Кіріспе
1941 жылы Агата Кристидің «Пуаро» романы
«Күн астында зұлымдық» – британдық жазушы Агата Кристидің детективтік туындысы. Алғаш рет 1941 жылдың маусым айында Ұлыбританияда Collins Crime Club баспасынан, ал сол жылдың қазан айында АҚШ-та Dodd, Mead and Company баспасынан жарық көрді. Ұлыбританиядағы басылымы жеті шиллинг пен алты пенске сатылды (7/6).
1941 жылдың 19 қазанындағы «The New York Times Book Review» журналында Исаак Андерсон былай деп жазды: «Қылмыс өте мұқият жоспарланған, бірақ жол бойында қате жіберу мүмкіндігін ескеретін болсақ, сәл тым күрделі. Бірақ Пуароның ой-қиялы әрқашан болғандай, мінсіз. «Күн астында зұлымдық» Агата Кристинің табысты детективтік әңгімелер тізіміне тағы бір туынды қосты». Морис Ричардсон 1941 жылдың 8 маусымындағы «The Observer» журналындағы қысқаша шолуында: «Ten Little [Indians] романынан бері ең жақсы Агата Кристи – және одан артық айтуға болады емес. «Күн астында зұлымдық» сәнді жазғы қонақ үй, жабық орта, ақ шалбар киген Пуароға толы. Жәбірленуші: қызылшақ актриса, жігіттерге құмар әйел. Көздеріңізге шаң сеуіп, содан кейін сізді толықтай ұстап шығатын керемет шешім. Суфледей жеңіл». «The Scotsman» газеті 1941 жылдың 3 шілдесінде кітаптағы «күтпеген жаңалықтар» туралы айтып, «Оқырман осы жаңалықтарды өзі табуы керек, себебі бұл ізденіс осы шебер жазушының басқа туындыларымен салыстырғанда да қызықты болады» деді. Э. Р. Пуншон 1941 жылдың 26 тамыздағы «The Guardian» газетінде сюжетті қысқаша баяндап, «Агата Кристиді бүгінгі күннің ең керемет жазушыларының бірі деп атауға бола ма?» деген мақтау сөздерімен аяқтады. Роберт Барнард: «Батыс аймағындағы теңіз жағалауындағы курорттағы классикалық Кристи романы, күнге күйген денелер мен өлгендердің ұқсастығына ерекше назар аударылған. Мүмкін, тым тапқыр және кейіпкерлер жеткілікті жазылмаған».
Басқа шығармаларға сілтеме
Сюжет "Қанға боялаған жол" әңгімесінен алынған. Сонымен қатар, Кристидің "Родос үшбұрышы" атты қысқа әңгімесімен кейбір анық емес ұқсастықтар бар, ол алғаш рет 1936 жылдың ақпан айында АҚШ-та "This Week" журналында және 1936 жылдың мамырында Ұлыбританияда "Strand Magazine" журналының 545-ші санында жарияланған, ал бір жылдан кейін "Murder in the Mews" (АҚШ атауы: "Dead Man's Mirror") жинағына енген. Полковник Уэстон кейіпкері алғаш рет "Енд Хаустағы қауіп" романында пайда болған және 5-тарауда алғашқы рет пайда болғанда осы оқиғаға сілтеме жасайды. Екінші дәрежелі кейіпкер миссис Гарднер Пуароның іс-қимылдарын бағалайды және осы романның 1-тарауындағы Нилдегі өлім жағдайына сілтеме жасайды. Атау Екклесиаст кітабының 6:1-тарауына сілтеме жасайды, онда былай делінген: "Күн астында көрген жамандық бар, ол адамзатқа ауыр тиеді." (Жаңа қайта қарастырылған Библия нұсқасы). Екклесиаст 6:2 былай жалғастырады: "Құдай кімдерге байлық, иелік және құрмет береді, олар тілектерінің ешқайсысы орындалмаған жоқ, бірақ олардың ешқайсысын тамашалауға мүмкіндік бермейді, ал олардың иелігін бөтен адамдар пайдаланады. Бұл бекершілік, ауыр дерт."
Радио
Джон Моффат 1998 жылы BBC Radio 4 радиосындағы 5 бөлімдік «Пуаро» бейімдемесінде Пуаро рөлін сомдады, режиссерлігін Энид Уильямс жасады. Ойыншылар құрамында Иэн Глен Патрик Редферн, Фиона Фуллертон Арлена Маршалл, Робин Эллис капитан Маршалл, Венди Крейг миссис Гарднер, Джордж Бейкер полковник Вестон және Джоан Литтлвуд Мисс Брюстер рөлінде ойнады.
