Кіріспе

Кішкентай шу шығаратын құрылғы, жануарларды оқыту үшін қолданылады.

Кликер, кейде "тырсылдақ" деп те аталады, қолданушысының қасады түрде әрекетінен шертпе дыбысын шығаратын кез келген құрылғы. Олар әдетте, сәл иіліп тұратын жұқа металл немесе пластиктен жасалған бөліктен тұрады, ол корпуста бекітілген. Металлдың бір жағын басса, ол орнынан жылжып, босатқанда қайта орналасады, әр жолы анық шертпе дыбысын шығарады. Кейбір кликерлерде қолданушы металлға тікелей бармағымен немесе саусағымен басады, ал басқаларында корпустың үстінен түйме шығып тұрады, сол түймені басса металл шертпе дыбысын шығарады.

Жануарларды оқытуда қолдану

Кликерлерді алғаш рет теңіз сүтқоректілерін жаттықтырушы Карен Прайор жануарлармен байланыс құру үшін қолданды. Дельфиндер мен киттер су астында эхолокация деп аталатын түрлі дыбыстар мен үскіріктер арқылы қарым-қатынас жасайды, ал кликер жаттықтырушыға олардың түсінуі ықтимал сигналдарды беруге мүмкіндік берді. Бүгінде кликерлер түрлі-түрлі жануарларды жаттықтыру үшін қолданылады, ең көп кездесетіні – иттер. Дәмді тағаммен байланыстырылған кликер иесіне қажетті мінез-құлықтың дәл орындалған сәтін белгілеуге мүмкіндік береді.

Басқа қолданыстар

Кликкерлер TAGteach деп аталатын әдіс арқылы оқушыларды оқыту кезінде естілетін кері байланыс беру үшін қолданылады. Екінші дүниежүзілік соғыста Оверлорд операциясы алдында және оның барысында одақтас әскердегі парашютистер дұшпаннан досты жасырын анықтау үшін кликерлерді пайдаланды. Әскердің бірі бір рет дыбыстаса, егер белгісіз әскерден екі рет дыбыс қайтарылса, онда оның кім екені анықталды. Кликкерлер сондай-ақ қолмен ұсталатын санау құрылғысы ретінде де қолданылады, көбінесе механикалық, кейде цифрлық, белгілі бір орынға кірген адамдардың санын есептеу үшін пайдаланылады. Оны түнгі клубтардың күзетшілері өрт қауіпсіздігі шегінен аспау үшін жиі қолданады. Кликкер – рекурсивті садақтарда садақшыға дұрыс тартылған ұзындыққа жеткенін хабарлайтын құрылғы, бұл тұрақтылыққа көмектеседі. Телешоулар негізінде жасалған кейбір үстел ойындары осындай шоулардағы қоңырауларды имитациялайтын кликерлермен бірге келеді.