Оругвай жазушысы Орасио Кирога: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Уругвайлық әңгімеші, драматург және ақын. 1878 – 1937.

Хорасио Сильвестр Кирога Фортеза (31 желтоқсан 1878 – 19 ақпан 1937) – уругвайлық драматург, ақын және әңгімеші. Ол джунглидегі оқиғаларында адам мен жануардың өмір үшін күресін көрсету үшін мистикалық және ерекше құбылыстарды пайдаланды. Кейбір сыншылардың пікірінше, ол Эдгар Аллан Подан алған тәжірибесі арқасында психикалық аурулар мен галлюцинациялық күйлерді бейнелеуде де шебер болды. Оның әсері Габриэль Гарсия Маркестің Латын Америкасының тұщы қиялы мен Хулио Кортазардың постмодернистік сюрреализмінде көрінеді.

Ерте өмір

Хорасио Кирога 1878 жылы Салто қаласында Пруденсио Кирога мен Пастора Фортезаның алтыншы баласы және екінші ұлы ретінде дүниеге келді, олар орта тапқа жататын отбасы еді. Ол туған кезде әкесі 18 жылдан бері Аргентина вице-консулдығының басшысы болып жұмыс істеп келген. Кирога екі жарым айлыққа толғанға дейін, 1879 жылдың 14 наурызында, әкесі қолындағы мылтықтан сәлсіреп атып, соның салдарынан қаза тапты. Кирога үш айдан кейін туған қаласындағы шіркеуде крещение рәсімінен өтті.

Оқу және саяхат

Кирога мектепті Уругвайдың астанасы Монтевидеода бітірді. Ұлттық колледжде оқыды, сондай-ақ Монтевидео политехникалық институтында техникалық білім алды. Ол кішкентай кезінен-ақ әдебиет, химия, фотосурет, механика, велосипед және ауыл өмірі сияқты түрлі тақырыптар мен іс-шараларға үлкен қызығушылық танытты. Осы кезеңде ол Salto Велосипедтік клубын құрып, туған қаласынан Пайсандуға дейін велосипедпен 120 шақырымдық қашықтықты жүріп, ерекше жетістікке қол жеткізді. Сонымен қатар, осы шамада ол машина жөндеу шеберханасында жұмыс істеді; иесінің ұлының ықпалымен философияға қызығушылық танытып, өзін «материализмнің адал және құлшынысты жауынгері» деп сипаттады. 22 жасында Кирога поэзияға қызығушылық танытып, кейіннен жақын дос болатын Леопольдо Лугонес және Эдгар Аллан Поның туындыларын ашты. Бұл оны поэзияның әртүрлі формалары мен стильдерін – постромантизм, символизм және модернизмді – зерттеуге итермеледі. Ұзақ өтпей ол өлеңдерін туған қаласында жариялай бастады. Оқумен қатар жұмыс істей келе, ол La Revista және La Reforma сияқты басылымдармен ынтымақтасып, стильін жетілдіріп, өзін таныстырды. 1898 жылғы карнавал кезінде жас ақын Мэри Эстер Юрковски есімді әйелге кездесті, ол оның ең маңызды екі туындысына – Las sacrificadas (1920; The Slaughtered) және Una estación de amor (1912; A Season of Love) – шабыттандырды. Алайда, әйелдің еврей ата-анасы Кироганың басқа ұлттан екендігіне байланысты олардың қарым-қатынасына қарсы болды, нәтижесінде жұбайлар ажырасуға мәжбүр болды. Туған қаласында ол 1899 жылы Revista de Salto журналын құрды. Сол жылы оның әкесі өзін-өзі атып өлтірді; Кирога осы оқиғаның куәсі болды. Мұраға алған ақшасымен ол төрт айлық Париж сапарына шықты, бірақ бұл сапар сәтсіз аяқталды: ол аш және көңілі тоқырап Уругвайға оралды.

