Кіріспе

Виртуалды жарық – американдық-канад жазушысы Уильям Гибсонның 1993 жылғы ғылыми фантастикалық романы, оның «Көпір» трилогиясының бірінші кітабы. «Виртуалды жарық» постмодернистік, антиутопиялық, киберпанк болашағында өтетін ғылыми фантастикалық роман. «Виртуалды жарық» терминін ғалым Стивен Бек фотондарды қолданбай, көзге тікелей оптикалық сезімдер туғызатын құралдарды сипаттау үшін ойлап тапқан. Роман «Хьюго» сыйлығының финалисі атанды және 1994 жылы «Локус» сыйлығының тізіміне іліккен.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Сюжет жас велосипед хабаршысы Шевет Вашингтонның төңірегінде өрбиді, ол Сан-Франциско мен Окленд шығанағы көпіріндегі, құрылысы қиын, желіден тыс қалып қойған қауымда өмір сүреді. Бұл қауым зор құлдиладан кейін пайда болған. Шевет бір күні кешке кездескен бір еркектен қара жиекті көзілдірік ұрлап алады, себебі ол оны ұнатпайды. Бірақ көп ұзамай, ол көзілдіріктің күтпеген маңызға ие екенін түсінеді, өйткені күзет компаниясының қызметкерлері оны іздеуге және қадағалауға кіріседі. Оларды қуалайтындардың арасында Сан-Францискода тұратын екі орыс иммигранты – Свободов пен Орловский, олар полиция қызметкерлері болып жұмыс істейді, сондай-ақ алтын тістері бар қатыгез корпоративтік кісі өлтіруші Лавлес бар. Көзілдірікте нанотехнологияны пайдаланып Сан-Францисконы қайта құру жоспары бар, сондықтан олар өте құнды және оларды иеленген адамға қауіп төндіреді. Осы уақытта, бұрынғы полиция қызметкері, қазір жеке күзет агенті Берри Райделл, Люциус Уорббиге көзілдірікті қайтаруға келісімшарт жасайды. Люциус Уорбби – қорқынышты және, көрінері, табысты "із кесуші", кепілгер/сыйлық іздеуші. Риделлге тапсырма берілгенде, көзілдіріктің маңыздылығы және олардағы ақпарат туралы ешқандай мәлімет берілмейді. Ақырында, сюжеттің кульминациясы Риделл, Лавлес, Уорбби, Орловский және Свободовтың Шеветті ұстау әрекетімен аяқталады. Риделл Шеветпен бірге қашып құтылады, олар барлық артықшылықтары мен технологиясы бар жауларынан қашады. Тағы бір желі сюжеті Шевет пен Райделл арасындағы романтикалық қарым-қатынасқа арналған. Тағы бір желі сюжеті жапондық әлеуметтанушы Шиня Ямазакиге арналған, ол қазір көпірде тұратын адамдарды және олардың қоныстану тарихын зерттеп жатыр. Бұл желі сюжеті негізінен оның Скиннермен, көпірдің тіреу пилондарының бірінің үстінде шатырда тұратын қарт адаммен және бұл үйді Шеветпен бөлісетін адаммен әрекеттесуіне назар аударады.

Орнату

Оқиға 2006 жылы Калифорнияда өтеді, онда орта таптың көбісі жойылған, тек көпұлтты корпорациялар мен олардың өте бай элитасы және кедейлер қалған. Кедейлердің көпшілігі қауіпсіздік қызметкерлері, курьерлер немесе ұсақ қызметтерде жұмыс істейді. Көптеген кедейлер заңсыз түрде және қалыпты экономиядан толығымен тыс жерлерде, мысалы, «Көпір» сияқты жерлерде ұрлық, есірткі, қару-жарақ, құмар ойындары, жезөкшелік, лицензиясы жоқ мейрамханалар мен дәрігерлік кабинеттер сияқты күмәнді істермен айналысады. Басқалары антиквариат дүкендері мен шаштараздықтар сияқты зиянсыз, бірақ реттелмеген сауда арқылы күнкөріс табады.

Тақырыптар

Виртуалды жарықтың басты тақырыбы – таптық қақтығыс; Уорбэби мен элита Риделл мен Шеветке қарсы қойылады. Элита өзін табиғатынан жоғары санап, төменгі тапты аморальды, қатыгез және құрбандыққа берілетін деп есептейді. Киберпанк жанрына тән тағы бір маңызды элемент – билік құрылымының жалпы халықтан ақпаратты жасыру идеясы. Бұл жағдайдағы ақпарат – қала тұрғындарының пікірлеріне қарамастан, толығымен қаланы қайта құру жоспарлары, бұл Хаусманның Парижді жаңартуын еске түсіреді.

Негізгі кейіпкерлер

Шевет Вашингтон, ауыр өткені мен болашағы белгісіз велосипед хабаршысы; ол кішкентай кезінде анасының жігітінен зорлық көрген. Бір кезде ол түрмеге қамалды, бірақ қашып, курьер болып жұмыс таба алды. Берри Райделл, жеке күзетші, күдіктіні өлтіргенінен кейін бір жұмыстан екіншісіне ауысып, содан кейін марқұмның отбасы сотқа бергені үшін полиция қызметінен босатылды. Люциус Уорбаби, ұрланған көзілдірікті қайтару үшін корпорация жалдаған сыйлық іздеуші. Ол Райделлге оларды ұрлаған адамды табуға көмектесуді тапсырады. Жақында роликтермен сырғанау кезінде жарақат алғандықтан, қазір таяқпен жүреді. Фредди, Уорбабидің көмекшісі. Ол жарқын, қатты түсті суреттері бар көйлектерді ұнатады және қайда барса да ноутбугін алып жүреді. Лавлес, көзілдірікті жасаған компанияның адамы, оларды қайтару және ұрлаған адамды өлтіру үшін жіберілген. Оның ең ерекше белгісі – күлгенде аузының бұрыштарынан көрінетін төрт алтын тісі. Сублет, Райделлдің әріптес күзетшісі. Ол химиялық аллергиясы бар альбинос және кейбір фильмдер мен телешоуларды жаңа түрдегі жақсы хабар деп санайтын христиан діни сектасының мүшесі. Сэмми Сал Дюпри, Шеветтің досы, оған "Алид" компаниясындағы курьер жұмысын ұсынған және оны көзілдіріктен құтылуға көндіруге тырысады. Ол оқиғаның ортасында Лавлес өлтірді деп есептелген, бірақ оқиға соңына қарай ол тірі қалғаны белгілі болады. Скиннер, Шеветпен бірге тұратын қарт кісі. Ол оған үй шаруасында көмектеседі, сондай-ақ олар бірге арзан бұйымдар сатудан қосымша ақша табады. Лоуэлл, Шеветтің бұрынғы жігіті, ол Жеңіс Республикасының хакерлік тобымен байланысты. Ямазаки Шинья, өзін "экзистенциалдық әлеуметтанушы" деп сипаттайтын жапон азаматы, қазіргі уақытта Көпірде тұратын адамдарды зерттейді. Свободов және Орловский, көзілдірікті алуға тырысып Шеветті қуалайтын Сан-Францисконың жемқор полицейлері.