Поляк ақсұлтаны Албрихт Радзивилл: Өмірбаяны мен саяси қызметі

Кіріспе

Польша ақсұлуы Альбрихт Станислав Радивилл (1 шілде 1595 жыл - 12 қараша 1656 жыл) – Польша ақсұлуы, рейхсфюрст және Польша-Литва одағының саясаткері, 1619 жылдан Кіші Литва канцлері, 1623 жылдан Литваның бас канцлері және Вильнюс губернаторы қызметін атқарды. Ол күшті Радивилл әулетінің мүшесі, Олыка тармағының соңғы өкілі, Альбрихт есімін алған төртінші адам. Өмірі бойы елдегі ықпалды магнат және дипломат болды. Радивилл жақтаушы Рим католигі және Контрреформацияның тұғырлы қолдаушысы, бірақ сонымен қатар протестанттық қауымның қатты қарсыласы болды.

Өмірбаян

Ол 1595 жылғы 1 шілдеде Олыкадағы отбасылық иелігінде Станислав Пиус Радзивилл мен Марианна Мышка отбасында дүниеге келген. Альбрихт өмірі бойы Польша-Литва одақтастығында бірнеше маңызды лауазымдарды атқарды, олардың кейбіреулері мұрагерлік болды. Ол Олыкадағы Волыньдегі (олыкалық ординация) отбасылық меншігін басқарудан басқа, Литва Ұлы Князьдігінің сыртқы саясаты мен ішкі істеріне жауапты болды, өйткені ол Кіші Литва канцлері (1619 жылдан бастап), Литваның Ұлы канцлері және Вильнюстің старостасы (1623 жылдан бастап) болды, сондай-ақ Ковель, Тухола, Гнев, Пинск, Велюнь, Даугавпилс, Кобрын және Шяуляй қалаларының губернаторы қызметтерін атқарды. Польша королі және Литваның Ұлы князі III Сигизмунд Васаның қолдаушысы болған ол діни мәселелерде жиі ұлы және мұрагері IV Васа Владиславқа қарсы тұрды. Владислав протестанттарға көңіл жарыққысы келді және діни төзімділікті қадағалады, ал Альбрихт барлық католик еместерге ашық қарсы болды, кейде тіпті оларға құқықтар мен жеңілдіктер беретін канцлердің мөрімен құжаттарға қол қоюдан бас тартты. Ол сондай-ақ Ұлы Князьдіктің патриоты болды: ол әрқашан өз отандастарына қатысты кемсітушілік болмауын және олардың Одақтастықтың федеративтік саяси құрылымында тең өкілдік алуын қамтамасыз етуге тырысты, сондай-ақ католик еместердің мүмкіндігінше аз ықпалы болуын қамтамасыз етуге ұмтылды. Оның еретиктерге қарсы күресін канцлер Ежи Оссолинский қолдады. Ол Габсбургтер фракциясына жақын болды және Австрия королевасы Сесилия Ренатаны, король Владислав IV Васаның Габсбург әйелін қолдады. Басқа Радзивилл әулетінің мүшелері сияқты, ол туыстарына көмек көрсетуімен танымал болды: ол еретиктерге қарсы тұруымен танымал болғанына қарамастан, кальвинист туыстарының мүдделерін қадағалады. Польша-Литва одақтастығының ең күшті магнаттарының бірі болғанына қарамастан, оның екі некесі де (1619 жылы королева Констанцияның сарайынан Регина фон Айзенрайхпен, және оның 1637 жылы қайтыс болғаннан кейін 1638 жылы Анна Кристина Дзялынская Любомирскаямен) баласыз аяқталды. Өмірінің соңғы жылдарында Радзивилл 1632-1656 жылдар аралығын қамтитын «Memoriale rerum gestarum in Polonia» (Польша тарихының естеліктері немесе күнделігі) атты күнделік жазды. Бұл кітап, мүмкін, оның ең танымал мұрасы. Ол 1656 жылғы 12 қарашада баласыз қайтыс болды. Оның иелігін Радзивилл әулетінің Несвиж тармағының ординаты мұраға алды.

He was born on 1 July 1595 in his family manor in Ołyka to Stanisław Pius Radziwiłł and Marianna née Myszka. During his life Albrycht held several important posts in the Polish–Lithuanian Commonwealth, some of them hereditary. Apart from directing his family estate in Ołyka at Volhynia (ordynacja ołycka), he was in charge of foreign policies and internal affairs of the Grand Duchy of Lithuania, as he held the posts Lesser Lithuanian Chancellor of Lithuania (since 1619), Grand Chancellor of Lithuania and Starosta (city foreman) of Vilnius (since 1623), as well as governor of Kowel, Tuchola, Gniew, Pinskas, Wieluń, Daugpilis, Kobrynas and Šiauliai. Supporter of King of Poland and Grand Duke of Lithuania Sigismund III Vasa, he often stood in opposition to his son and successor, Władysław IV Vasa on the matters of religion. Władysław was lenient towards Protestants and encouraged religious tolerance, while Albrycht was an outspoken opponent of all non Catholics, sometimes even refusing to stamp documents with his Chancellor's seal granting them rights and privileges. He was also a patriot of Grand Duchy: he always strived to ensure that there is no discrimination towards his compatriots and they have equal representation in the Commonwealth federal political structure, just as he tried to ensure that non Catholics had as little of it as possible. In his opposition to heretics he was supported by Chancellor Jerzy Ossoliński. He sympathized with the Habsburg faction and supported Queen Cecilia Renata of Austria, the Habsburg wife of King Władysław IV. Just like the other Radziwiłł family members, he was famous for the support given to his relatives: he did not fail to watch over the interests of his Calvinist cousins, despite being renowned for his opposition to the heretics. Despite being one of the most powerful magnates in the Polish–Lithuanian Commonwealth, both of his marriages (with Regina von Eisenreich in 1619, court lady of Queen Constance and after her death in 1637 with Anna Krystyna Działyńska Lubomirska in 1638) were childless. During later stages of his life, Radziwiłł wrote a diary Memoriale rerum gestarum in Polonia (Memoir or Diary of the history of Poland) covering the 1632–1656 period. This book is perhaps his most famous legacy. He died childless on 12 November 1656. His estates were inherited by Ordynat of Nesvyžius line of Radziwiłł family.