Кіріспе

Сіңіретін мата немесе қағаз, бетті кептіру немесе сүрту үшін қолданылады.

Сүлгі – бетті кептіру немесе сүрту үшін қолданылатын сіңіретін мата немесе қағаз. Сүлгілер тікелей жанасу арқылы ылғалды сіңіреді. Мойын сүлгілері мен қол сүлгілері әдетте мақтадан, зығырдан, бамбуктан және синтетикалық микроталшықтардан жасалады. Үй шаруасында әртүрлі сүлгілер қолданылады, мысалы, қол сүлгілері, ванна сүлгілері және ас үй сүлгілері. Қағаз сүлгілер коммерциялық немесе кеңселік әбденет бөлмелерінде қолдарды кептіру үшін арнайы құралдар арқылы ұсынылады. Олар сүрту, тазалау және кептіру сияқты жұмыстарға да қолданылады.

Тарих

Орта ғасырлардағы археологиялық зерттеулерге сәйкес, "ең қадірлі жеке заттарға пышақ пен сүлгі жатқан". Дегенмен, сүлгінің өнертабысы көбінесе 17 ғасырда Түркияның Бурса қаласымен байланыстырылады. Түрік сүлгілері пахта немесе зығырдан тоқылған, көбінесе қолмен тігілген, пештамал деп аталатын жазық матадан бастау алған. Денені орауға жеткілікті ұзын болған пештамал бастапқыда тар болған, бірақ қазір кеңірек және көбінесе қолданылады. Пештамал түрік моншаларында қолданылды, себебі олар суға малынғанда да жеңіл болып, жақсы сіңіретін қасиетке ие болды. Осман империясының өсуімен бірге сүлгінің қолданылуы да артты. Тоқымашылар кілем тоқу білімдерін пайдаланып, матаға күрделі суреттер тігуге шақырылды. 18 ғасырға қарай сүлгілерде матаның бетінен иілген ұзын жіпшелер пайда бола бастады. Бұл иілген сүлгілер "хавлы" деп аталды. Уақыт өте келе бұл сөз түрік тілінде "хавлу" деп өзгерді, яғни "жіпшелі". Сүлгілер 19 ғасырға дейін қолжетімді болмады, мақта саудасы мен өнеркәсіп дамуымен ғана бағасы төмендеді. Механизация арқасында мақтадан жасалған сүлгі мата метрмен сатыла бастады, сондай-ақ дүкендерде дайын сүлгілер де қолжетімді болды. Бүгінде сүлгілер түрлі өлшемдерде, материалдардан және дизайнда жасалады.