1982 жылғы фильм
Роман 1982 жылы фильмге айналдырылды, бұл Питер Устиновтың Поаро роліне түскен екінші фильмі болды, ол 1978 жылы "Нилдегі өлім" фильмінде сол рөлде дебют жасады. Оның серіктестері Мэгги Смит, Диана Ригг, Денис Куилли, Родди Макдаул, Джеймс Мейсон және Сильвия Майлз болды. Қылмыстың жалпы сюжеті бірдей болғанмен, фильмнің бейімделуінде бірқатар өзгерістер болды: Ойын Адриатика теңізіндегі байлар мен атақтылар жиі келетін оқшау курортқа ауыстырылды. Бұл сценарий Испанияның Майорка қаласында түсірілді. Хорас Блат - героин контрабандашысы емес, рыцарь атағын алған миллионер. Блат Кеннетке тұрмысқа шыққанға дейін Арленамен қарым-қатынаста болған. Ол Пуароның жалған асыл тасты сақтандыруға тырысқаны үшін тергеледі және сұхбаттасқанда Арлена шынайы асыл тасты алғанын, бірақ оны көшіріп, Блатқа бергенге дейін емес екенін айтады. Шын асыл тастар кейіннен қастандық кезінде жоғалып кетеді, бірақ Пуаро оны Арленаның өлтірушісі ретінде дәлелдейтін дәлелдерді тапқан кезде Патриктің қолында болады. Элис Корриганның тегі Руберге ауыстырылады, ал оның өлтірілуі Йоркшир Моорс жерінде орын алады. Пуаро оның өлтіруін тергеуге Блат пайдаланатын сақтандыру компаниясы арқылы қатысады, бірақ ештеңе таппаған кезде ол қағаздарды сақтайды. Кейін ол Патриктің кісі өлтіруге қатысы бар екенін дәлелдеуге көмектеседі, Алистің саясаты мен қолтаңбаланған чегінің қолтаңбасы бірдей екенін көрсетеді. Пуаро одан әрі Робердің Алисқа тұрмысқа шыққан кезде қолданған тегі латын тілінде "Redfern" дегенді білдіреді; Патриктің бұрынғы кәсібі латын тілі мұғалімі болды. Кристин Редферннің биіктіктен қорқатынын Линданың кісі өлтіру күні берген есебі дәлелдейді. Ол Кристиннің жартастан қол сілтеп тұрғанын есіне алды. Пуаро бұл оқиғаның бір бөлігі ретінде осыны айтады. Кристин Линдаға сағат 12-де атылатын оқ дыбысын басу үшін бассейндік шапқын кигізеді, бұл сюжеттік элемент романда болған жоқ. Эмили Брюстер Рекс Брюстер деген адамға ауысады, ол Арленаның әлі жарияланбаған өмірбаянының авторы. Линда Маршалл кісі өлтіруге тырыспайды, ол кісі өлтіруге күдікті емес және өзіне-өзі қол жұмсауға тырыспайды. Гарднерлер - театр продюсерлері, олар Арленаның медициналық себептермен өздерінің өндірісін тастап кеткеніне наразылық білдіреді; жұп бұл әдейі жасалды ма деген сұрақ қояды. Керри Майра деп аталып, американдық болып шығады. Майра Брюстердің орнына Патрикпен бірге Арленаның өлі денесі бар деп болжанатын қайыққа барады. Майор Барри, инспектор Колгейт және преподобный Стивен Лейн сюжеттен алынып тасталады, ал Розамунд Дарнли Арленаның бұрынғы серіктесі және Арленаның емделуіне байланысты Кеннет пен Линдаға жанашырлық танытқан қонақ үй иесі ретінде әрекет ететін Дафна Касл болып қайта аталады.
The setting was shifted to a secluded resort frequented by the rich and famous in the Adriatic Sea – this setting was filmed in Mallorca, Spain. Horace Blatt is a millionaire with a knighthood and not a heroin smuggler. Blatt was in a previous relationship with Arlena before she married Kenneth. He is investigated by Poirot for trying to insure a fake jewel, and reveals when interviewed that Arlena took the real jewel, but not before having it copied and giving the copy to Blatt. The real jewel later disappears during the murder, but is found in Patrick's possession by Poirot when he finds evidence to prove him as Arlena's murderer. Alice Corrigan's surname is changed to Ruber, and her murder occurs on the Yorkshire Moors. Poirot is involved in the investigation of her murder, through her insurance company that Blatt also uses, but while finding nothing, he retains the paperwork. This he later uses to help him prove Patrick's involvement in the murder, to reveal the handwriting on Alice's policy and cheque signed by him are the same. Poirot further adds that the surname of Ruber he used when he married Alice, is Latin for "Redfern"; Patrick's occupation in the past was a teacher in Latin. Christine Redfern's claim to have a fear of heights is exposed by Linda's account on the day of the murder. She had recalled Christine waving to her from the edge of a cliff. Poirot reveals this as part of his denouement. Christine also has Linda wear a swimming cap to muffle the sound of a cannon which fires at 12 o'clock, this plot element did not feature in the novel. Emily Brewster is changed to a man called Rex Brewster, the author of Arlena's yet to be published tell all biography. Linda Marshall does not attempt murder, is not suspected of the murder, and does not attempt suicide. The Gardeners are theatrical producers, who resent the fact that Arlena left a production of theirs on medical grounds; the pair question if this was done on purpose. Carrie is renamed Myra and is American instead. Myra replaces Brewster when going with Patrick on a boat to find Arlena's supposed dead body. Major Barry, Inspector Colgate, and Reverend Stephen Lane are excluded from the story while Rosamund Darnley is renamed Daphne Castle acting as a former co star of Arlena's and a hotel proprietor who has sympathy for Kenneth and Linda due to Arlena's treatment.
