Джордж Норман Дуглас: Өмір және шығармалар тарихы

Кіріспе

Британ жазушысы, Жаңа Зеландия саяхатшысы Джордж Норман Дуглас (8 желтоқсан 1868 – 7 ақпан 1952) – британ жазушысы, қазіргі таңда 1917 жылғы «Оңтүстік жел» романымен ең көп танылған. Оның «Ескі Калабрия» (1915) сияқты саяхат кітаптары да көркем жазылуымен жоғары бағаланды.

Өмір

Норман Дуглас Австрияның Тюринген қаласында дүниеге келген (оның тегі туғанда Дугласс деп тіркелген). Оның анасы Ванда фон Пуллниц. Оның әкесі Джон Шолто Дуглас (1838–1874), мақта фабрикасының менеджері, Дуглас шамамен алты жасында аң аулауда қаза болды. Ол өмірінің алғашқы жылдарын Тюрингендегі отбасылық Вилла Фалькенхорст мүлігінде өткізді. Дуглас негізінен Шотландиядағы әкесінің үйі Тилквиллиде, Дисайд аймағында өсті. Ол Англиядағы Ярлет Холл және Уппингэм мектебінде, содан кейін Карлсруэдегі гимназияда білім алды. Норманның алғашқы жарияланған кітабы, «Кәсіби емес әңгімелер» (1901) Элизабетпен бірлесіп жазылған және алғаш рет Нормикс псевдонімімен жарық көрген. Бірақ 1903 жылы Элизабеттің адалдығын сақтамауынан ерлі-зайыптылар ажырасып кетті. Дуглас содан кейін Каприге көшіп, уақытын Вилла Дафни мен Лондон арасында бөліп, жазумен шұғылдана бастады. Оның «Оңтүстік жел» (1917) романындағы Непенте аралы – бұл Капридің жасырын түрде берілген бейнесі. Аралдағы достарының арасында опиумға тәуелді Жак д’Адельсвард Ферсен де болды. 1912 жылдан 1916 жылға дейін Дуглас «The English Review» журналында жұмыс істеді. Осы арқылы ол Д.Х.Лоуренспен танысты. Дугластың «Олар кетті» (1920) романы – бретондық халық мұрасына негізделген фантастикалық туынды. Дуглас пен Лоуренс америкалық автор Морис Магнустың естеліктеріне жауап ретінде дауды жалғастырды. «ХХ ғасыр авторлары» кітабында Дуглас марксизмді, пуритандықты және «барлық қалыптасқан формаларды, тіпті ресми христиандықты да» ұнатпайтынын айтты. 1937 жылы басқа да жанжалдар Дугласты Италиядан Францияның оңтүстігіне көшуге мәжбүр етті. 1940 жылы Францияның құлауынан кейін Дуглас Ривьераны тастап, Лондонға қарама-қарсы бағытта сапар шекті, ол 1942 жылдан 1946 жылға дейін сонда тұрды. Ол өзінің Альманахиның бірінші басылымын Лиссабонда шағын тиражбен жариялады. 1946 жылы Каприге оралып, аралдың азаматы атанды. Оның таныстарының арасында жазушы Грэм Грин, композитор Кайхосру Шапурджи Сорабжи және тағам туралы жазатын Элизабет Дэвид болды. Дуглас Каприде ұзақ аурудан кейін, есірткінің дозасын артық ішіп қайтыс болды (Элизабет Мур, «Мүмкін емес әйел: Капри докторесса Мурдың естеліктері»). Оның соңғы сөздері: «Маған осы қатыгез монахтарды алып кетіңдер!» Оның қабірінің тасына жазылған латынша жазу Хорацийдің өлеңінен алынған: Omnes eodem cogimur.