Гей ғылымның консисториясы және ертедегі еңбектері

Қайтып оралғанда Кирога достарын – Федерико Феррандо, Альберто Бригноле, Хулио Жауреше, Фернандес Сальданя, Хосе Хасда және Асдрубал Дельгадоны жинады. Олар бірлесіп эксперименттік жазу үшін әдеби зертхана құрды, оны «Консисторио дель Гай Сабере» (Гей ғылымының консисториясы) деп атады. Онда олар өзіндік өркендеу жолын және модернистік мақсаттарын іске асырудың жаңа тәсілдерін тапты. 1901 жылы Кирога өзінің алғашқы кітабын – «Los Arrecifes de Coral» (Коралл рифтері) жариялады. Бірақ бұл жетістік Чакода тифтен қайтыс болған екі бауыры – Пруденсио мен Пастораның өлімімен көлеңкеленді. Сол жылы Кирога үшін тағы бір ауыр жаңалық болды. Оның досы Федерико Феррандо Монтевидео журналисі Герман Папиниден жағымсыз сын естіп, оны дуэльге шақырды. Досының қауіпсіздігіне алаңдаған Кирога, дуэльде қолданылатын қаруды тексеріп, тазалауға көмектесуді ұсынды. Қаруды қарап тұрғанда, ол қатенсіз оқ атып, Феррандоның аузына тигізіп, сол жерде қаза тапты. Полиция келген кезде Кирога тұтқындалды, сұраққа алынды және түзеу мекемесіне жеткізілді. Полиция оқиғаның мән-жайын тергеп, Феррандоның өлімін апатқа байланысты деп шешті. Кирога төрт күннен кейін босатылды және ақырында кінәсінен ақталды. Жақын досының өліміне қайғырып, өзін кінәлі сезінген Кирога «Консисторияны» таратып, Уругвайдан Аргентинаға көшіп кетті. 1902 жылы Рио-де-ла-Плата арқылы өтіп, әпкесі Мариямен бірге тұруға барып, Буэнос-Айресте Кирога суретші ретінде кәсіби деңгейге жетті, оның шығармашылығы джунглиде толыққанды дамыды. Әпкесінің күйеуі оны педагогикамен таныстырып, Буэнос-Айрес ұлттық колледжінің емтихан комиссиясымен келісімшарт бойынша жұмысқа орналастырды. 1903 жылғы наурыз айында Буэнос-Айрестегі Британ мектебінде кастиль тілінен профессор болып тағайындалды.

Чакоға және Буэнос-Айреске

Сол жылдың маусым айында, тәжірибелі фотограф Кирога, Леопольдо Лугонеспен бірге Аргентина Білім министрлігі қаржылаған экспедицияға қатысты. Бұл экспедицияда белгілі аргентиналық ақын Мисьонес провинциясындағы иезуит миссияларының қираған қалдықтарын зерттеуді жоспарлаған еді. Мисьонес орманы Кирогаға өмір бойы есінде қалатын терең әсер қалдырды: ол алты ай және мұрасының соңғы бөлігін (жеті мың песо) Чако провинциясындағы мақта егістігіне жұмсады, ол Ресистенсиядан жеті шақырым қашықтықта, Саладито өзенінің жанында орналасқан. Жоба абориген жұмысшыларымен туындаған мәселелерге байланысты сәтсіз аяқталды, бірақ Кирога алғаш рет ауыл тұрғынының өмірін бастан кешіру арқылы өмірін байытты. Оның шығармалары ауыл тұрғындары мен ауылдық мәдениет туралы жаңа білімінен нәр алды; бұл оның стилін түбірімен өзгертті. Чакодағы сәтсіз тәжірибесінен кейін Буэнос-Айреске оралған Кирога қысқа әңгімелерді құштарлықпен және жаңа күшпен қабылдады. 1904 жылы ол Эдгар Аллан По стиліне күшті әсер еткен «Басқаның қылмысы» атты әңгімелер жинағын жариялады. Кирога Помен ерте салыстыруларға наразы болған жоқ, тіпті өмірінің соңына дейін По өзінің бірінші және ең маңызды ұстазы екенін жиі айтты. Келесі екі жыл бойы Кирога көптеген әңгімелермен айналысты, олардың көпшілігі ауылдық үрей туралы болса, қалғандары балаларға арналған әдемі әңгімелер еді. Осы кезеңде ол керемет қорқыныш әңгімесі «Қауырсын жұмсағын» жазды. Ол 1917 жылы Аргентинадағы танымал «Caras y Caretas» («Жүздер мен маскалар») журналында жарияланды, содан кейін сол жылы оның тағы сегіз әңгімесі жарық көрді. Жарияланғаннан кейін көп ұзамай Кироганың шығармалары кеңінен танылып, мыңдаған оқырмандар оның жазбаларын асыға күтті.

