Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Якуб Демль (20 тамыз 1878 – 10 ақпан 1961) – чех католик діни қызметкері және жазушы.
Czech Catholic priest and writer
Jakub Deml (20 August 1878 – 10 February 1961) was a Czech Catholic priest and writer.
Балалық шағы мен жастық шағы
Якуб Демль 1878 жылғы 20 тамызда Австрия-Венгрияның Тřebíč қаласына жақын Тасовта дүниеге келді, қазіргі Чехия Республикасы. Ол кішкентай дүкен иесі Якуб Демль мен оның екінші әйелі, Бěлохova туған Антоние Демлованың тұңғыш баласы еді. Оның әкесі, неміс Ян Демль, Моравская Тřebová арқылы Опатовтан Моравияға көшіп келген. 1889 жылы, 11 жасында Якуб Австриядағы Лаа қаласының жанындағы Вулцшофендегі неміс отбасына жіберілді, онда ол неміс тілін үйренді. 1890 жылдың көктемінде Демль анасының ауыр сырқаты мен одан кейінгі қайтысынан кейін үйіне оралды. Демль Třebíč гимназиясында оқыды, онда ол өзінің алғашқы туындыларын "Сурсум" журналында жариялай бастады. 1897 жылы Демль өзінің еңбектерін "Zájmy lidu" (Халықтың мүддесі) журналында, ал 1899 жылы "Nový život" (Жаңа өмір), "Dvacátý věk" (Екінші ғасыр) және "Museo" (Музей) журналдарында жариялады. Гимназияны бітірген соң Демль семинарияға түсіп, 1902 жылы Рим-католик дін қызметкері болып тағайындалды.
Jakub Deml was born in Tasov near Třebíč, Austria Hungary, now the Czech Republic on 20 August 1878 as a firstborn child of a small store owner Jakub Deml and his second wife Antonie Demlová, born Bělochová. His grandfather, German Jan Deml, moved to Moravia from Opatov by Moravská Třebová. In 1889 at the age of 11, Jakub was sent to a German family in Wulzeshofen by Laa in Austria where he learnt German. In the spring of 1890, Deml returned home due to his mother's serious illness and later death. Deml studied high school in Gymnázium Třebíč where he started to publish his first works in the journal Sursum. During the year 1897 Deml published his works in Zájmy lidu (Interest of people), and in 1899 in Nový život (New life), Dvacátý věk (Twentieth century) a Museo (Museum). After high school, Deml entered a seminary and in 1902 was ordained Roman Catholic priest.
Діни қызметкерлер және ертедегі әдеби шығармалар
Демлдің діни қызметкер ретінде алғашқы қызметі Вышков маңындағы Кучеровта болды. 1905 жылы Демль "Новый жизнь" (Жаңа өмір) басылымында жариялауды тоқтатып, католик модернизмі мен клирикализмді сынауды бастады, бұл оны көптеген шіркеу өкілдері арасында беделсіз етті. Оның дін қызметкерлерімен және шіркеу басшыларымен даулары Папа Пий X-нің Жарлығының кешіккен орындалуына байланысты бірте-бірте күшейді. Ақырында денсаулығына байланысты Демль қызметтен босатуды сұрады және 1907 жылы діни қызметтен зейнетке шықты. Епископ Павел Хуин босату туралы құжатқа қол қойды.
Deml's first post as a priest was in Kučerov by Vyškov. In 1905, Deml stopped publishing in Nový život (New life) and started to criticize catholic modernism and clericalism, which made him unpopular with many church representatives. His disputes with clergy and church authorities were slowly escalating also due to the slow implementation of the Decree of Pope Pius X. Finally for health reasons, Deml asked to be released from his duties and in 1907 retired from the priesthood. Bishop Pavel Huyn signed the release papers.
