттер алу мақсатында UCLA-да жазғы мектепке оқуға түсті. Сол жерде ол болашақ күйеуі Альфред Фишермен ("Ал") танысты.

Мансап

Тамақ оның өмірінде ертеден бергі құмарлыққа айналды. Оның алғашқы дәмдік естелігі – "анасының әжесі жасаған құлпынай жемінен қайнаған қазаннан алынған сұрғылт-қызыл түсті көбік". Оның анасының әжесі Холбрук 1920 жылы қайтыс болғанға дейін олармен бірге тұрды. Ол кезеңде Холбрук отбасының арасында шиеленіс тудыратын себеп болды. Ол қатал, көңіл көтермейтін адам еді және тамақты тым көп пісіруге, дәмсіз етуге сенетін Кемпбеллиттердің өкілі болды. Тамаққа ертедегі әсерін "Гвен тәтесі" тигізді. Гвен тәтесі туыс емес, достарының қызы еді – Неттлшиптер отбасы, "үйлерге қарағанда шатырларды ұнататын ағылшын медициналық миссионерлерінің ерекше отбасы". Неттлшиптер Лагуна жағажайында лагерь құрды, ал Мэри Фрэнсис Гвенмен бірге сонда демалатын. Мэри Фрэнсис Гвенмен бірге ашық ауада тамақ дайындағанын еске алды: ыстық көмірдің үстінде жаңа теңіз шөптерінде мидияны булау, тас балықты аулап, қуыру, балықтың терісін сылып, пісіру және саяхаттауға арналған жұмыртқадан жасалған сэндвичтер дайындау. Мэри Фрэнсис Гвенмен және оның бауырларымен бірге тамақтану туралы былай деп жазды: "Тоғыз жасымда жақсы адамдармен тамақтанып, тыныш сөйлесу – өсудің ең жақсы жолы екенін түсіндім". Мэри Фрэнсис үйдегі асханада тамақ пісіруді ұнататын және "пешкешінің көмекшісі рөлін оңай атқарды".