Махаббат пен орман

1906 жылы Кирога сүйікті орманға қайта оралуға шешім қабылдады. Үкімет жерді пайдалануды қалағанын пайдаланып, Кирога Жоғарғы Параның жағалауындағы Мисионес провинциясындағы ферманы (Винсент Гозалбомен бірге) сатып алды және Кастильян мен әдебиетті оқытумен бірге дайындық жұмыстарын бастады. Ол 1908 жылдың қысында көшіп келді. Кирога жасөспірім студенттерінің бірі, Ана Мария Сиреске ғашық болды, және өзінің алғашқы романын оған арнады – «Торғаулы махаббат тарихы». Кирога оның ата-анасының қарсылығына қарамастан, қарым-қатынасты жалғастыруға тырысты, соңында олардың рұқсатын алып, онымен үйленіп, онымен бірге орманға көшіп кетті. Кироганың қайын ата-анасы Мисионес аймағында өмір сүрудің қауіпті екеніне алаңдады, сондықтан олар қызы мен күйеуінің жанына қоныстанып, оларға көмектесуді жөн көрді. Сондықтан Ана Марияның ата-анасы мен анасының досы Кирогаға жақын жердегі үйге көшіп келді. 1911 жылы Ана Мария тұңғыш баласын дүниеге әкелді. Сол жылы жазушы өзінің досы, уругвайлық Висенте Гозалбомен серіктестікте шаруашылықпен айналыса бастады, сондай-ақ Сан-Игнасио азаматтық тіркелімінде бейбіт судья болып тағайындалды. Бұл жұмыс Кирогаға онша қолайлы болған жоқ, себебі ол ұмытшақ, ұйымсыз және бейжай болғандықтан, өлім, неке және туу туралы жазбаларды қағаздың кішкентай бөліктеріне жазып, оларды печенье қорабында сақтап жүретін. Кейіннен оның бір әңгімесіндегі кейіпкер де осындай мінезді көрсетеді. Келесі жылы Ана Мария Дарьо есімді ұл табалады. Балалары жүріп-тұра алғанда, Кирога олардың тәрбиесін өзіне алуға шешім қабылдады. Қатал және диктаторлық мінезді Кирога әрбір ұсақ-түйек те оның талаптарына сай орындалуын қалады. Ол балаларын кішкентай кезінен таулар мен орманға үйретті. Кирога оларды қауіпке ұшыратып, олар өздеріне сенімді болуын және кез келген жағдайды жеңе алуын қалады. Ол тіпті түнде оларды орманның ішінде жалғыз қалдырып, немесе жартастың шетіне отырып, аяқтарын ауада серпіліп тұруға мәжбүрлейтін. Оның қызы жабайы жануарларды өсіруді, ал ұлы – мылтықпен атуды, мотоциклмен жүруді және каноэмен жалғыз саяхаттауды үйренді. Кироганың балалары осы тәжірибелерге қарсылық білдірмеді, тіпті олардан пайда көрді. Алайда, олардың анасы күйеуінің ерекше мінез-құлқынан қорқып, ашуланды. Осы тәрбиенің элементтері оның 1935 жылы жазылған және «Más allá» жинағына енген «Ұл» атты әңгімесінде көрінеді. 1912 мен 1915 жылдар аралығында мақта шаруашылығымен және шөп емшісі ретінде тәжірибесі бар жазушы өздерінің жерлерінің шаруашылығын кеңейту және табиғи ресурстарын барынша пайдалану үшін батыл қадам жасады. Ол апельсиннен эфир майын айырумен, сондай-ақ көмір мен шайыр өндірумен және басқа да ұқсас іс-әрекеттермен айналыса бастады. Осыдан бөлек, ол мал өсірді, жабайы жануарларды үйретті, аң аулады және балық аулады. Әдебиет оның өмірінің шыңы болды: «Fray Mocho de Buenos Aires» журналында Кирога көптеген әңгімелер жариялады, олардың көпшілігі орманды және шынайы кейіпкерлерді бейнелейтін. Бірақ Кироганың әйелі бақытты емес еді: ол орман өміріне бейімделгенімен, күйеуімен арақатынасы келіспеушілікке толы болды. Ерлі-зайыптылар арасында жиі ұрыс-дау болып, себептері ұсақ болса да, олардың асыра сілтеуі күнделікті проблемаға айналды. Бұл жағдайлар Кироганың шаршаңқы мінезімен күшейіп, әйеліне үлкен уайым әкелді және күйзеліске ұшыратты. Ана Мария Кироганың өміріндегі жаңа трагедияға айналды, ол күйеуімен болған даудан кейін, оның фотосуретке пайдаланатын сынап хлоридінің өлімге жеткізетін дозасын жұтып қойды. Өкінішке орай, у оны бірден өлтірмеді, керісінше, ол сегіз күн азап шекті, соңында 1915 жылдың 14 желтоқсанында күйеуінің қолында көз жұмды. Ана Марияның қайғылы өлімі Кирога мен оның бес жасар Егле және төрт жасар Дарио есімді екі баласын қаралы күйзеліске ұшыратты.

