Кіріспе
Оффали округіне жататын қала, Лейнстер, Ирландия
Солтүстік Ирландиядағы орналасқан жер
the place in Northern Ireland
Тарихи халық саны|жағдай=жинастырылған
|1821|2813
|1831|2636
|1841|2827
|1851|1846
|1861|1426
|1871|1206
|1881|1192
|1891|1164
|1901|1114
|1911|891
|1926|788
|1936|720
|1946|636
|1951|840
|1956|1027
|1961|1050
|1966|1154
|1971|1052
|1981|1378
|1986|1465
|1991|1423
|1996|1414
|2002|1553
|2006|1636
|2011|1653
|2016|1760
|2022|1907
|ескерту= Банагер Шеннон Каллоусының орталығы болып табылады, қыста суға толатын және су құстарында өмір сүруге жарамды жасыл шабындылар.
|1821|2813
|1831|2636
|1841|2827
|1851|1846
|1861|1426
|1871|1206
|1881|1192
|1891|1164
|1901|1114
|1911|891
|1926|788
|1936|720
|1946|636
|1951|840
|1956|1027
|1961|1050
|1966|1154
|1971|1052
|1981|1378
|1986|1465
|1991|1423
|1996|1414
|2002|1553
|2006|1636
|2011|1653
|2016|1760
|2022|1907
|footnote= Banagher is the centre of the Shannon Callows, grassy meadows which flood in winter and provide living space for waterfowl.
Этимология
Ирландияда Банагер немесе оның түріндегі жиырмадан астам жер бар. Банагер ирланд тіліндегі "Beannchor" немесе "Beannchar" сөздерінің ағылшынша жазылуы болуы мүмкін. Көптеген ирланд жер аттары топографиялық ерекшеліктермен байланысты, және "Beannchor" да осыған жатады. Бұл ретте "beann" сөзі "шың" немесе "жота" дегенді білдіреді және төбелер мен таулардың аттарында кеңінен қолданылады, ал "cor" сөзі де көптеген жер аттарында кездеседі және дөңгелек немесе иілген төбеге, мысалы Cor Hill, Cormore, Corbeg, Corbane және тағы да басқаларға қатысты. Балама түсіндірме ирландша түрін екі сөзбен көрсетеді, ол ағылшын тілінде "Шаннон өзеніндегі тік жартастар орны" деп түсіндіріледі.
Тарих
Банагерді құрған және оның құрметіне аталған Киелі Ринах (сондай-ақ Рейнах, Ринах) – Клонардтың Киелі Финнианның қарындасы болған деп есептеледі. Зерттеулерге сәйкес, олар Вексфорд округінің Нью-Росс қаласының жанындағы жерлерден келген. Ринахтың Вексфордтағы үйі мен Банагердегі негізін қалауы арасында байланыс сақталған, тіпті анасы сонда тұруға келген. Ринахтың анасы Талех немесе Таласия Банагер монастырының әйелі болған. Киелі Финнианның өлімі 563 жылға жатады, бірақ Киелі Ринахтың қайтыс болған күні туралы нақты мәліметтер жоқ, алайда Банагердегі Киелі Ринах шіркеуінің мәлімдемесіне сәйкес, Киелі Ринах шамамен 610 жылы қайтыс болған. Оның қайда жерленгені белгісіз, бірақ оның ұлы Киелі Колман құрған Горт маңындағы Килмакдуаг монастырында немесе Банагерде болуы мүмкін.
