Кіріспе
Даниялық кремді жартылай жұмсақ сиыр сүтінен жасалған ірімшік. Хаварти немесе кремді хаварти (флодехаварти) – жартылай жұмсақ даниялық сиыр сүтінен жасалған ірімшік. Оны кесіп, қуырып немесе ерітуге болады.
Havarti or cream havarti (flødehavarti) is a semisoft Danish cow's milk cheese. It can be sliced, grilled, or melted.
Тарих
Бұрын Havarti неміс сыры tilsiter-дің үлгісі бойынша "Даниялық Tilsiter" деп аталған. Данияда өндіріс 1921 жылы басталды. 1952 жылы сырға Хальте қаласының жанындағы Хавартигярден аты берілді, онда 19 ғасырда Данияның сыр жасау саласындағы алғашқы кәсіпкері Ханне Нильсен жұмыс істеген. Нильсен басқа сырлармен қатар Дания королі Кристиан IX үшін қарақұмық қосылған Tilsit сырын жасады. Бірақ "Dansk Biografisk Leksikon" бойынша, қазіргі Havarti оның сыр жасау тәжірибесіне негізделмеген. Алғашқы Havarti сыры "флюдехаварти" ("кремді Havarti") сырынан өзгеше, ол жоғары пастеризацияланған сүттен жасалады, сондықтан өндіріс кезінде алынып тасталатын сарысудың ақуыздары ірімшікте қалады. Бұл өнімнің мөлшерін арттырады, бірақ дәм мен текстурасын өзгертеді. Кремді Havarti көбінесе көп піспейді, себебі қалған сарысу ақуыздары ұзақ пісу кезінде мәселе тудырады (жаман дәм, ерекше түс).
Сипаттама
Хаварти көптеген ірімшіктер сияқты, сүтке қатырғыш (реннет) қосып, ұйыту арқылы жасалады. Ұйыған сүт ірімшік қалыптарына салынып, суы сорылып, содан кейін ірімшік пісіріледі. Хаварти дәстүрлі түрде сыртқы қабықпен дайындалған ірімшік болған, бірақ қазіргі флюдехаварти олай емес. Еуроодақтағы басқа ірі өндірушілер – Германия мен Испания. АҚШ танылуына қарсы күшті оппозиция көрсетіп, қысым жасады, бұл Еуроодақты жоспарланған қорғалатын атау тегі (PGI) мәртебесін кейінге жылдыруға мәжбүр етті, себебі АҚШ тарапынан саяси наразылық күтілуде. АҚШ-та Вирджиния штатында орналасқан, АҚШ Сүт өнімдерін экспорттау кеңесі құрған және Еуроодақтың географиялық көрсеткіштерге қатысты ережелерімен күресетін өнеркәсіптік одақ – Тамақ өнімдерінің ортақ атау консорциумы (CCFN) 2019 жылы Еуроодақтың атауды Данияға беру туралы шешіміне наразылық білдірді. CCFN атау тегі қорғалатын атаудың "заңды зияткерлік меншік қорғауы емес, керісінше, экономикалық пайда үшін жасырылған протекционизм" екенін мәлімдеді. АҚШ, Австралия, Жаңа Зеландия, Уругвай және Аргентина CCFN-ге қосылып, бұл шешімді жоюға тырысуда. Олар Еуроодақ осы және көптеген басқа дәстүрлі еуропалық өнімдер бойынша "әлемдік сауданы монополиялауға" тырысып, "орнатылған халықаралық стандарттарды" елемейтінін айтады. CCFN Еуроодақтың қорғалатын атауларына өндіріс орнының атын қосуға талап қойып отыр, осылайша тек "Даниялық хаварти" атауы ғана қорғалатын болады, бұл ұсыныс Даниялық өндірушілерге қолайлы. Даниялық өндірушілер бұл ірімшіктің Данияда жақсы танымал екенін, ал Даниядан тыс жерде оның туралы білім "өте шектеулі" екенін мәлімдейді. CCFN Трамп әкімшілігінен Еуроодақтың "зияраттары" үшін санкция салуға шақырды.