Түрлері

Денеңіз сулы болған кезде, мысалы, жуынғаннан немесе душ қабылдағаннан кейін кептіру үшін қол сүлгісі қолданылады. Ол әдетте тікбұрышты пішіндес, мөлшері шамамен , және терри матадан жасалады. Жағажай сүлгісі әдетте қол сүлгісінен сәл үлкен болады және көбінесе түрлі-түсті суреттері болады. Көптеген жағдайларда судан кейін кептіру үшін қолданылса да, оның басты мақсаты - жатуға ыңғайлы бетті қамтамасыз ету. Олар сондай-ақ қоғамдық жерде киім ауыстырғанда жеке өмірді сақтау үшін, сондай-ақ денеңізден немесе заттардан құмды сүрту үшін қолданылады. Қол сүлгісінен үлкені - ванна сүлгісі. Классикалық ванна сүлгісінің мөлшері 80×160 см. Бүкіл денеге оралатын үлкен ванна сүлгісі 100×150 см немесе 90×160 см болуы мүмкін. Олар жуынғаннан кейін, сауналарда, жағажайларда және массаж жасау үшін қолданылады. Аяқ сүлгісі - кішкентай, тікбұрышты сүлгі, ол кілемше, кілем немесе ванна төсегі болмаған жағдайда, душ немесе ваннадан кейін тұру үшін ванна бөлмесінің еденіне қойылады. Қол сүлгісі ванна сүлгісінен әлдеқайда кішкентай (шамамен ) және жуғаннан кейін қолды кептіру үшін қолданылады. Асүй сүлгісі немесе кондитерлік қолшапақ - ас үйде немесе дүкенде қолданылатын көп мақсатты тұрмыстық сүлгі. Қағаз сүлгі - бір рет сүлгі ретінде қолданылып, кейін тасталатын қағаз. Қағаз сүлгілердің перфорацияланған рулоны әдетте рулонның енінен сәл ұзын тағанға немесе құлақтарында тіректер бар басқа типтегі ілгішке орнатылады, тіректер қағаз сүлгі рулонының ұштарына бекітіледі. Қағаз сүлгілер бет маталары сияқты (жеке бүктелген парақтар түрінде) қапталған болуы мүмкін. Бір рет пайдаланылатын сүлгі (немесе тоқылмаған сүлгі) - бір пайдаланушыға арналған, бірақ міндетті түрде бір рет қолдануға арналған емес, оны қайта қолдануға болады, бірақ жууға болмайды. Ол көбінесе тоқылмаған талшықтардан жасалады және гигиеналық қасиеттері үшін ауруханаларда, қонақүйлерде, қарттар үйлерінде және салондарда жиі қолданылады. Әшекейлік сүлгі - бұл сүлгі немесе қол сүлгісі, оған сатин, кружево немесе зығыр сияқты жиек тігілген немесе көбінесе көз тартатын үшін кестеленген. Мұндай сүлгілер әшекейлеу үшін қолданылады, көбінесе АҚШ-та. Оларды кептіру үшін жиі пайдаланбайды, өйткені жиі жуу қосымша жиекті бүлдіреді, ал сүлгілер әдетте жиектерден басқаша қысқарады. Спорттық сүлгі - жүзушілер мен су астында жүзушілер үшін әзірленген синтетикалық немесе жартылай синтетикалық сүлгі, оның суды жақсы сіңіру қабілеті үшін бағаланады. Спорттық сүлгілер толып кеткен кезде сығылып, сүлгінің қайтадан суды сіңіруіне мүмкіндік береді, бірақ толығымен құрғамайды. Бұл қасиеттері, олардың ықшамдылығымен бірге, спорттық сүлгілерді ашық ауада және спортпен айналысатын жандар арасында танымал етті. Спорттық сүлгілердегі сіңіретін материал вискозадан, ПВА-дан немесе микрофибрадан жасалуы мүмкін, оның ішінде беріктігі үшін полиэстер тоқылған. Кейбір өндірушілер микробилердің өсуін және оларға байланысты иіс шығуын тежеу үшін күміс ионын немесе қосылыс өңдеуін сүлгілеріне қосады. Жаттығу кезінде терді сүртіп тастау немесе спорт залы аспаптары мен тері арасындағы қабатты жасау үшін жиі қол сүлгісіне ұқсас мөлшердегі тер сүлгісі немесе спорт залы сүлгісі қолданылады. Сондай-ақ, спорт залдарында аспаптарды пайдаланғаннан кейін сүрту үшін талап етілуі мүмкін. "Ас үй сүлгісі" термині американдық ағылшын тілінде ыдыс сүлгісін (Ұлыбритания және Канада ағылшын тілінде шай сүлгісі деп аталады), ал британдық ағылшын тілінде қағаз сүлгіні білдіреді. Чай сүлгісі немесе чай матасы (Ұлыбритания және Канада ағылшын тілінде), Америкада ыдыс сүлгісі немесе ыдыс-аяқ сүлгісі деп аталады, бұл жұмсақ, түксіз зығырдан жасалған сіңіретін сүлгі. Олар ас үйде ыдыс-аяқ, ас-аяқ құралдарын жуғаннан кейін кептіруге қолданылады. Сондай-ақ, шай ішу кезінде қолданылады. Оларды шай құтысының айналасына орап, шайды жылы ұстауға, тамшыламауға және шай құтысының ыстық тұтқасынан қолыңызды күйдірмеуге болады. Олар көбінесе зығырдан емес, мақтадан жасалады. Оларды шыны ыдыстарды кептіру үшін де қолданады, бірақ кейде осы мақсатқа арнайы шыны мата қолданылады. Чай сүлгілері 18 ғасырдағы Англияда пайда болды. Микрофибралық сүлгілер өте жақсы сіңіру қабілетімен және жылдам кептіру қасиеттерімен танымал. Нәзік синтетикалық талшықтардан жасалған бұл сүлгілер ылғалды жақсы сіңіреді, сондықтан саяхатқа, спорт залына немесе ашық ауадағы іс-шараларға өте ыңғайлы. Микрофибралық сүлгілер өте жеңіл және ықшам, сөмкенізде аз орын алады. Олардың жылдам кептіру қасиеті жағымсыз иіс пен микробилердің өсуін болдырмайды, сондықтан сізде әрқашан жаңа және таза сүлгі болады. Тегуи - Жапониядан шыққан қол сүлгісінің бір түрі. Ол көбінесе шай сүлгісі немесе жуғыш мата сияқты қолданылады, бірақ оны әшекейлеу үшін, басқа байлау ретінде немесе сыйлық ретінде берілетін бөтелкелер мен басқа заттарды орау үшін де қолдануға болады. Сүлгі диспенсері немесе үздіксіз сүлгі - роликтер тізбегі арқылы басқарылатын сүлгі, ол қоғамдық жуынатын бөлмелерде қағаз сүлгілер мен қол кептіргіштердің орнына қолданылады. Олар қағаз сүлгілерінен экологиялық тұрғыдан тиімді болуы мүмкін, бірақ гигиенаға қатысты алаңдаушылықтар оларды кейбір ұйымдар қолданбауына және олардың танымал болуының азаюына әкелді. Бар сүлгісі - барларда қолданылатын, әдетте кішкентай, сіңіретін сүлгі, олар көбінесе жарнамалық мақсатта тегін таратылады. Саусақ сүлгісі немесе саусақ сүлгісі - раковинаның жанына немесе қонақ бөлмесіне бүктелген кішкентай сүлгі. Иелері көбінесе бұл сүлгілердің қонақтарға арналғанын көрсететін хабарламаны іледі. Гольф сүлгісі - гольф қапсына бекітілуге арналған ілмегі немесе қысқышы бар кішкентай сүлгі, қолдарды, гольф доптарын және таяқшаларды кептіру үшін қолданылады. Сәби сүлгісі - бір бұрышына қосымша тігілген капюшон бар кішкентай сүлгі, оны сәбидің басын жабуға болады. Пештемал (немесе пестемал) - Анатолиядан шыққан ерекше көп мақсатты сүлгі. Пончо сүлгісі - кептіру және киім ауыстыру үшін жасалған киілетін сүлгі, көбінесе бассейн жанында, жағажайда немесе жүзуден кейін қолданылады. Фута сүлгісі - Тунис хаммамы мен жағажай сүлгісі, оны парео ретінде де қолдануға болады.

Көркем шығармаларда

Дуглас Адамның "Галактикаға жолдама" кітабында сүлгілер мен олардың автостопшылар үшін маңыздылығына ерекше назар аударылады, себебі егер автостопшыда сүлгі болса, автостопшы емес адам оның тіс щеткасы, сабын, жуғыш кенеп, жаңбыр жамылғысы және басқа да қатысты заттары бар екенін түсінеді, және егер олар оларды "ұмытып қалған" жағдайда, осы заттардың кез келгенін беруге дайын болады.