Кіріспе
Лондондағы көтерме сауда нарығы
Лондонның Nine Elms ауданында орналасқан New Covent Garden Market – Ұлыбританиядағы ең ірі жеміс-жидек, көкөніс және гүл нарығы. Оның аумағы және шамамен 200 жеміс-жидек, көкөніс және гүл компаниясына үй иесі. Бұл нарық Лондон қаласында үйден тыс жерде желінетін жемістер мен көкөністердің 40%-ын қамтамасыз етеді, сондай-ақ Лондонның көптеген мейрамханаларына, қонақүйлеріне, мектептеріне, түрмелеріне, ауруханаларына және қосымша тамақтандыру қызметтерін ұсынатын кәсіпорындарына қажетті ингредиенттерді жеткізеді. Ұлыбританиядан және әлемнің түкпір-түкпірінен гүлдер, өсімдіктер, жапырақтар, түрлі-түсті бұйымдар мен интерьерге арналған әшекейлер ұсынатын Гүл нарығына Лондон гүлшілерінің 75%-ы келеді, олардың көпшілігі таңертең тапсырыс береді және күні бойы қайтадан толықтыру үшін оралады. Гүл нарығының көтерме саудасы дүйсенбіден сенбіге дейін сағат 04:00-ден 10:00-ға дейін, ал жеміс-көкөніс нарығының көтерме саудасы дүйсенбіден сенбіге дейін шамамен сағат 00:00-ден 06:00-ға дейін жұмыс істейді. Нарыққа көлікпен келгендерге кіру үшін 5 фунт төлеу қажет. Ең жақын Лондон метро станциялары – Battersea Power Station және Nine Elms, екеуі де 2021 жылы Баттерсиге дейін Солтүстік желісінің кеңейтілуі аясында ашылды.
Тарих
Көптеген жылдар бойы елорданың жеміс-жидек пен көкөністердің негізгі көтерме сауда нарығы Лондонның орталық бөлігіндегі Ковент-Гарденде орналасқан болатын, дәл сол сияқты ет нарығы Смитфилдте, балық – Биллингсгейтте, ал басқа да азық-түліктер Лиденхолл Маркетте сатылды. Жаңа тағамдармен қамтамасыз ету стратегиялық тұрғыдан маңызды саналғандықтан, 1961 жылы Ковент-Гарден нарығын басқару органы (Covent Garden Market Authority, CGMA) құрылды, оған нарықты жаңғырту және басқаруды қадағалау міндеті жүктелді. Құрылыс 1971 жылы Темзаның оңтүстігінде, Баттерсиде, бұрынғы Nine Elms локомотивтер зауыты, Nine Elms теміржол станциясы және Nine Elms локомотивтер депосының орнында басталды, ол 9 шілдеде 1967 жылы SR желісінде бу машиналары тоқтатылғаннан кейін жабылды. Жаңа нарық 1974 жылғы 11 қарашада жұмысын бастады, бірақ оның салтанатты ашылуы, Королева мен Эдинбург герцогының қатысуымен, 1975 жылғы 26 маусымда өтті. Ол Қоршаған орта, тағам және ауыл шаруашылығы министрлігіне (DEFRA) есеп береді. Заңмен құрылған корпорация ретінде, Ұлыбритания қазынасы Нью-Ковент-Гарденді көтерме сауда саласының жағдайларындағы өзгерістерден қорғап келді. 1980-ші жылдары, супермаркеттердің өсуі көтерме сауда индустриясына қауіп төндірген кезде, Нью-Ковент-Гарден нарығы қызмет көрсету саласына көшуге мүмкіндік алды. 1990 жылдан бері, бірнеше үкімет нарықты жекешелендіруге немесе оны жұмыс істеп тұрған кәсіпорын ретінде сатуға тырысып келеді.
Қайта дамыту
2005 жылға қарай ғимараттар ескіріп, жаңғыртуды қажет ете бастады. Бұрын HM Treasury-ге дивидендтер түрінде кез келген пайданы төлеген CGMA-ға бастапқы жоспарлау жұмыстарын қаржыландыру үшін пайдасын өзінде қалдыруға рұқсат берілді. 2013 жылы CGMA Vinci және St. Modwen компанияларымен бес жылдық даму жобасы аясында нарықты жаңғырту бойынша келісімшартқа қол қойды. 2 миллиард фунт стерлингтік жоба құрылысшыларға артық жерді беру арқылы қаржыландырылады, олар сол жерде тұрғын үйлер салады. Жобаның нәтижесінде 2000 қосымша жұмыс орны ашылып, 3000 жаңа үй, 135 000 шаршы фут көлемінде коммерциялық ғимараттар мен 100 000 шаршы фут көлемінде сауда орталықтары салынуы күтілуде. Бұл жоба Nine Elms аймағының жалпы жаңғырту жоспарының бір бөлігі болып табылады, сонымен қатар АҚШ елшілігінің Лондондан Nine Elms-ке көшірілуі, Battersea электр станциясының жаңғыртылуы және метроның Солтүстік желісінің кеңейтілуі де осы жоспарға кіреді (соңғысының бір бөлігі CGMA қаржысымен жүзеге асырылады).
Құрылыс мерзімі
2015 жылы қайта құру жұмыстары басталған кезде (жоспардан бірнеше ай кешігіп) жобаның мерзімі ұзартылып, 10 жылға созылуы күтілді. 2017 жылдың сәуірінде Баттерси парк жолының кіреберісіне жақын орналасқан Гүл базары ашылды.
Дегенмен, саудагерлер жаңа орындардың логистикасы, кеңістігі және электр қуатымен байланысты сапасына наразылық білдірді. 2018 жылы олардың арендаторлар бірлестігі келісімшартты бұзғаны үшін CGMA-ға сотқа шағым түсірді. Сот процесі 2020 жылдың желтоқсанында CGMA сол жылдың басында өткізілген консультацияда ұсынылған өзгерістерді енгізуге келісім бергенімен аяқталды. Жұмыстардың екінші кезеңі 2021 жылдың қаңтарында басталды және 2026 жылы аяқталуы тиіс. 2023 жылдың 23 мамырына дейін дамудың соңғы кезеңінде айқын прогресс байқалды. Жаңа блок 24 бірліктен тұрады, ені шамамен 6,5 метрге жетеді және төрт көтерме саудагерге жаңа үй болады. 27 наурызда жаңа Оңтүстік кіру жолының ашылуы тағы бір маңызды оқиға болды, екінші бағыт шығуға арналды. Бұл құрылыс көліктеріне ғана толық кіруге мүмкіндік береді.