In 1906 Quiroga decided to return to his beloved jungle. Taking advantage of the fact that the government wanted the land to be used, Quiroga bought a farm (with Vincent Gozalbo) of in the province of Misiones, on the banks of the Upper Parana, and began making preparations, while teaching Castilian and Literature nearby. He moved in during the winter of 1908. Quiroga fell in love with one of his teenage students, Ana María Cires, to whom he would dedicate his first novel, entitled History of a Troubled Love. Quiroga insisted on the relationship despite the opposition of her parents, eventually garnering their permission to marry her and take her to live in the jungle with him. Quiroga's parents in law were concerned about the risks of living in Misiones, a wild region, and that is why they decided to join their daughter and son in law, and live close by in order to help them. So, Ana María's parents and a friend of her mother moved into a house near Quiroga. In 1911, Ana María gave birth to the couple's first child, at their home in the jungle; they named her Eglé Quiroga. During the same year, the writer began farming in partnership with his friend, fellow Uruguayan Vicente Gozalbo, and he was also appointed Justice of the Peace in the Civil Registry of San Ignacio. This job was not the best fit for Quiroga who, forgetful, disorganized and careless, took to the habit of jotting down deaths, marriages and births on small pieces of paper and "archiving" them in a cookie tin. Later, a character in one of his stories was given a similar trait. The following year Ana María gave birth to a son, named Darío. Quiroga decided, as soon as the children could walk, that he would personally take care of their upbringing. Stern and dictatorial, Quiroga demanded that every little detail be done according to his requirements. From a young age, he got his children used to the mountains and the jungle. Quiroga exposed them to danger so that they would be able to cope alone and overcome any situation. He even went so far as to leave them alone at night in the jungle, or make them sit on the edge of a cliff with their legs dangling into the void. His daughter learned to breed wild animals and the son to use a shotgun, ride a motorbike and travel alone in a canoe. Quiroga's children never objected to these experiences and actually benefited from them. Their mother, however, was terrified and exasperated by her husband's eccentric ways. Elements of this upbringing appear in his short story, "Hijo," ("Son") written in 1935 and included in his collection Más allá. Between 1912 and 1915 the writer, who already had experience as a cotton farmer and herbalist, undertook a bold pursuit to increase the farming and maximize the natural resources of their lands. He began to distill oranges and produce coal and resins, as well as many other similar activities. Meanwhile, he raised livestock, domesticated wild animals, hunted, and fished. Literature continued to be the peak of his life: in the journal Fray Mocho de Buenos Aires Quiroga published numerous stories, many set in the jungle and populated by characters so naturalistic that they seemed real. But Quiroga's wife was not happy: although she had become well adapted to life in the jungle, the relationship between her and her husband was fraught with discord. Clashes between the couple occurred frequently, and although the cause was usually trivial, their excessive arguments became daily setbacks. These incidences, accentuated by Quiroga's volatile nature, disturbed his wife so greatly that she became severely depressed. Ana María became a new tragedy in Quiroga's life when, after a violent fight with the writer, she ingested a fatal dose of the mercury(II) chloride Quiroga used in his photography. Unfortunately, the poison did not kill her instantly; instead, she suffered eight days of agony before finally dying in her husband's arms on 14 December 1915. The tragedy of Ana María's painful death plunged Quiroga and his two children, five year old Eglé and four year old Darío, into dark despair.

