Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүн жіптен жасалған маталар
Fabrics manufactured from worsted yarns
Жүн жіп (Worsted yarn) – бұл жоғары сапалы жүн жіп түрі, осы жіптен жасалған мата және жіптің салмақ санаты. Атауы Worstead (Ескі ағылшын тілінде Wurðestede, "қоршалған орын") ағылшын графтығы Норфолк ауылынан шыққан. Бұл ауыл Солтүстік Уолшем және Айлшеммен бірге 12-ші ғасырда жіп және мата өндірісінің орталығы болды. Осы кезде жайылымдарды қоршау және әктеудің нәтижесінде Шығыс Англия топырағы ескі аграрлық қой тұқымдары үшін тым байып кетті. Сол кезеңде Фландрия графтығынан көптеген тоқымашылар Норфолкке көшіп келді. "Керемеленген" жіптер/маталар жүннен (woolens) ерекшеленеді (дегенмен екеуі де қой жүнінен жасалған): біріншісі екіншісіне қарағанда мықтырақ, жіңішке, тегіс және қаттырақ болып саналады. Worsted жіптері Teeswaters, Old Leicester Longwool және Romney Marsh сияқты қой тұқымдарынан алынған ұзын талшықты жайылымдық жүндерден жасалған. Жайылымдық жүнді қақырытпай, оны жуып, жіңішкелеп бөліп, (ұзын тісті металл тарақтарды пайдалана отырып) тарап, майлап, содан соң иіп алатын. Тоқылған кезде, керемеленген жіптерді тазартады, бірақ жұмсартпайды. Керемеленген және жүннен иілген жіптер тоқыма маталарын жасау үшін қолданылады. Керемеленген жүн мата көбінесе костюм сияқты тігілген киімдер жасауға қолданылады. Тропикалық салмақты керемеленген жіптерде, тығыз иілген, түзуленген жүннің жұмсақ тоқумен үйлесуі мата арқылы ауаның өтуіне мүмкіндік береді. Сондай-ақ, керемеленген жүн кілемдер, киім-кешек, шұлық, қолғап және безе жасауға да қолданылады.
Worsted ('/w//ɜːr//s//t//ᵻ//d/ or '/w//ʊ//s//t//ᵻ//d/) is a high quality type of wool yarn, the fabric made from this yarn, and a yarn weight category. The name derives from Worstead (from Old English Wurðestede, "enclosure place"), a village in the English county of Norfolk. That village, together with North Walsham and Aylsham, formed a manufacturing centre for yarn and cloth in the 12th century, when pasture enclosure and liming rendered the East Anglian soil too rich for the older agrarian sheep breeds. In the same period, many weavers from the County of Flanders moved to Norfolk. "Worsted" yarns/fabrics are distinct from woollens (though both are made from sheep's wool): the former is considered stronger, finer, smoother, and harder than the latter. Worsted was made from the long staple pasture wool from sheep breeds such as Teeswaters, Old Leicester Longwool and Romney Marsh. Pasture wool was not carded; instead it was washed, gilled and combed (using heated long tooth metal combs), oiled and finally spun. When woven, worsteds were scoured but not fulled. Both worsted and woolen spun wool are used for knitted fabrics. Worsted wool fabric is typically used in the making of tailored garments such as suits. In tropical weight worsteds, the use of tightly spun, straightened wool combined with a looser weave permits air to flow through the fabric. Worsted is also used for carpets, clothing, hosiery, gloves and baize.
Өндiру
Жүн тоқымасы, көнеше "мата" деп те аталады, жеңіл салмақты және дөңгелек текстуралы болады. Тоқылымы көбінесе диагональды немесе жазық болады. Сиырқыншақ, габардин және серж сияқты диагональды тоқымалар көбінесе жүн тоқымасынан жасалады. Жүннен жасалған жүн тоқымасы табиғи түрде қалпына келеді, яғни берік және жылдам өз пішініне оралады, бірақ жылтыр емес жүн тоқымасы қолданылғанда немесе үйкелгенде жылтылдайды.
Worsted cloth, archaically also known as stuff, is lightweight and has a coarse texture. The weave is usually twill or plain. Twilled fabrics such as whipcord, gabardine and serge are often made from worsted yarn. Worsted fabric made from wool has a natural recovery, meaning that it is resilient and quickly returns to its natural shape, but non glossy worsted will shine with use or abrasion.
Жүн және жүн маталары
Екеуі де жүннен жасалса да, жүн және шұжық маталар әртүрлі өндіріс кезеңдерінен өтеді, нәтижесінде едәуір өзгеше маталар шығады. Шұжық маталарда, иіру кезеңдері көп болғандықтан, жүн талшығының табиғи толқыны иіру процесінде жойылады, ал жүн маталарда сақталады. Жүн маталар қысқа талшықты жіптерден, ал шұжық маталар ұзын талшықты жіптерден жасалады. Шұжық мата тоқығанда жіптер бір-біріне параллель орналасады. Жүн маталар жұмсақ, көлемді және беті құрышқан, ал шұжық мата тегіс болады. Текстиль материалдарының жұмсақтығын сипаттау үшін түрлі терминдер қолданылады. Жүн саудасында осы қасиетті «ұстау» деп атайды, жақсы «ұстауы» бар мата қолға жұмсақ, ал нашар «ұстауы» материалдың қаталдығын көрсетеді.