Дижон

1929 жылдың қыркүйегінде жаңа үйленген Мэри Фрэнсис пен Ал RMS Berengaria кемесімен Франциядағы Шербургке (қазіргі Шербург Октевиль) сапарлады. Олар қысқа уақытқа Парижге барып, одан кейін оңтүстікке қарай Дижонға бет бұрды. Олар алғаш рет Оланнье отбасының меншігіндегі үйді, Рю-дю-Петт-Потэ көшесі, 14-те жалға алды. Үй екі бөлмеден тұрды, ас үйі де, жеке ванна бөлмесі де болмады. Ал Дижон университетінің әдебиет факультетіне қабылданды, онда докторлық диссертациясын қорғап жатыр. Сабақтан тыс уақытында ол "The Ghosts in the Underblows" атты эпикалық поэмасымен айналысты. Бұл поэма Джеймс Джойстің "Улисс" романымен салмақтас болатын, діни сюжеттерге негізделген туынды еді. 1931 жылға қарай Фишер поэманың алғашқы он екі кітабын аяқтады, ал соңында оның алпыс кітаптан тұруын күткен. Мэри Фрэнсис École des Beaux Arts-та кешкі сабақтарға қатысты, онда үш жыл бойы сурет салу және мүсіндеме өнерін оқыды. Оллангнерлер үйде дәмді тағамдар дайындап берді, бірақ мадам Оллангнер "өте қисық және ақшаға жасыратын" еді. Мэри Фрэнсис үстел үстінде дайындалған үлкен салаттарды, қуырылған Иерусалим артишоктарын және әрқашан жақсы болатын "сұрыпталмаған ірімшікті" еске алды. Үш айлық тойларын атап өту үшін Ал мен Мэри Фрэнсис Aux Trois Faisans мейрамханасына барды – олардың көптеген сапарларының біріншісі. Сол жерде Мэри Фрэнсис ақылды шараптар туралы білімін Чарльз есімді сомельеден алды. Фишерлер қаладағы барлық мейрамханаларды аралап, Мэри Фрэнсистің сөзімен айтқанда: "Біз он жылдық паштеттерді жедік, олардың тығыз қабықтарының астында көне майдың жабық қабаттары болды. Біз жағалауымызға салфетка байлап, үлкен, иісті ыдыстарға экревисс (экревисс) шашыраттық. Біз таңдауымызды ұзақ ілген шағалалармен уладық, оларды кептіріп, содан кейін шіріген ішектерінің пастасымен және тамаша брендимен жұмсақ етілген тост жастықтарына жағып қуыратынбыз." 1930 жылы Лоренс Кларк Пауэлл Бургундия университетінде докторлық диссертациясын қорғау үшін Дижонға келді. Ол Мэри Фрэнсистің ұсынысымен келді. Пауэлл Мэри Фрэнсиспен оның әпкесі Оксидентал колледжінде оқып жүрген кезде танысқан және Пауэллдің қатынымен бірге тұрған. Пауэлл Фишерлердің үйінің шатырына көшіп, Мэри Фрэнсиспен өмір бойы дос болды. Ол Фишерлердің пансионындағы тамақты былай сипаттады: "Ойбай, тамақ қандай еді? Джим, ол керемет болды! Мадам Ригуле [Олланжьеден кейін келген] керемет аспаз еді, ал оның күйеуі де омлет пісіруде шебер болғандықтан, ол әрқашан омлет жасады. Тамақ ауада қалықтап тұрды. Сіз қолды көтеріп, оны төмен тартып алатынсыз – тамаша тағам." 1931 жылы Мэри Фрэнсис пен Ал Монге көшесі, 26-дағы кондитерлік дүкеннің үстіндегі өз пәтерлеріне көшіп барды. Бұл Мэри Фрэнсистің алғашқы ас үйі еді. Оның көлемі бес футтан үш футқа дейін болды және екі жақты плитасы бар еді. Ас үйдің шектеулілігіне қарамастан, немесе осының нәтижесінде Мэри Фрэнсис өзінің жеке асханасын жасауға кірісті, мақсаты "қонақтарын тек ет, картоп және соустан ғана емес, сонымен қатар ой-өрісінен және мінез-құлқынан да шығаратын" тағамдар дайындау еді. "Гастрономиялық Мен" кітабында ол осындай тағамдардың бірі туралы былай дейді: "Дижондағы гүлдік капусталар өте кішкентай және шырынды болды, олар ежелгі топырақта өсірілген. Мен гүлдерді бөліп, бірнеше минутқа қайнап тұрған суға салып қойдым. Содан кейін мен оларды құрғатып, кең, терең емес табаға салып, қатты қаймақпен жауып, жаңа қырқылған Gruyere ірімшігін қалың шашыратып тастадым, бұл Швейцариядан емес, Юрадан келген жақсы резеңке тәрізді ірімшік еді. Оны базарда рапе деп атады, сіз қарағанда, ол жұмсақ бұлтты үйірмеде қағаздың бір бөлігіне сүртілді. Ал докторлық дәрежесін алғаннан кейін олар қысқа уақытқа Францияның Страсбург қаласына көшіп барды, онда Ал оқуын және жазуын жалғастырды. Мэри Фрэнсис жалғыздықтан және суық, ылғалды пәтерде тұрып, күйзеліске ұшырады. Жақсырақ тұрғын үйді алуға шамасы келмеген Фишерлер француздық шағын балықшылар ауылына, Ле-Крос-де-Каннеске көшіп барды. Ақшасы бітіп қалғаннан кейін Фишерлер Калифорнияға оралып, Марсельден "Фелтр" кемесімен сапарлады.

