Кіріспе

Кониферлер туысы
Түрлер жәшігі
| қазбалық таралуы =
| сурет = Taiwania cryptomerioides Mendocino Coast Botanical Gardens DSC02059. JPG
| күйі = VU
| күйі жүйесі = IUCN3.1
| күйі туралы сілтеме =
| ата-аналар көрсетілуі = 2
| туыс = Taiwania
| ата-ана авторы = Hayata
| түрі = cryptomerioides
| авторы = Hayata
| синонимдер туралы сілтеме =

Таксономия

Бұрын бұл туыс Taxodiaceae тұқымдасына жатқызылған, бірақ қазір Cupressaceae тұқымдасының Taiwanioideae деген жекелеген туысшасына кіреді. Бұл туысқа жатқызылатын ең көне қазба Аляскадан орта креда (Албиан-Сеноман) кезеңінен табылған. Бұл туыстың басқа да қазба қалдықтары Азияның кейінгі креда дәуірінен, Азия мен Солтүстік Американың эоцен кезеңінен, сондай-ақ Еуропа мен Азияның миоцен кезеңінен белгілі.

Ауқым

Бұл Шығыс Азияға тән, Орталық Тайвань тауларында және Қытайдың оңтүстік-батыс бөлігінде (Гуйчжоу, Хубэй, Сычуань, Юньнань, Тибет) және Мьянма мен Солтүстік Вьетнамға жақын жерлерде өседі. Көптеген аймақтарда құнды ағашы үшін заңсыз кесілу салдарынан жоғалу қаупі төніп тұр. Бұрынғыда, ағаш кеңінен кесілгенге дейін, таралу аймағы одан да кең болған болуы мүмкін. Жапырақтары жас ағаштарда (шамамен 100 жылға дейін) ине немесе тікене тәрізді, ұзын болады, ал ересек ағаштарда біртіндеп қабықша тәрізді, ұзынға айналады. Шишалары кішкентай, ұзын, әрқайсысы екі тұқымды, 15-30 жұқа, нәзік қабықшадан тұрады.

Тарих

Бұл туыс Тайвань елінің атымен аталады, осы елден 1910 жылы ботаникалық қауымдастыққа алғаш рет белгілі болды. Ағашы жұмсақ, бірақ берік және жағымды хош иісті, бұрынғыда оған үлкен сұраныс болған, әсіресе храмдар мен табыттар жасау үшін. Ағаштың сирек кездесуі және плантациялардағы өсуінің баяу болуы заңды түрде қолжетімділігінің қазір өте шектеулі екенін көрсетеді; бұл түр Қытай мен Тайваньда заңдық қорғаумен қамтылған. «Taiwania» – Тайваньдағы Ұлттық Тайвань Университеті жариялайтын журнал.

Ерекше үлгілер

2022 жылы зерттеушілер тобы Шей-Па ұлттық паркінде 79,1 метр (259,5 фут) биіктіктегі Тайвань тайын өлшеді. Ағаш 2000 метр биіктікте өсті. 2023 жылы 84,1 метр биіктіктегі бір тайын таба алды.