Буэнос-Айрес

Осы трагедиядан кейін Кирога балаларымен бірге Буэнос-Айреске кетіп, достарының көмегі арқасында Уругвай консулдығында Бас хатшының орынбасары болып жұмыс істеді. 1917 жылы Кирога балаларымен Авеню Каннингтегі жертөледе тұрып, дипломатиялық жұмысын үй кеңсесін ашумен және беделді журналдарда жарияланған көптеген әңгімелерді жазумен үйлестірді. Кирога көптеген әңгімелерін бірнеше кітапқа жинады, алғашқысы – «Махаббат, жындылық және өлім туралы әңгімелер» (1917). Баспагер Мануэль Гальвес оған осы кітапты жазуды ұсынды, ол бірден оқырмандар мен сыншылар арасында үлкен сәттілікке ие болды, соның арқасында Кирога Латын Америкасының әңгіме жазу шебері ретінде танылды. Келесі жылы ол Калье Агуэро көшесіндегі шағын пәтерге көшті, сол кезде «Жануарлар туралы әңгімелер» (1918, Мисьонес орманындағы жануарлар туралы балалар әңгімелері жинағы) жарияланды. Кирога бұл кітапты ылғалды жертөледегі қиын кезеңде онымен бірге болған балаларына арнады. 1919 жылы Кирога үшін сәтті жыл болды, өйткені ол консулдық қызметінде екі мәрте жоғарылатылып, «Жабайы» атты жаңа әңгімелер кітабы жарық көрді. Келесі жылы «Консистория» идеясымен шабыттанған Кирога Аргентина мен Уругвайдағы мәдени шараларға қатысқан зиялылардың «Анаконда» қауымдастығын құрды. Оның жалғыз пьесасы «Қырғын» 1920 жылы жарық көрді және 1921 жылы, «Анаконда» (әңгімелер жинағы) жарық көрген кезде қойылды. Аргентинаның ірі газеті «La Nación» (Ұлт) да оның әңгімелерін жариялай бастады, олар бұл кезде үлкен танымалдылыққа ие болған еді. 1922-1924 жылдар аралығында Кирога Бразилиядағы мәдени елшіліктің хатшысы болып қызмет етті және «Шөл» (әңгімелер) атты жаңа кітабын жариялады. Біраз уақыт бойы жазушы кино туралы сынға берілді, «Атлантис, үй және ұлт» журналының бөлімін басқарды. Ол сондай-ақ ешқашан түсірілмеген көркем фильмнің («Флорида салдары») сценарийін жазды. Бірақ ресейлік инвесторлар оны Кинематография мектебін құруға шақырған әрекеттері сәтсіз аяқталды.