Калифорния

Калифорнияда Ал мен Мэри Фрэнсис бастапқыда Мэри Фрэнсистің отбасымен бірге "Ранчқа" көшіп келді. Кейін олар Лагунадағы шатырға көшіп барды. Бұл Ұлы депрессия кезінде болды, жұмыс табу қиын еді. Ал екі жыл бойы Оксидентал колледжінде оқытушылық қызмет іздеп, соңында тапты. Мэри Фрэнсис жазуды бастады және өзінің алғашқы туындысын – "Тынық мұхиты ауылы" – 1935 жылғы ақпан айында жарық көрген Westways журналында (бұрынғы атауы Touring Topics) жариялады. Мақала Лагуна Бичтегі өмірдің ойдан шығарылған баяны болды. 1934 жылы Лоуренс Пауэлл әйелі Фэймен бірге Лагунаға көшіп келді. 1933 жылы Дилвин Пэриш және оның әйелі Джиджи олардың жанындағы үйге көшіп келді, олар тез арада дос болып кетті. Ал Оксиденталда сабақ бере бастағанда, Фишерлер бастапқыда Лос-Анджелестегі Игл-Рокқа көшіп барды, онда Пэриштер оларға жалға алған ескі үйді бояуға және жөндеуге көмектесті. Алайда, үй көп ұзамай сатылып кетті, сондықтан Фишерлер Хайленд Парктегі басқа жалға алынған үйге көшіп кетуге мәжбүр болды. Мэри Фрэнсис карточкалар дүкенінде жарты күндік жұмыс істеді және Лос-Анджелес қалалық кітапханасында ескі тағамдық кітаптарды зерттеді. Ол гастрономия туралы қысқа жазбалар жаза бастады. Пэриштің қарындасы Энн оларды Harpers баспасына көрсетті, олар оған қызығушылық танытты. Бұл жазбалар кейіннен оның "Serve It Forth" атты алғашқы кітабына айналды. Мэри Фрэнсис содан кейін ешқашан аяқтамаған романмен жұмыс істей бастады; ол Уиттиер қаласының негізі қалануына арналған еді. Осы кезеңде Мэри Фрэнсис пен Альдың некесі бұзыла бастады. 1934 жылы Пэриш Джиджиден ажырасқаннан кейін Мэри Фрэнсис оған ғашық болғанын сезді. Мэридің сөзіне сенсек, бір күні ол Пэриштің қасындағы фортепианода отырып, оны жақсы көретінін айтты. Дегенмен, Мэри Фрэнсистің өмірбаяуын жазған Джоан Рирдон Джиджимен сұхбаттасып, басқаша оқиғаны айтты. Ол Пэриштің Мэри Фрэнсиспен жеке тамақтанғаннан кейін, ол түнеуге оның үйіне кіріп, оның жанына жатқанын айтты. 1935 жылы Альдың рұқсатымен Мэри Фрэнсис Пэриш пен оның анасымен бірге Еуропаға сапар шекті. Пэриштердің қаржысы жеткілікті болды, сондықтан олар сәнді "Ханса" лайнерімен саяхаттады. Мэри Фрэнсис Дижонға қайта оралды және Пэришпен бірге Aux Trois Faisans мейрамханасында тамақтанды, онда оның ескі досы, официант Чарльз оны танып, қызмет көрсетті. Кейіннен ол олардың сапары туралы "Тұру және күту" атты мақала жазды, ол "Serve It Forth" жинағының маңызды бөлігі болды. Аль некесіне қауіп төнгенін түсінгеніне қарамастан, ол келісті.

