Итальяндық сәулетші Антонио да Сангаллоның өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Италиялық сәулетші (1484–1546)

Антонио да Сангалло кіші (12 сәуір 1484 – 3 тамыз 1546), сондай-ақ Антонио Кордиани деп те белгілі, Ренессанс дәуірінде, негізінен Римде және Папалық штаттарында қызмет еткен итальяндық сәулетші. Оның ең танымал жобаларының бірі – Ватикан қаласындағы Әулие Петр базиликасын жобалауға қатысуы. Ол сонымен қатар бірнеше ғимараттарды қалпына келтірумен айналысқан инженер де болды. Оның табысының көп бөлігі сол кездегі белгілі суретшілермен жасаған келісімдеріне байланысты болды. Ол «Сангалло» деген тегін қабылдап, кейін Антонио да Сангалло (кіші) деп танылды. Суретшінің шәкірті болғанның орнына, ол ағаш өңдеуші ретінде тәлім алды. Өзінің жетістіктерінің арқасында Сангалло Папалық резиденциясы мен Сант-Анджело арасындағы Пассетто-ди-Борго құрылысына жетекшілік етті. Бұл жоба аяқталмаса да, Сангаллоға сәулетші ретінде жақсы бедел әкелді.

Тәуелсіз комиссиялар

Сангальо 1507 жылы Санта-Мария-ди-Лорето шіркеуінің маңызды тапсырысын тез алды. Оның жобасында бірінші қабаты шаршы, ал екінші қабаты сегізбұрышты болуы көзделген, құрылыс травертин мен кірпіштен жүргізілуі керек еді; күмбез бен фонарь көп жылдардан кейін аяқталды. Лео X папасы Сангаллоға көрнекті суретшілермен байланысуға жағдай жасаса да, оның басты қолдауын кардинал Алессандро Фарнезе (кейін Папа Пауль III) көрсетті. Ол осы кезеңде арифметика мен латын тілін үйренген болуы мүмкін, бұл оның келешек жобаларындағы күрделі есептеулерге әсер етті. Ол архитектураны тарихи және қоғамдық тұрғыдан қарастыратын "оперативтік сын" әдісін қолданды. Сангалло тобының мүшелерінің тәжірибесі мен дағдылары әртүрлі болды – құрал-жабдықтар жасаудан бастап, сорғылар мен диірмендер құрастыруға, тіпті каналдар, ғимараттар салуға және Ватикан обелискінің орнын ауыстыруға дейін. Антонио жобаларын алты кезеңде жүзеге асырды. Сангаллоның шіркеу үшін жасаған моделі ешқашан салынбады, бірақ Джакомо делла Портаның жобалары кейінірек, 1583 жылы басталды. Тағы бір жоба – Лоретодағы Санта-Каса базиликасы. Бастапқыда шіркеудің құрылысы нашар болды, қабырғалары жарылып, іргетасы тұрақсыз еді. Сангалло шіркеуді қайта жобалап, іргетасын нығайтты; Вазари бұл шіркеуді «Антонионың жасаған ең жақсы туындысы» деп бағалады, жаңадан салуға қарағанда, бұрынғы құрылысты қайта жаңартудың қиындықтарына қарамастан. Сангалло Ватикан лоджияларын күшейту жұмыстарын да орындады, олардың нашар құрылысынан әлсіздік белгілері байқалды; оның нығайтулары бүгінге дейін сақталған. Сангалло сонымен қатар Парма, Пьяченца, Анкона және Орвието сияқты көптеген қалалардың бекіністерінде жұмыс істеген танымал әскери сәулетші болды. Орвиетода оған папа Клемент VII инженерлік шешімдердің кереметі саналған Сент-Патрик құдығын салуды тапсырды. Оның орталық шахтасының бойындағы екі спиральді пандус су тасыған өгіздерге артқа бұрылмастан, пандустардың бірімен төмен, екіншісімен жоғары түсуге мүмкіндік берді. Тереңдігі 175 футқа жетсе де, пандустар орталық бөлігіне салынған терезелер арқылы жақсы жарықтандырылған. Бұл дизайнға шабыттандырған нәрсе ретінде, Каир цитаделіндегі Жүсіп құдығында да екі спиральді баспалдақ бар еді. Антонионың мансабындағы ең маңызды жобалардың бірі – 1534 жылы Фортецца да Бассоны жобалау және салу. Сангалло Кіші Флоренцияның жаңа императорлық герцогы Алессандро де Медичи үшін жобаны екі жылдың ішінде аяқтады. Бұрын базилика Антонионың ағасы Джулиано да Сангаллоға тапсырылған еді. Римді тонағаннан кейін Антонио да Сангалло оның құрылысын басқарды, ал базиликаның құрылысы 1506 жылдың сәуір айында басталды.

