Калыко матасы – бұл арзан, ақ емес мақтадан жасалған тығыз тоқыма. Түсі жоқ, өңделмеген, киімге және түрлі мақсаттарға қолданылады. Тарихы Үндістанға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мәта түрі
Type of textile
Калико (Calico) – 1505 жылдан бері британдықтар қолданатын, ақылға сыймайтын, көбінесе толық өңделмеген мақтадан жасалған ауыр, жай тоқылған мата. Оның құрамында ажыратылмаған қабық бөліктері де болуы мүмкін. Бұл мата муслинге қарағанда ірі тінді, бірақ кенеп пен джинс маталарынан жұқарақ және жеңілірек. Дегенмен, оның өңделмеген және боялмаған түрі болғандықтан, бағасы арзан. Бұл матаның алғашқы нұсқасы Үндістанның оңтүстік-батысындағы Каликут қаласынан шыққан. Оны "калиан" деп аталатын дәстүрлі тоқымашылар жасаған. Шикі матаға әртүрлі бояулармен бояу салынып, әдемі суреттер басылған, соның арқасында Еуропада калико өрнектері танымал болды.
Calico ('/k//æ//l//ɪ//k//oʊ/; in British usage since 1505) is a heavy plain woven textile made from unbleached, and often not fully processed, cotton. It may also contain unseparated husk parts. The fabric is far coarser than muslin, but less coarse and thick than canvas or denim. However, it is still very cheap owing to its unfinished and undyed appearance. The fabric was originally from the city of Calicut in southwestern India. It was made by the traditional weavers called cāliyans. The raw fabric was dyed and printed in bright hues, and calico prints became popular in Europe.
Шығу тегі
Калико 11 ғасырда Оңтүстік Үндістанда, қазіргі Кералада орналасқан Каликут қаласында пайда болды, осы қаланың атынан матаның атауы шыққан. 12 ғасырда Үнді әдебиетінде бұл мата туралы айтылады, сол кезде көп білімді жазушы Хемачандра лотос суреті салынған калико матасын сипаттаған. Калико тоқымасының негізгі материалы – Гуджараттың Сурат қаласынан алынған мақта болды, ол тіл және бойлық жіптері үшін қолданылды. 15 ғасырға қарай Гуджараттан шыққан калико Мысыр Еялетінің астанасы болған Каир қаласында пайда болды, бұл Осман империясының құрамында болды. Шығыс Үндістан компаниясы Хиндустаннан (Үндістан) әкелген арзан калико баспалары кең танымал болды. 1700 жылы Парламент қабылдаған заң бойынша Үндістан, Қытай немесе Парсыдан боялған немесе басылған калико маталарын әкелуге тыйым салынды. Бұл сұранысты импортталған ақ матаға, яғни боялмаған және басылмаған каликоға ауыстырды. Осы маталар Англияның оңтүстігінде танымал үлгілермен басылды. Ланкаширдің кәсіпкерлері зығыр жіптерінен және мақта жіптерінен жасалған ақ мата – фюстианды Лондонға жіберіп, онда оны аяқтады. 1720 жылы Жүн және басқа да өндірістер туралы заң қабылданды, ол басылған немесе боялған калико муслин кигендерге айыппұл салды, бірақ мойын орамалдары мен фюстиандардан босатылды. Ланкашир өндірушілері осы босатылған мүмкіндікті пайдаланды, 1736 жылғы Манчестер заңына сәйкес, зығыр жіптерімен тоқылған түсті мақтаға рұқсат берілді. 1764 жылы мақта матасы импортталды. Импортталған дайын өнімдерге қойылған шектеулер нәтижесінде тұтыну үлгілерінің өзгеруі Үндістан экономикасын дамыған тоқыма өндірісінен жай ғана шикізатты жеткізуге дейін төмендету процесінің маңызды бөлігі болды. Бұл оқиғалар 1757 жылдан кейін басталған отаршылдық кезеңде болды және оны Нехру, сондай-ақ кейбір заманауи ғалымдар "индустриялық деградация" деп сипаттады.
Calico originated in Calicut, from which the name of the textile came, in South India, now Kerala, during the 11th century, It was mentioned in Indian literature by the 12th century when the polymath and writer Hemachandra described calico fabric prints with a lotus design. Calico was woven using Gujarati cotton from Surat for both the warp and weft. By the 15th century, calico from Gujarat made its appearance in Cairo, then capital of the Egypt Eyalet under the Ottoman Empire. Cheap calico prints, imported by the East India Company from Hindustān (India), had become popular. In 1700 an Act of Parliament passed to prevent the importation of dyed or printed calicoes from India, China or Persia. This caused demand to switch to imported grey cloth instead—calico that had not been finished—dyed or printed. These were printed with popular patterns in southern England. Also, Lancashire businessmen produced grey cloth with linen warp and cotton weft, known as fustian, which they sent to London for finishing. The Woollen, etc., Manufactures Act 1720 was passed, enacting fines against anyone caught wearing printed or stained calico muslins, but neckcloths and fustians were exempted. The Lancashire manufacturers exploited this exemption; coloured cotton weft with linen warp were specifically permitted by the 1736 Manchester Act. In 1764, of cottonwool was imported. This change in consumption patterns, as a result of the restriction on imported finished goods, was a key part of the process that reduced the Indian economy from sophisticated textile production to the mere supply of raw materials. These events occurred under colonial rule, which started after 1757, and were described by Nehru and also some more recent scholars as "de industrialization".