Вевей

Фишерлер Голландияға шағын голландтық жолаушылар фрахт кемесімен жүзіп, одан кейін пойызға отырып, Вевеге жетті. "Ле Пакис" дегені – жайылымдық жер. Үй Женева көлінің солтүстік жағалауында, қар басқан Альп тауларына қарайтын еңіс жатқан шалғыда орналасқан еді. Олардың үлкен бағы бар еді, онда біз әр түрлі, ондаған түрлі салаттар мен бірнеше дәмді шөптер өсірдік. Шалот, пияз және сарысақ бар еді, мен оларды ұзын, жібектей арқандарға тоқып, шатырдың қиығына іліп қоятынмын. 1937 жылдың ортасында Ал мен Мэри Фрэнсис ажырасып кетті. Ол Австрияға сапар шекті, содан кейін АҚШ-қа қайтып келді, онда Смит колледжінде мұғалім және ақын ретінде көрнекті мансап бастады. 1938 жылдың 2 желтоқсанында Пауэллге жазған хатында Мэри Фрэнсис олардың ажырасу себебін түсіндірді. Ол Аль физикалық жақындықтан қорқып, некеде сексуалдық әлсіздіктен зардап шеккенін айтты. Сонымен қатар, ол Мэри Фрэнсистен эмоционалды түрде алыс, жалғыздыққа бейім интеллектуал болды. Мэри Фрэнсис Альдің ойынша, ол басқа еркек үшін кеткен жоқ екенін, оның эмоционалды және физикалық қажеттіліктерін қанағаттандыра алмағандықтан кеткенін мәлімдеді. 1938 жылы Мэри Фрэнсис қысқа мерзімге үйіне оралып, ата-анасына ажырасуы және Алдан ажырасу процесі туралы жеке хабарлады. Осы уақытта оның "Serve It Forth" атты тұңғыш кітабына Harper's Monthly, The New York Times және Chicago Tribune сынды басылымдарда мақтауға толы пікірлер жазылды. Алайда Фишер кітаптың тым аз сатылуына көңілі толмады, себебі оған ақша керек еді. Осы кезеңде Фишер мен Пэрриш Виктория Берн псевдонимімен "Touch and Go" атты жеңіл романсты жазды, олар кезекпен тарауларын жазды. Кітап 1939 жылы Харпер және Брадерс баспасынан шықты. 1938 жылдың қыркүйегінде Фишер мен Пэрриш Ле Пакисте тұруға шамалары келмеді және олар Бернге көшіп кетті. Бірақ Бернде екі күн өткен соң, Пэрриштің сол аяғында күшті спазмдар пайда болды. Ауруханаға жатқызылып, қан тірбуын жою үшін екі операция жасалды. Содан кейін гангрена пайда болды және оның сол аяғы ампутацияланды. Пэрриш қатты ауырды және дәрігерлерден дұрыс диагноз ала алмады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда және Пэрриштің медициналық көмекке мұқтаж болғандығына байланысты, Фишер мен Пэрриш АҚШ-қа қайтып келді, онда ол бірнеше дәрігерді көрді. Соңында оған Бюргер ауруы (облитерациялық тромбоангит) диагнозы қойылды – артериялар мен веналардың қатты тромбозын тудыратын, қатты ауырсынуға және көбінесе бірнеше ампутацияға әкелетін қан айналымы жүйесінің ауруы. Ауру прогрессивті және оны емдеудің табысты жолы жоқ (қазір де жоқ). Олар пәтерлерін жабу үшін қысқа мерзімге Швейцарияға оралды, содан кейін Калифорнияға қайтып келді. Сонымен қатар, Пэрриштің тиімді деп тапқан, бірақ АҚШ-та қол жетімді емес, жалғыз анальгетик – ауыртпалықты басатын дәріні қор жинау қажет болды.

