Karel Hynek Mácha (16 November 1810 – 5 November 1836) was a Czech romantic poet.
Өмірбаян
Маха Прагада өсті, ол диханның ұлы. Ол мектепте латын және неміс тілдерін үйренді. Прага университетінде заң білімін алды; сол кезде ол театрмен де айналысты (актер ретінде ол алғаш рет 1832 жылдың шілдесінде Бенешовта Ян Непомук Штепанектің "Чех және неміс" пьесасында ойнады), онда ол Элеонора Шомковамен танысты, одан заңды емес ұлы болды. Ол саяхаттағанды ұнатты, тауларға барып қайтуды және жаяу серуендеуді жақсы көретін. Соңында ол Прагадан 60 шақырымдай қашықтықтағы Литомержице қаласына көшіп, заң факультетінің емтиханына дайындалып, өлеңдер жазуға кірісті. Шомковаға үйленуге үш күн қалғанда, заң көмекшісі болып жұмыс істей бастағаннан кейін бірнеше апта өткен соң, Маха өртті сөндіруге көмектесіп, шаршап, көп ұзамай қайтыс болды. Оның неден қайтыс болғаны белгісіз. Кейбір дереккөздерде оның өлімінің себебі пневмония болған делінеді. Оның қайтыс болған күнінен кейін Прагада оның үйлену тойы жоспарланған еді. Маха Литомержицеде кедейлерге арналған қабірге жерленді. Оның есімі өлімінен кейін танылды: 1939 жылы оның денесі эксгумацияланды және Прагадағы Вышеград зиратында ресми мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті. Праганың Петршин паркінде оның құрметіне ескерткіш орнатылды. Чех драматургы Йозеф Каетан Тыл Маха стиліне пароди жасап, "Розерванец" ("Хаотик") деп атады. "Май" баспагерлерден қабылданбады және Маханың өзінің қаржатымен, ерте қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Йозеф Бохуслав Фёрстер "Май" шығармасын хор мен оркестр үшін Op.159 ретінде жазды. Маханың генийі 1850 жылдардағы ақындар мен жазушылар (мысалы, Ян Неруда, Витезслав Халек және Каролина Светла) тарапынан ашылып, дәріптелді, ал "Май" қазір чех романтизмінің классикалық туындысы саналады және чех поэзиясының ең үздік шығармаларының бірі деп есептеледі. Онда 20 ғасыр әдебиетінің көптеген бағыттарының алға басушылық белгілері бар: экзистенциализм, бөтендік, оқшаулану, сюрреализм және т.б. Маха сонымен қатар "Өмірімнен суреттер" атты автобиографиялық очерктер жинағын, 1835-1836 жылдардағы "Цигани" ("Қазақтар") романын, бірнеше жеке өлеңдерді және Шомковамен болған қарым-қатынасын егжей-тегжейлі баяндаған күнделікті жазды.
Mácha grew up in Prague, the son of a foreman at a mill. He learned Latin and German in school. He went on to study law at Prague University; during that time he also became involved in theatre (as an actor he first appeared in Jan Nepomuk Štěpánek's play Czech and German in July 1832 in Benešov), where he met Eleonora Šomková, with whom he had a son out of wedlock. He was fond of travel, enjoying trips into the mountains, and was an avid walker. Eventually he moved to Litoměřice, a quiet town some 60 km from Prague, to prepare for law school exams and to write poetry. Three days before he was to be married to Šomková, just a few weeks after he had begun working as a legal assistant, Mácha overexerted himself while helping to extinguish a fire and soon thereafter died. It is not certain what he died of. Some sources state that the cause of his death was pneumonia. The day after his death had been scheduled as his wedding day in Prague. Mácha was buried in Litoměřice in a pauper's grave. Recognition came after his death: in 1939, his remains were exhumed, and they were given a formal state burial at the Vyšehrad cemetery in Prague. A statue was erected in his honor in Petřín Park, Prague. Czech playwright Josef Kajetán Tyl even wrote a parody of Mácha's style, "Rozervanec" (The Chaotic). "Máj" was rejected by publishers, and was published by a vanity press at Mácha's own expense, not long before his early death. Josef Bohuslav Foerster set May for choir and orchestra as his Op.159. Mácha's genius was discovered and glorified much later by the poets and novelists of the 1850s (e. g., Jan Neruda, Vítězslav Hálek, and Karolina Světlá) and "Máj" is now regarded as the classic work of Czech Romanticism and is considered one of the best Czech poems ever written. It contains forebodings of many of the tendencies of 20th century literature: existentialism, alienation, isolation, surrealism, and so on. Mácha also authored a collection of autobiographical sketches titled Pictures From My Life, the 1835–36 novel Cikáni (Gypsies), and several individual poems, as well as a journal in which, among other things, he detailed his sexual encounters with Šomková.