Каликолық баспа
Алғашқы үнді чинці, яғни үлкен гүлді өрнегі бар жылтыр калико, негізінен бояу техникасымен жасалған. Кейіннен, түстер ағаштан жасалған қалыптармен салынды, ал Ұлыбританиядағы мата өндірушілер каликоны ағаш қалыптарды пайдаланып басып шығарды. Глазгодағы Мэрихилл Бёрг Холлдары үшін Стивен Адам жасаған витраждардың бірінде калико басушылардың жұмыс істегені бейнеленген. Қызығы, осылай басылған зығыр және жібек кездемелері зығыр каликосы және жібек каликосы деп аталды. Алғашқы еуропалық каликолар (1680) – арзан, қарапайым тоқыма ақ мақта мата немесе кремді немесе ағартылмаған мақта, бір ғана ализарин бояуымен қалыпты басып шығарылған, екі бекіткіш затпен бекітілген, қызыл және қара өрнек берген. Екі жиын қалыптарды және қосымша көк бояуды пайдаланып, көп түсті баспалар жасауға болатын. Үндістердің талғамы қара фонды қалауға бейім болса, еуропалық нарық кремді негіздегі өрнектерді ұнатты. Ғасыр өте келе еуропалықтардың талғамы үлкен чинц өрнектерінен кішірек, тығыз өрнектерге ауысты. 1888 жылдан кейін қалыпты басып шығару тек қысқа мерзімді, арнайы тапсырыстар үшін қолданылды. 1880 жылдан кейін басып шығарудан түскен пайда артық өндіріс көлеміне байланысты төмендеді, ал фирмалар бірігіп комбинаттар құра бастады. Біріншісінде, 1897 жылы үш шотланд фирмасы «United Turkey Red Co. Ltd» компаниясын құрды, ал екіншісі, 1899 жылы, әлдеқайда ірі «Calico Printers' Association» компаниясы болды, ол 46 басып шығару компаниясы мен 13 саудагерді біріктірді, бұл британдық басып шығару қуатының 85% құрады. Бұл қуаттың бір бөлігі алынып тасталды және 1901 жылы Calico басып шығару саудасының 48% -ын иеленді. 1916 жылы олар және басқа басып шығарушылар сауда бірлестігін құрып, оған қосылды, содан кейін өнеркәсіптің әрбір «бағалық сегментіне» ең төменгі бағаны белгіледі. Сауда бірлестігі 1954 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін бұл келісімге үкіметтік Монополиялар комиссиясы қарсы шықты. Осы аралықта көптеген саудалар шетелге жоғалды.
Early Indian chintz, that is, glazed calico with a large floral pattern, was primarily produced using painting techniques. Later, the hues were applied by wooden blocks, and the cloth manufacturers in Britain printed calico using wooden block printing. Calico printers at work are depicted in one of the stained glass windows made by Stephen Adam for the Maryhill Burgh Halls, Glasgow. Confusingly, linen and silk printed this way were known as linen calicoes and silk calicoes. Early European calicoes (1680) were cheap plain weave white cotton fabric, or cream or unbleached cotton, with a design block printed using a single alizarin dye fixed with two mordants, giving a red and black pattern. Polychromatic prints were possible, using two sets of blocks and an additional blue dye. The Indian taste was for dark printed backgrounds, while the European market preferred a pattern on a cream base. As the century progressed the European preference moved from the large chintz patterns to smaller, tighter patterns. After 1888, block printing was only used for short run specialized jobs. After 1880, profits from printing fell due to overcapacity and the firms started to form combines. In the first, three Scottish firms formed the United Turkey Red Co. Ltd in 1897, and the second, in 1899, was the much larger Calico Printers' Association 46 printing concerns and 13 merchants combined, representing 85% of the British printing capacity. Some of this capacity was removed and in 1901 Calico had 48% of the printing trade. In 1916, they and the other printers formed and joined a trade association, which then set minimum prices for each 'price section' of the industry. The trade association remained in operation until 1954, when the arrangement was challenged by the government Monopolies Commission. Over the intervening period much trade had been lost overseas.