Калифорния мен Прованс

Калифорнияға келгеннен кейін Фишер Пэриштің денсаулығына пайдалы болатын жылы, құрғақ климатты іздеді. Ол Калифорния штатының Хемет қаласының оңтүстігінде тоқсан акр жерді қамтитын шағын үйді тапты. Олар мүлікті сатып алып, оны Текеректер үйі (Bareacres) деп атады – Thackeray-дің «Ванность ярмаркасынан» (Vanity Fair) лорд Текеректер үйінің (Lord Bareacres) кейіпкерінің құрметіне. Лорд Текеректер үйі жері көп болғанымен, кедейлікте өмір сүрді, оның жалғыз байлығы – оның меншігі болды. Фишер Пауэллге: «Құдай көмектессін, біз соңғы тиынымызды 90 акр тас пен жыланға салдық» деп жазды. Пэриштің Текеректер үйіндегі өмірі көтерілістер мен құлдырауларға толы болғанымен, бағыты төмен қарай бағытталды. Ол сурет салуын жалғастырды, ал Пауэлл оның туындыларының көрмесін ұйымдастырды. Фишер әрқашан Analgeticum алудың жолдарын іздестірді, тіпті бір кезде президент Рузвельтке дәрі-дәрмектің импорттық шектеуін алып тастауға шақырды. Ақырында, Пэриш ауырсынуды және мүмкін болатын қосымша ампутация қажеттігін көтере алмады. 1941 жылдың 6 тамызында таңертең Фишерді оқ атысының шуылы оятты. Сыртқа шыққанда, ол Пэриштің өз-өзіне қол жұмсағанын көрді. Кейін Фишер: «Мен кейбір (көптеген) тыйымдарды ешқашан түсінбедім, менің ойымша, өз-өзіне қол жұмсауды әлеуметтік өмірде тыйым салу ақымақтық» деп жазды. Тимнің өліміне дейін (Парриштің отбасы мен достары оны көбінесе «Тим» деп атаса, Фишердің автобиографиялық кітаптарында «Шексбр» деп аталды), Фишер үш кітапты аяқтады. Біріншісі – «Теориялық аяқ» атты роман. Бұл – шетелде жүргендердің жазғы саяхаты туралы ойдан шығарылған әңгіме, мұнда басты кейіпкер қатты ауырудан кейін аяғын жоғалтады. Роман Тимге негізделгені анық байқалады, бірақ баспагерлер оны қабылдаған жоқ. Екінші кітабы – оның Тим жазған «Даниел әйелдер арасында» романын қайта жазуға жасаған сәтсіз әрекеті. Үшіншісі – ол аяқтаған және жариялаған «Устрицаны қарастырыңыз» кітабы, оны Тимге арнады. Кітап қызықты да, ақпаратты да болды. Онда устрицаны қолданатын көптеген рецепттер, устрицаның тарихы, устрица тағамдары және устрицаның махаббат өмірі туралы ойлар жазылған. 1942 жылы Фишер «Құрға қалай пісіру керек» кітабын жариялады. Кітап Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде азық-түлік тапшылығының шағында жарық көрді. «Кітапшаларда үй шаруасындағы әйелдерге дұрыс тамақтану, азық-түлікті үнемдеу, қараңғыда тамақтану, ұйқысыздық пен қайғы-қасіретпен күресу және соғыс кезінде үй жануарларын қалай күту туралы кеңестер берілді». Кітап жақсы пікірлер алды және әдеби жетістікке жетті, нәтижесінде 1942 жылдың шілдесінде Look журналында Фишер туралы мақала жарық көрді. 1942 жылдың мамырында Фишер Paramount Studios үшін Голливудта жұмыс істей бастады. Ол Боб Хоуп, Бинг Кросби және Дороти Ламур үшін әзілдер жазды. Фишер 1943 жылы жүкті болып, Алтаденадағы пансионатта жасырынды. Сол жерде ол «Гастрономиялық мен» кітабын жазды. 1943 жылдың 15 тамызында ол Энн Кеннеди Пэришті (кейін Анна деп аталды) дүниеге әкелді. Фишер туған күні туралы куәлікте ойдан шығарылған әкенің атын жазды – Майкл Пэриш. Фридемен қарым-қатынасы оған қосымша баспа нарықтарына жол ашты, ол Atlantic Monthly, Vogue, Town and Country, Today's Woman және Gourmet журналдарына мақалалар жазды. 1945 жылдың күзінде Фриденің баспасы құлдырап, Фишер мен Фриде екеуі де жазу үшін Текеректер үйіне оралды. 1946 жылдың 12 наурызында Фишер екінші қызы Кеннеди Мэри Фриді дүниеге әкелді. Фишер «Құрметті пышақ пен бұрандамен» жұмысын бастады. Мэри Фрэнсистің анасы 1948 жылы қайтыс болды. 1949 жылдың Рождество қарсаңында Савариннің «Дәм физиологиясы» атты аудармасының шектеулі басылымы жарық көрді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің тілшісі Крейг Клейборн Фишердің прозасы кітаптың ақыл-ойы мен қуанышын керемет түрде бейнелегенін, сондай-ақ мәтінді түсіндіру үшін [оның] қосқан жүздеген шеткі глоссаларын жоғары бағалады». Осы кезеңде Фишер сондай-ақ Мадам Рекамиердің өмірбаянын жазумен айналысты, ол үшін ол аванс алды. Дональдпен некелері бұзыла бастады. Ол ішек ауыруымен ауырады, көптеген медициналық емделгеннен кейін, бұл аурудың психосоматикалық екендігі анық болды, сондықтан Дон психиатриялық көмек ала бастады. Фишердің өзі де үлкен стресске ұшырады. Ол Тимге күтім жасап, оның өз-өзіне қол жұмсауын жеңіп шықты, бір жылдан кейін ағасының өз-өзіне қол жұмсауын, содан кейін анасының өлімін бастан кешірді, тек Рекске күтім жасау рөлін атқару үшін. Ол жазушылық мансабында табысты болғанымен, Дон олардың табысынан асып түсетін өмір салтын ұстады, бұл оның 27000 долларға қарызын қалдырды. Ол психиатриялық кеңеске жүгінді, себебі оның жүйке жүйесі бұзылып кетті. 1949 жылы Дональд Оңтүстік Калифорниядағы шағын қалашықтағы оқшауланудан ренжіді және Фишерден бөлінді. 1953 жылдың 2 маусымында әкесі қайтыс болды. Кейін Мэри Фрэнс...