Агата Кристидің Пуаро
Роман 2001 жылы Агата Кристидің «Пуаро» романы үшін бейімделді, оның басты рөлін Дэвид Суше Геркуле Пуаро рөлінде ойнады. Бұл эпизодтың түсірілімі негізінен Девондағы Бург-Айленд қонақ үйінде өтті, бұл оқиғаның түпнұсқа романы мен «Ешкім қалмады» романына шабыт берген орын болды. Сюжеттің көп бөлігі романмен бірдей сақталды, бірақ бейімделуде бірнеше өзгерістер енгізілді: Кэрри және Оделл Гарднер, инспектор Колгейт және доктор Нисдон кейіпкерлері алынып тасталды. Капитан Гастингс, инспектор Жапп және мисс Лемон кейіпкерлері оқиғаға қосылды. Гастингс іске көмек көрсетеді; Жапп тергеуші болып табылады; Мисс Лемон Пуароның өтініші бойынша Элис Корриганның өлімін тергеп жатыр. Бас инспектор Жапптың кісі өлтіруді тергеуші ретінде қосылуына байланысты, Уэстон полковниктен бас инспекторға ауыстырылды, бірақ бұл тек Элис Корриганды өлтіру ісі бойынша болды, сондай-ақ оған «Чарльз» есімі берілді. Қонақ үй басқа атаумен денсаулық сақтау орталығы болып табылады. Пуаро негізінен аурудан жазылу үшін сол жерде, Гастингстің жаңа аргентиналық тақырыбындағы «Эль Ранчеро» ресторанының ашылу кешінде құлағаннан кейін болады; іс аяқталғаннан кейін, оның құлауының себебі мейрамханадағы нашар гигиена салдарынан болған тамақ уытынан екені анықталды. Бұл мекеме капитан Гастингстің жаңа инвестициясы болды. Линда Маршалл Лайонел есімді ұлға айналдырылды. Ол улану туралы кітап оқып отырғаны анықталды, бірақ тергеу барысында өзіне қол жұмсауға тырыспады. Кристин биіктіктен емес, күн сәулесіне сезімтал екенін мәлімдейді. Ол Лайонельмен Гулл-Ковқа барғанда жалған күйеуін жасыратын кең, ұзын көйлек киеді.
The characters of Carrie and Odell Gardener, Inspector Colgate and Dr Neasdon are omitted. The characters of Captain Hastings, Inspector Japp and Miss Lemon are included into the story. Hastings provides assistance in the case; Japp is the investigating officer; Miss Lemon makes inquiries into Alice Corrigan's murder at Poirot's request. Due to the addition of Chief Inspector Japp as the chief investigating officer of the murder, Weston is changed from the colonel to Chief Inspector, but only for the murder of Alice Corrigan, and he was also given the name "Charles". The hotel is a health retreat under a different name Poirot is mainly there to recover from ill health, after collapsing during the opening night of Hastings' new Argentinian themed restaurant, El Ranchero; when the case is completed, it is revealed his collapse was from food poisoning caused by the poor standards of hygiene at the restaurant. The establishment was a new investment from Captain Hastings. Linda Marshall is changed to a son called Lionel. He is found to be reading a book about poisoning, but doesn't attempt suicide in the course of the investigation. Christine claims that she is sensitive to sunlight, not that she has a fear of heights. She wears a loose, full length outfit that hides the fake tan when she goes to Gull Cove with Lionel.
Француздық бейімдеу
Роман 2019 жылы француз телесериалы "Агата Кристидің кішкентай қылмыстары" эпизоды ретінде бейімделді.
Видео ойындар адаптациясы
2007 жылдың 17 қазанында The Adventure Company компаниясы кітап негізінде жасалған компьютерлік ойынды шығарды, онда актер Кевин Делани Геркуле Пуаро рөлін сомдады. Осы нұсқада капитан Гастингс ойыншының кейіпкері болып табылады; ойын Пуароның оқиғасын қайта жасайды, бірақ Гастингске Пуароның орнына өтіп, оның көзімен құпияны шешуге мүмкіндік береді.
Басқа ақпарат құралдарындағы сілтемелер
Энди Уэйрдің "Марсиан" романында басты кейіпкер Марк Уотни 482-ші сол күні "Evil Under the Sun" романын оқып, Линда Маршаллдың қылмыскер екеніне жаңылысады.