Бірінші республика
Дель 1918 жылы Чехословакияда басталған жаңа республикалық тәртіпке зор үміт арнады. Өкінішке орай, ол кезде де бюрократиямен проблемаларға тап болды. Оған діни қызмет атқаруға рұқсат берілді, бірақ уағыз айту мен құлық тыйым салынды. 1918 жыл Якуб Демль үшін маңызды болды, себебі ол өзінің қолдаушысы болған Павла Китлицовамен танысты. 1922 жылы Демль туған жері Тасовқа көшіп, сонда тұрақты қоныстанды. Оның үйі, белгілі сәулетші Бохуслав Фукс жобалаған, Демль өмірінің соңына дейін оның үйі болды. 1921 және 1928 жылдары Демль «Сокол» ұйымының адал мүшесі болды. 1924 жылы Демль сөйлеген сөзінде «Орел» ұйымын сынады, ол «Соколмен» бәсекелесіп, оның пікірлері үшін жала жабумен айыпталды. Демль шығармаларында Чехословакия президенті Томаш Гарриг Масарикті жиі сынаған. Оның сын-ескертпелері Демльдің үкімет шенеуніктерімен қақтығысқа түсуіне және «Шлепеже» еңбегінің тәркіленуіне әкелді. Демль ісін президенттің өзі тоқтатты. Кейін Демль президент Томаш Гарриг Масарикті құрметтейтінін, бірақ көп мәселеде онымен келіспейтінін айтты. 1929 жылы Отокар Бржезина қайтыс болды. Демльдің «Мэ svědectví о Отокару Бřeзинови» (О. Бржезина туралы куәлігім) атты аса даулы еңбегі көп қарсыластар тапты және Демльдің танымалдылығына кері әсер етті. 1932 жылы Демльдің жақын досы, баспагері және қолдаушысы Павла Китлицова қайтыс болды. Бұл және Демльдің нашар денсаулығы сол кездегі әдеби шығармаларына күшті әсер етті. 1934 жылы Демль өзінің ең танымал романдарының бірі – «Естен кеткен жарық» романын жариялады. Ол да теріс пікірлерге ұшырады. Бір жылдан кейін Демль Мари Роза Юновамен хаттасып, ол 1948 жылға дейін оның баспагері болды.
Deml put high hopes in the new republican order which started in Czechoslovakia in 1918. Unfortunately even then he was running into problems with bureaucracy. He was allowed to lead a Mass but was still prohibited from preaching and confessions. The year 1918 was important for Jakub Deml as he met with Pavla Kytlicová who became his promoter. In 1922 Deml moved to his birthplace Tasov where he permanently settled. His house, designed by the famous architect Bohuslav Fuchs, served as his home until Deml's death. During the years of 1921 and 1928 Deml was a devoted member of Sokol. In 1924 Deml in one of his speeches attacked Orel, the organization competing with Sokol and for his comments was charged with slander. In his work Deml often criticized the Czechoslovakian prezident Tomáš Garrigue Masaryk. His critiques eventually led to Deml's conflict with government officials and his work Šlépěje was confiscated. Deml's prosecution was finally stopped by the president himself. Later in life Deml stated that he valued president Tomáš Garrigue Masaryk, even though he disagreed with him on many points. The year 1929 was marked by the death of Otokar Březina. Deml's highly controversial work Mé svědectví o Otokaru Březinovi (My Testimony about O. Březina) had many antagonists and had a negative effect on Deml's popularity. In 1932 died Pavla Kytlicová, Deml's good friend, publisher, and supporter. That and Deml's troubling health strongly influenced his literary works from this time period. In 1934 Deml published one of his most famous novels Forgotten Light. Again, it received very negative criticism. A year later Deml started corresponding with Marie Rosa Junová who became his publisher until the year 1948.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Демль көп жарияламады, ал 1942-1945 жылдар аралығында мүлдем жариялай алмады. 1945 жылдың басында нацистік әскер Тасовты партизан қозғалысының мүшелерін іздеп басып алды. Нацистер Тасовтың бірнеше азаматын тұтқынға алып, астыртын қызмет туралы ақпарат алу ниетімен оларды кепіл ретінде ұстады. Демль өзгелердің орнына өз еркімен кепіл болуға келісті, бірақ көп ұзамай Кеңес әскері қаланы азат етті және барлық кепілдер босатылды. Соғыстан кейін Демль нацистермен ынтымақтастық жасады деген айып тағылды, бірақ дәлел жетіспегендіктен, ол шартты жазамен босатылды. 1948 жылдан кейін Демль қайтадан жариялай алмады.
During the World War II Deml did not publish very much and between 1942 and 1945 could not publish at all. In early 1945 the Nazi army occupied Tasov looking for members of the partisan movement. The Nazi's captured several citizens of Tasov and kept them as hostages hoping to get information about the underground. Deml volunteered to be kept as a hostage instead of others, however shortly afterwards the Soviet Army freed the town and all hostages were released. After the war Deml was accused of collaboration with the Nazis, but for lack of evidence he was let go with a small conditional penalty. After 1948, Deml could not publish again.
Соңғы жылдар
1950 жылдары Демльдің шығармалары тағы да тыйым салынды. Осы кезеңдегі көптеген еңбектері хаттар немесе қолмен жазылған туындылар түрінде сақталған. 1961 жылдың қаңтар айында Демль ауруханаға түсті. Ол қысқа мерзімнен кейін шығарылды, бірақ одан кейін қайтадан ауруханаға жатқызылып, 1961 жылдың 10 ақпанында Тřebíč қалалық ауруханасында қайтыс болды.
In the 1950s Deml's works were yet again banned. Most of his works from this time period are in the form of letters or handwritten works. In January 1961 Deml had to be hospitalized. He was released after a short period but then was hospitalized again and died on 10 February 1961 in the Třebíč hospital.