Norman Douglas was born in Thüringen, Austria (his surname was registered at birth as Douglass). His mother was Vanda von Poellnitz. His father was John Sholto Douglas (1838–1874), manager of a cotton mill, who died in a hunting accident when Douglas was about six. He spent the first years of his life on the family estate, Villa Falkenhorst, in Thüringen. Douglas was brought up mainly at Tilquhillie, Deeside, his paternal home in Scotland. He was educated at Yarlet Hall and Uppingham School in England, and then at a grammar school in Karlsruhe. and Norman's first published book, Unprofessional Tales (1901), was written in collaboration with Elizabeth and first appeared under the pseudonym Normyx. However, the couple was divorced in 1903 because of Elizabeth's infidelity. Douglas then moved to Capri, began dividing his time between the Villa Daphne there and London, and became a more committed writer. Nepenthe, the fictional island setting of his novel South Wind (1917), is Capri in light disguise. His friends on the island included the opium addict Jacques d'Adelswärd Fersen. From 1912 to 1916 Douglas worked for The English Review. He met D. H. Lawrence through this connection. Douglas's novel They Went (1920) is a fantasy based on Breton folklore. Douglas and Lawrence continued the feud through their responses to the memoirs of the American author Maurice Magnus. In the book Twentieth Century Authors Douglas stated that he disliked Marxism, Puritanism and "all kinds of set forms, including official Christianity". Further scandals led Douglas to leave Italy for the South of France in 1937. Following the collapse of France in 1940 Douglas left the Riviera and made a circuitous journey to London, where he lived from 1942 to 1946. He published the first edition of his Almanac in a tiny edition in Lisbon. He returned to Capri in 1946 and was made a citizen of the island. His circle of acquaintances included the writer Graham Greene, the composer Kaikhosru Shapurji Sorabji and the food writer Elizabeth David. Douglas died in Capri, apparently after deliberately overdosing himself on drugs after a long illness (see Elisabeth Moor, An Impossible Woman: The Memories of Dottoressa Moor of Capri). His last words are reputed to have been: "Get those fucking nuns away from me." The Latin inscription on his tombstone, from an ode by Horace, reads: Omnes eodem cogimur,

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар

Дуглас педерастия және балаларды зорлаумен бірнеше рет айыпталды. 1916 жылы британдық прокурорлар Дугласты он алты жасар баланы жыныстық қатынаста қылмысқа ұшыратқаны үшін айыптап, 1917 жылы екі баланы, біреуі 10 жастағы, екіншісі 12 жастағы екі баланы ұятсыздықпен қорлағаны үшін айыптап отырды. Дуглас кепілдікпен босатылып, Италияның Капри қаласына қашып кетеді. Ол 1937 жылы 10 жасар қызды зорлаған деген айыптан кейін Флоренциядан қашуға мәжбүр болды.

Қабылдау

Дюгластың замандасы Х. М. Томлинсон 1931 жылғы өмірбаянын аяқтағанда, Дюгластың прозасы "қазіргі уақытта сәннен шығып қалған" деді. Ол оның жазуын "кейде Свифттейдей өткір ирониямен", ал "кейде Стерндей жылы және мейірімді" деп бағалады. Питер Акройд Дюгластың "Лондон көше ойындары" еңбегін "Лондон балаларының тапқырлығы мен күш-қуатына арналған жарқын естелік және олардың ойындарын бағып, қорғаған көшелерге жасалған жанама куәлік" деп сипаттады. Джон Сазерленд "Дюгластың Жерорта теңізіне жасаған саяхаттары халықтың талғамын ұнатып, бір кезде әдеби ақылдасқандар арасында Норман Дюглас ең озық жазушылардың бірі саналды. Оның осы беделге ие болуының бір себебі – өмірінің көп бөлігінде заңнан бір қадам алда болуы еді" деп жазды. Эдвард Чейни "Grand Tour and Beyond: Британдық және американдық саяхатшылар Оңтүстік Италияда, 1545–1960" (The Evolution of the Grand Tour: Anglo Italian Cultural Relations since the Renaissance кітабының 4-тарауы) еңбегінде "Біздің [20-ғасырдағы] 'жаяу саяхат' дәстүрінің нағыз мұрагері – 'көкжарлы' Норман Дюглас" деп мәлімдеді. Ол 1888 жылы ағасымен Оңтүстік Италияға алғаш рет келген. 30 жасқа толмас бұрын, жүкті орыс сүйіктісінен және Санкт-Петербургтағы британ елшілігіндегі жұмысынан бас тартып, Позилипода вилла сатып алды. Осы кезде ол Оңтүстік Италия тақырыбындағы алғашқы мақаласын жариялаған еді.

Шығармалары

Дугластың ең танымал шығармасы – «Оңтүстік жел» – Капридегі өмірдің көркемделіп баяндалған хикаясы, онда моральдық және сексуалдық мәселелерге қатысты көңіл көтеріп, дау тудыратын сілтемелер бар. Ол көп рет қайта басылды. Оның саяхат кітаптары білімділік, терең ой, ойшаулық және көркем тілді үйлестіреді. Олардың ішінде «Сиреналар елі» (1911), Тунис оазистерін аралап жүрген саяхаттары туралы «Құмдағы бұлақтар» (1912) және «Ескі Калабрия» (1915) кітаптары бар. Italian Americana журналында Джон Пол Руссо Дугластың шығармаларын қарастырып былай жазды:

> Дуглас Италиядағы жүрген саяхаттары туралы үш саяхат кітабын жариялады: «Сиреналар елі», «Ескі Калабрия» және «Жалғыз». Ғалымдар біріншісін жақсы көреді; Дуглас және оның жанкүйерлері үшіншісін; бірақ қарапайым оқырман ортаңғы кітапты шедевр деп санайды.