Though both made of wool, worsted and woollens undergo different manufacturing steps resulting in significantly different cloths. In worsteds, which undergo more spinning steps, the natural crimp of the wool fiber is removed in the process of spinning the yarn while it is retained in woolens, and woollens are produced with short staple yarns while worsted cloths need longer staple length. When woven, the yarns in worsted cloth lie parallel. Woollen materials are soft and bulky with fuzzy surfaces, while worsted is smoother. There are different terms in use for describing the softness of textile materials. The wool trade term for it is handle, with good handling cloth being soft to the touch, while poor handling suggests the material's harsh hand feel.
Техника және дайындау
Сойылған жіптің ерекшелігі – түзу, параллель талшықтар. Алғашқыда ұзын, жұқа жүнді иіру арқылы сойылған жіп жасалған; бүгінде басқа ұзын талшықтар да қолданылады. Көптеген иірушілер сойылған жіп дайындау мен сойылған жіп иіруді ажыратады. Сойылған жіп дайындау – иіру алдында талшықты дайындау процесі, онда талшықтарды бір-біріне параллель орналастыру үшін тігістерді бөліп шығаратын машиналар қолданылады. Осы талшықтардан топ жасалған соң, оларды қысқа талшықтардан тазалау үшін тарақтайды. Ұзын талшықтар келесі желбезек машиналарында біріктіріліп, талшықтар қайтадан параллель болады. Бұл өзара жабысқан, бұралмаған жіптер – сливерлерді құрайды. Сойылған жіп иіру – талшықтары параллель орналасқан, тегіс жіп шығаратын сойылған техниканы қолдану. Көптеген қолмен иірушілер талшықтарын ровинг немесе топ түрінде сатып алады. Топ пен ровинг сырт көрінісінен қалың және ұзын болуы мүмкін. Кейбір фабрикалар ровингтеріне аз ғана бұрау салса да, ол жіпке айналу үшін жеткіліксіз. Топ пен ровингтегі талшықтардың барлығы ұзындығы бойында бір-біріне параллель орналасқан, бұл топты сойылған жіп иіруге өте қолайлы етеді. Сойылған мата жасау үшін қолданылатын сойылған жіптер, талшықтардың барлығы бір бағытта – түбірден (жүн үшін, қой қырқу кезінде кесілген бөлігі) ұшына дейін және параллель қалуын қамтамасыз ету үшін тарақталған талшықтардан иіріледі. Сойылған талшықтарды иіру кезінде қысқа тартым қолданылады (ұзын тартымнан өзгеше). Тоқыма жіп салмасына қатысты "worsted" термині – бір фунт салмақтағы, әрқайсысы 560 ярд ұзындығындағы жіптердің саны ретінде анықталады.
The essential feature of worsted yarn is straight, parallel fibres. Originally, long, fine staple wool was spun to create worsted yarn; today, other long fibres are also used. Many spinners differentiate between worsted preparation and worsted spinning. Worsted preparation refers to the way the fibre is prepared before spinning, using ginning machines which force the fibre staples to lie parallel to each other. Once these fibres have been made into a top, they are then combed to remove the short fibres. The long fibres are combined in subsequent gilling machines to again make the fibres parallel. This produces overlapping untwisted strands called slivers. Worsted spinning refers to using a worsted technique, which produces a smooth yarn in which the fibres lie parallel. Roving and wool top are often used to spin worsted yarn. Many hand spinners buy their fibre in roving or top form. Top and roving are ropelike in appearance, in that they can be thick and long. While some mills put a slight twist in the rovings they make, it is not enough twist to be a yarn. The fibres in top and rovings all lie parallel to one another along the length, which makes top ideal for spinning worsted yarns. Worsted spun yarns, used to create worsted fabric, are spun from fibres that have been combed, to ensure that the fibres all run the same direction, butt end (for wool, the end that was cut in shearing the sheep) to tip, and remain parallel. A short draw is used in spinning worsted fibres (as opposed to a long draw). The term worsted, in relation to textile yarn weight, is defined as the number of hanks of yarn, each with a length of 560 yards, that weigh one pound.
Автоматтандыру
Автоматты машиналар енгізілгенге дейін, ұзын жүн әрқашан қолданылғандықтан және сынықтар қолмен, тарақтар арқылы жасалғандықтан, түзу талшық алуда қиындықтар болған жоқ. 1771 жылы Ричард Аркрайттың сулы тізбегін және кейін қақпақ пен сақиналы орағыш машиналарын енгізу үшін мінсіз дайындалған сынықтар қажет болды. Көптеген өндіріс орындары талшықты түзу ету және майлау заттарын тең бөлу үшін одан әрі өңдеуден бұрын бір немесе бірнеше дайындық тарау машиналарын (гиль қораптары деп аталады) пайдаланды.
Before the introduction of automatic machinery, there was little difficulty in attaining a straight fibre, as long wool was always used, and the sliver was made up by hand, using combs. The introduction of Richard Arkwright's water frame in 1771, and the later introduction of cap and mule spinning machines, required perfectly prepared slivers. Many manufactories used one or more preparatory combing machines (called gill boxes) before further processing, to ensure straight fibres and to distribute the lubricant evenly.