After this tragedy, Quiroga quickly left for Buenos Aires with his children where he became an Under Secretary General Accountant in the Uruguayan Consulate, thanks to the efforts of some of his friends who wanted to help. Throughout the year 1917 Quiroga lived in a basement with his children on Avenue Canning, alternating his diplomatic work with setting up a home office and working on many stories, which were being published in prestigious magazines. Quiroga collected most of the stories in several books, the first was Tales of Love, Madness and Death (1917). Manuel Galvez, owner of a publishing firm, had suggested that he write it and the volume immediately became a huge success with audiences and critics, consolidating Quiroga as the true master of the Latin American short story. The following year he settled in a small apartment on Calle Agüero, while he published Jungle Tales (1918, a collection of children's stories featuring animals and set in the Misiones rainforest). Quiroga dedicated this book to his children, who accompanied him during that rough period of poverty in the damp basement. 1919 was a good year for Quiroga, with two major promotions in the consular ranks and the publication of his new book of stories, The Wild. The next year, following the idea of "The Consistory", Quiroga founded the Anaconda Association, a group of intellectuals involved in cultural activities in Argentina and Uruguay. His only play, The Slaughtered, was published in 1920 and was released in 1921, when Anaconda was released (another book of short stories). An important Argentine newspaper, La Nación (The Nation), also began to publish his stories, which by now already enjoyed impressive popularity. Between 1922 and 1924, Quiroga served as secretary of a cultural embassy to Brazil and he published his new book: The Desert (stories). For a while the writer was devoted to film criticism, taking charge of the magazine section of "Atlantis, The Home and The Nation". He also wrote the screenplay for a feature film (The Florida Raft) that was never filmed. Shortly thereafter, he was invited to form a School of Cinematography by Russian investors, but it was unsuccessful.

Жаңа махаббат және хоббилер

Кейін Кирога Мисионеске оралды. Ол тағы да ғашық болды, бұл жолы 22 жасар Ана Мария Паласиоға. Ол оның ата-анасын онымен бірге орманға кетіп тұруға көндіруге тырысты. Паласионың ата-анасының бұл идеяны қабылдаудан бас тартуы және осының салдарынан туған қарым-қатынастың сәтсіздігі оның екінші романының тақырыбына ұқсас болды – «Өткен махаббат» (кейін 1929 жылы жарық көрді). Романда ол қызды жеңіп алу үшін өзі қолданған тәсілдердің автобиографиялық элементтері бар, мысалы, ойық бұтаққа хабар қалдыру, шифрланған хаттар жіберу және оны құпия түрде алып кету ойымен оның бөлмесіне ұзын туннель қазуға тырысу. Ақырында, ата-анасы Кироганың әрекеттеріне шыдамы жетпей, оны алып кетті, сондықтан ол махаббатынан бас тартуға мәжбүр болды. Үйіндегі шеберханасында ол «Гавиота» деп атаған қайық жасады. Оның үйі су жағасында орналасқан еді және ол қайықпен Сан-Игнасиодан Буэнос-Айреске және көптеген өзен саяхаттарына шықты. 1926 жылдың басында Кирога Буэнос-Айреске оралып, қала шетінде вилла жалдады. Оның үлкен танымалдылығына ие болған кезінде, ірі баспагерлік оны сол заманғы басқа да көрнекті әдеби тұлғалармен бірге – Артуро Капдевила, Балдомеро Фернандес Морено, Бенито Линч, Хуана де Ибарбуру, Армандо Доносо және Луис Франкомен бірге құрметке бөледі. Классикалық музыканы ұнататын Кирога Вагнер қоғамының концерттеріне жиі қатысты. Сонымен қатар, ол техникалық мәтіндерді, механика туралы нұсқаулықтарды, өнер және физика кітаптарын талмай оқыды. 1927 жылы Кирога жаңа әңгімелер жинағы «Шеттегілер» жариялағанда, жабайы жануарларды өсіріп, үйретуге бел буды. Бірақ махаббатқа бой алдырған суретшінің көзі өзінің соңғы махаббатына түсті: Мария Елена Браво, оның қызы Эглемен бірге оқитын қыз, ол сол жылы оған үйленді, тіпті 20 жасқа да толмаған (ал ол өзі 49-да еді).

