Кіріспе

Британдық оңшыл саяси ұйым

Ұлыбритания қозғалысы – 1964 жылы Джон Тиндалл Колин Джорданның Ұлттық-социалистік қозғалысынан бөлінген соң құрылған британдық оңшыл саяси топ. Ұйымның атауы Освальд Мослидің 1932 жылы жазған «Ұлыбритания» кітабынан алынған.

Құрылу

Тайндалл мен Иордания арасындағы араздыққа себеп Иорданияның Франсуаза Диорға үйленуі саналды, оған дейін ол Тайндаллмен романтикалық қарым-қатынаста болған. Бірақ Тайндалдың өзі екі адам арасындағы араздықтың себебі – Иорданияның нағыз нацизмді қолдауына қарсы шығуы және оның «британдық» шешімді дұрыс көруінен туындаған идеологиялық қайшылық екенін айтты. Араздасуға дейін, екеуі де Британдық Ұлттық партиясының мүшелері болғанда, Иордания Джон Биннің сынап-сөккеніне тап болды, ал Тайндал Биннің пікірін көбірек қолдады. Бұл бөліну 1964 жылғы сәуірдегі NSM конференциясында Тайндал Иорданиядан қозғалысты басқаруды өзіне беруді талап еткенде шиеленіске жетті. 1964 жылдың 11 мамырында Иордания Тайндалды NSM-нен шығаруға тырысты, бірақ келесі күні Тайндал топты өзі басқарып, Иорданияны шығарғанын мәлімдеді. Алайда, көп ұзамай Тайндал NSM мүшелігінен бас тарды және партияның Лондондық кеңсесіндегі көптеген қызметкерлермен бірге ұйымнан кетіп қалды. 1964 жылдың тамызында ол Ұлыбритания қозғалысын құрғанын жариялады және оның «Спиархед» журналын шығара бастады, бұл ат NSM-нің жартылай әскери қанат құруға жасаған сәтсіз әрекетінен алынған. GBM сондай-ақ Джеймс МакИнтайрдің Ұлттық студенттік фронтының қолдауын алды, ол осы уақытқа дейін NSM-ге адал болған. Тайндал кейіннен GBM-ді жақтастарының бірлігін сақтау үшін уақытша шара ретінде құрғанын айтты, тіпті 1964 жылы да олардың болашағы басқа ұқсас топтармен тығыз байланыста екенін сезінгенін мәлімдеді.

Даму

GBM сайлауға қатыспады, керісінше, жарнамалық трюктер мен қылмыстық әрекеттерімен танылды. Олардың сүйікті әрекеттерінің мысалы – топ құрылғаннан кейін Тиндаллдың орынбасары Мартин Вебстер Кения президенті Джомо Кениаттаға шабуыл жасауға тырысқан кез. Бұл оқиға Webster-дің түрмеде қысқа мерзімге қамалуына әкелді. Тиндалл да сол оқиғаға куә болған, ол Кениатта Лондондағы қонақүйден шығып бара жатқанда болды. Тиндалл шабуыл кезінде мегафон арқылы айқайлаған сөздері үшін 25 фунт стерлинг айыппұл төледі. GBM-нің қаузақы көшедегі әрекеттері жиі қарсылық тудырды. 1964 жылдың 4 қазанында Лондонның Ист-Эндінде өткен жиынға қарсыластар шабуыл жасады, ал келесі қазанда Далстонда тағы бір жиынға шабуыл болды. Ал 1965 жылдың тамызында Тиндалл топтың Норвудтағы штаб-пәтерінде бес рет оққа түсті. Топтың негізгі демеушісі Гордон Браун есімді антиквариат сатушысы болды. 1966 жылдың соңында ол Тиндаллға Талс Хиллде шағын дүкен сатып алуға қаражат берді, оны Тиндалл Ұлттық орталыққа айналдырды. Орталық BNP және Империяның адал жақтастары лигасынан тұрақты қонақтарды қабылдады. Бірақ BNP-нің Родни Леггтің айтуынша, LEL-дің ескі мүшелерінің кейбіреулері нацистік материалдар мен көрсетілген қару-жарақтан қорқып қалды. 1965 жылдың қаңтарында Тиндалл GBM-ді Дүниежүзілік Ұлттық Социалистер Одағының жетекші күшіне айналдыруға тырысты. Бірақ американдық нацистік көшбасшы Джордж Линкольн Роквеллмен байланысқа шыққаннан кейін, Тиндалл Иорданияның әлі де ұйымның басшысы ретінде танылғанын және NSM-нің британдық бөлім екенін білгенде көңілі қалды. Бұл оқиға GBM-ді неонацистік маргиналдан алыстатып, оңшыл топтарға жақындатуға көмектесті. Нацистік бағыттан бас тартып, GBM жеке өзі көп жетістікке жете алмағандықтан және көп қолдау таба алмағандықтан, Тиндалл 1965 жылдың наурыз айында GBM мүшелеріне BNP, LEL және Патриоттық партияның науқандарын қолдауға рұқсат берді. Джон Биннің сөзіне сүйенсек, Тиндалл шамамен сол уақытта Освальд Мослиге, А.К. Честертонға және Бинге жеке хат жазып, олардың төрт қозғалысы Родезияны қолдау бойынша бейресми түрде ынтымақтасқандықтан, GBM, Одақ қозғалысы, LEL және BNP арасындағы ресми одаққа келісу керектігін ұсынды. Бірақ бұл ұсыныстардан ештеңе шықпады. Осы уақытта Тиндалл халықаралық байланыстарды құруға тырысуын тоқтатпады және GBM мен Ұлттық Мемлекеттер Құқықтары Партиясы арасында одақ құрды. Бұл АҚШ-тағы Роквелл мен Американдық Нацистік Партияны сынға алған өте оңшыл топ болды. Дегенмен, GBM оң жақтағы ең радикалды топтардың бірі болып қала берді, бұл 1966 жылы бірнеше мүшесі синагогқа өрт қойғаны үшін тұтқындалғанда және Тиндалл кейін атыс қаруын ұстағаны үшін түрмеге қамалғанда дәлелденді. Бірақ жыл аяқталмас бұрын Честертон келісімге келді және GBM-ге "сынақ мерзімімен" NF-ке қосылуға рұқсат берді, бұл GBM-нің таратылуына әкелді. Сол жылдың маусым айында Тиндалл 138 адамнан тұратын GBM мүшелеріне қозғалыстың таратылғанын және олардың Ұлттық майданға жеке тұлғалар ретінде қосылуы керектігін мәлімдеді.