Sangallo quickly received a major commission for the church of Santa Maria di Loreto in 1507. His design called for a square first story and an octagonal second story built in travertine and brick; the dome and lantern were finished many years later. Although Leo X's papacy enabled Sangallo to connect with great artists, his main encouragement came from Cardinal Alessandro Farnese (later Pope Paul III). He likely learned arithmetic and Latin at this time, which would influence his complicated calculations in his later projects. He practiced "operative criticism," which looked at architecture through a historical and societal lens. The members of the Sangallo circle had a variety of experiences and skills that ranged from building tools, pumps, and mills to building entire canals, buildings, and even moving the Vatican obelisk. Antonio designed his projects in six stages. Although the model that Sangallo designed for the church was never built, the construction of Giacomo della Porta's designs began later, in 1583. Another project was the Basilica della Santa Casa in Loreto. The church had not originally been built well, with cracking vaults and an unstable foundation. Sangallo redesigned the church and shored up the foundations; Vasari claims the church to be ″the best that Antonio ever executed″ despite the challenges innate in rebuilding a church as opposed to building a new one from the ground up. Sangallo was also hired to do similar work on the Vatican loggias, which had shown signs of weakness due to poor construction; his reinforcements stand today. Sangallo was also a noted military architect, working on the fortifications of numerous cities such as Parma, Piacenza, Ancona and Orvieto. In Orvieto, he was also tasked by Pope Clement VII with building a well, called Saint Patrick's Well, noted as a marvel of engineering. Its double helix ramps around a central open shaft allowed oxen carrying water to go down via one of the ramps and up via the other without having to turn around. Despite its 175 foot depth, the ramps are well lit through windows cut into the centre section. Possibly an inspiration for the design, the Well of Joseph in the Cairo Citadel also featured a double spiral staircase. [previous sentence not changed but added citation] One of the most significant projects for Antonio’s career was to design and build the Fortezza da Basso in 1534. Sangallo the Younger almost completed the project in two years for the new Imperial Duke of Florence, Alessandro de' Medici. Previously, the Basilica was entrusted to Antonio's uncle, Giuliano da Sangallo. It was after the sack of Rome that Antonio da Sangallo was responsible for its undertaking, with construction of the Basilica beginning in April 1506.

Өлім және мұра

Сангаллоның соңғы жобасы Риети аңғарында болды, оны оған Рим папасы Пауль III тапсырған еді. Сазды жерде жұмыс істегеннен кейін Сангалло безгекке шалдығып, 1546 жылы жұмысын аяқтамай дүниеден озды. Сангалло Санкт-Петер базиликасында келесі эпитафиямен жерленген:

ANTONIO SANCTI GALLI FLORENTINO, URBE MUNIENDA AC PUB. OPERIBUS, PRAECIPUEQUE D. PETRI TEMPLO ORNAN. ARCHITECTORUM FACILE PRINCIPI, DUM VELINI LACUS EMISSIONEM PARAT, PAULO PONT. MAX. AUCTORE, INTERAMNAE INTEMPESTIVE EXTINCTO ISABELLA DETA UXOR MOESTISS. POSUIT 1546, III. CALEND. OCTOBRIS. Оның өмірбаянаушысы Вазари былай деп жазады: «Шындығында, Антонио – өте ұлы сәулетші, оның еңбектері ежелгі немесе қазіргі заманғы кез келген сәулетшіден кем емес, оны атап өтуге және мақтауға лайық». Архитектор ретінде оның мұрасы оның жұмыс істеген ғимараттарында көрінеді, әсіресе ол болашақ сәулеттік әдістерге үлкен әсер еткен. Оның сақталған суреттері басқа сәулетшілерге оның сәулеттік формаларынан үйренуге мүмкіндік береді.