Жәндікке қайту

1932 жылы Кирога әйелі мен үшінші қызымен (1928 жылы туған Мария Елена, оны Питока деп атады) тағы да Мисионеске қоныстанды, онда ол зейнетке шықты. Ол үшін ол консулдық лауазымын жақын маңдағы қалаға ауыстыру туралы жарлық алды. Ол әйелі мен қызымен бірге орманның тыныштығында өмір сүруге ниеттенді. Бірақ үкімет ауысуына байланысты оның қызметінен бас тартылып, ол консулдықтан қуылды. Кироганың қиындықтарын одан әрі ушықтырғандай, әйелі орманды ұнатпады, сондықтан ұрыс-дау, зорлық-зомбылық күнделікті айналды. Осы ренжіс пен қайғылы күндері ол "Арғы жақтан" (1935) атты әңгімелер жинағын жариялады. Мунте мен Ибсеннің туындыларына қызығушылық танытқаннан кейін, Кирога жаңа авторлар мен стильдерді зерттеп, өзінің өмірбаянын жазуды жоспарлай бастады.

Ауру және өлім

1935 жылы Кирога денесінде, әлдебір простатит немесе басқа да простата ауруымен байланысты ыңғайсыз белгілер сезіне бастады. Ауырсыну күшейіп, несеп шығару қиындаған соң, әйелі оны Посадасқа баруға көндірді, онда оған простатаның гипертрофиясы деген диагноз қойылды. Бірақ Кирога отбасының қиындықтары одан әрі жалғасты: әйелі мен қызы оны тастап кетіп, жалғыз және ауру күйде орманда қалдырды. Олар Буэнос-Айреске оралды, ал жазушының рухы осы ауыр қайғыға байланысты толығымен құлдырады. Ауруға шыдай алмай, Кирога емделу үшін Буэнос-Айреске сапарлады. 1937 жылы жасалған зерттеу операциясы оның простата қатерлі ісігінің өршіген түрімен ауырып жатқанын көрсетті, оны емдеу мүмкін емес еді. Мария Елена мен оның көптеген достары оны қолдауға келді. Кирога жедел жәрдем бөлімінде болғанда, жертөледе қорқынышты деформацияларымен атақты ағылшын Джозеф Меррикке ("Адам-Филь") ұқсайтын науқастың қамауда ұсталғанын естіді. Оған аянып, Кирога науқас Висент Батистессаны босатуды және оны өз бөлмесіне көшіруді талап етті. Күткендей, Батистесса достық қарым-қатынас жасап, ұлы әңгімешіге мәңгілік алғыс айтты. Қазіргі азаптан үмітін үзген және өмірінің аяқталып қалғанын сезінген ол Батистессаға азапты қысқарту жоспарын айтты, ал Батистесса оған көмектесуге уәде берді. Сол күні таңертең (19 ақпан 1937 ж.) досының куәлігінде Хорасио Кирога бір стакан цианид ішіп, бірнеше минуттың ішінде шыдай алмас ауырсынудан көз жұмды. Оның денесі ол негізін қалаған және вице-президенті болған Аргентина жазушылар қоғамының (SADE) Театр үйінің аумағына жерленді, бірақ кейін оның мәйіті туған жеріне қайтарылды.