Қасиетті Елена

Фишер 1955 жылдың шілдесінде Прованстан кетіп, «Везувио» жүк кемесімен Сан-Францискоға аттанды. Қалада қысқа ғана уақыт тұрғаннан кейін, ол қалалық қарбалас орта балаларға жеткілікті бостандық бермейтінін түсінді. Ол 1970 жылға дейін үйді өзінде ұстады, оны жиі саяхаттау үшін негізгі орын ретінде пайдаланды. Ұзақ уақытқа кеткенде үйді жалға беріп отырды. 1959 жылдың күзінде ол отбасымен Швейцарияның Лугано қаласына көшті, онда қыздарын жаңа тіл мен мәдениетпен таныстыруды жоспарлады. Ол қыздарын «Иституто Сант-Анна» монастырь-мектебіне білім алуға жіберді. Ол Дижон мен Экс қалаларына қайта оралды. Экске қайта ғашық болған ол, Экс маңындағы Л’Хармас шаруашылығын жалға алды. 1961 жылдың шілдесінде ол Сан-Францискоға қайтып келді. 1963 жылы Фишер Миссисипи штатындағы афроамерикандық Пайни Вудс ауылдық өмір мектебінде сабақ беруге бел буды. Бірақ бұл тәжірибе оған ұнамады. Ол ара-жібір пікірлер алды және келесі оқу жылына шақырылмады. Содан кейін ол «The New Yorker» журналы үшін тамақ кітаптарына рецензия жазуға келісім жасады. Сент-Хеленадағы үйі жалға берілгендіктен, ол тапсырманы орындау үшін Невада штатының Генуя қаласындағы әпкесінің үйіне көшті. 1966 жылы «Time Life» Фишерді «Провинциялық Францияның ас-дәмі» кітабын жазуға шақырды. Ол кітап үшін материал жинау үшін Парижге сапарлады. Сол жерде ол Пол және Джулия Чайлдтармен, ал олар арқылы Джеймс Бирдпен танысты. Чайлд кітапқа консультант ретінде тартылды, ал Майкл Филд кеңесші редактор болды. Филд Чайлдтардың елдік үйін – Ла Питшунды – кітап бойынша жұмыс істеу үшін жалға берді. Фишер кейіннен Филдтен кейін үйге көшкенде, тоңазытқыштың бос екенін көрді. Ол: «Тамақты жақсы көретін адам Францияның оңтүстігінде тұрып, тоңазытқышта тіпті бір кесе ірімшік болмаса қалай болады?» – деп ойланды. Фишер кітаптың соңғы нұсқасына көңілі толмады, себебі онда аймақтық асқа назар берілмей, мейрамхана рецепттері келтірілген, ал оның ерекше стильдегі мәтінінің көп бөлігі қиыстырылған.

Глен Эллен, Калифорния

1971 жылы Фишердің досы, Калифорния штатының Глен-Элен қаласында ранчо иесі болған Дэвид Бувери, Фишерге өз ранчосында үй салуды ұсынды. Фишер оны жобалап, "Соңғы үй" деп атады. Ранчо қызметкерлерінің болуы оған үйді жиі саяхаттар үшін негізгі орын ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Ол 1970, 1973, 1976 және 1978 жылдары Францияға қайтып оралды, соның ішінде Ла-Рокет, Марсель және Экс қалаларын аралады.

Өлім

Дилвин Пэрриш қайтыс болғаннан кейін Фишер өзін «көлеңке» сияқты сезінді, бірақ ұзақ және жемісті өмір сүре берді, 1992 жылы 83 жасында Калифорния штатындағы Глен-Эленде дүние салды. Ол Паркинсон ауруы мен артриттен ұзақ уақыт бойы зардап шекті. Өмірінің соңғы жиырма жылын ол «Соңғы үй» деп аталатын жерде өткізді.