Шығу тегі
Банагер қаласының өсіп дамуы Шеннон өзенінің шығыс жағалауындағы бродынан бастау алды. Өзен жағалаулары мен айналасындағы ауылдар жыл бойы су тасқынынан сақталды. Шеннон өзенін кесіп өтуді ниеттенген саяхатшылар қазіргі заманағы жолдардың алғашқы нұсқалары болған жолдармен осы нүктеге жиналды, ал осыдан қалалық қоғамдық орталық пайда болды. Көптеген алғашқы саяхатшылар паломниктер болды. Банагердің солтүстік-батысында, өзеннің Коннахт жағында Клонферт монастыры орналасқан, ал одан сәл солтүстікке қарай Клонмакноиз танымал болды. Сол маңдағы оңтүстік-батысқа қарай Меликте тағы бір монастырь құрылған. Меликте Лайнстер, Манстер және Коннахт үш провинциясы қабаттасады, ал Банагерден оңтүстікке қарай Бирр бағытында Клонмакноиз, Мит, Киллало және Клонферт төрт діни округі жиналады. Бұл жердің үлкен стратегиялық маңызы болды, себебі Шеннон және оның жазықтары Коннахт пен Лайнстер арасындағы табиғи кедергі болып табылды. Шеннон Каллоус аймағында өзеннен өтуге ниеттенген әскердің көптеген таңдаулары болмады; Банагерден басқа, Атлон, Шеннонбридж және Портумна да қолайлы жерлер еді. Англиялықтар Банагердің Шеннондағы және Лайнстер мен Манстерден Коннахтқа соққан жолдағы әскери маңызын ерте бағалады, олардың әскерлері 16 ғасырдың ортасында оны басып алды, осы мақсатта өзенге қарай жылжыды. Олар Форт-Франкфорд (кейін Форт-Фолкленд) деп аталатын бірнеше бекіністер салды және Банагердің айналасындағы Оффалидің бірнеше шақырымдық бөлігі МакКоглан тайпасының қолында болғанына қарамастан, оны ұстап тұрды. МакКогландықтар, батпақты жерлер мен өзендердің шекараларын пайдалана отырып, шамамен 500 жыл бойы өз аумақтарын барлық басқыншылардан қорғады, тіпті 17 ғасырдың басында ашық қарсылықпен бекіністерін сақтап қалды. Гарри, Клонони және Мойстаун қамалы – МакКоглан тайпасының бекіністерінің қалдықтары. 1554 жылдан кейін, королева Мария Испанияның Филипп II-ге үйленген кезде, Оффали округі Филипптің құрметіне Корольдік округ деп аталды, бірақ корольдік билік Банагерден басқа МакКоглан аумақтарына дейін жеткені күмәнді. Соңында МакКогландықтар жеңіліске ұшырады және олардың жерлері 1621 жылы Джеймс I-нің бұйрығымен қайта бөлінді. 1628 жылы тұрақты әскери гарнизон құрылды, ол 1863 жылға дейін аз үзілістермен сақталды. Қорғаныс жүйесі одан әрі нығайтылды және ол 1622-1629 жылдар аралығында Ирландияның лорд-орынбасары болған Генри Кэридің құрметіне Форт-Фолкленд деп аталды. Конфедерациялық католиктердің күштері 1642 жылы Банагерді басып алды, бірақ оны 1650 жылы Кромвельдің күйеу баласы Генри Айртон басқарған Кромвель армиясы қайта басып алды. 1652 жылы Кромвельдік жаулап алу аяқталды және 1654 жылы католик жер иелерін Коннахтқа көшіру басталды. Олардан тартып алынған жерлер авантюристтер мен Кромвель армиясының әскерлері арасында бөлінді. 1690-1691 жылдардағы Вильям соғыстары кезінде гарнизон Биррдің Вильям жағына шығуына қарамастан, Джеймс II ісіне қолдау көрсетті. 1685 жылы Шеннон өзенінің үстінен тас көпір салынды, ал 1690 жылы Биррден шабуыл жасаған Вильям армиясы оны бұзуға тырысты, бірақ Коннахт жағында Сарсфилд армиясының болуы салдарынан бұл әрекеттен бас тартты. Осы көпірдің сынған аркасы әлі де сол жақта, қазіргі жеті аркалы көпірден бірнеше метр төмен көрініп тұр, ол 1841-1843 жылдары Шеннон өзенінің кеме қатынасын жақсарту жөніндегі комиссарлармен салынды. Галвей жағындағы көпірдің төменгі жағындағы шаршы мұнара ескі көпірді қорғау үшін салынды, сондай-ақ батысқа және солтүстікке қарай төрт зеңбірекке арналған орналасқан жерлері бар тұз батареясы, қаладан бірнеше жүз метр қашықтықтағы Кранк жолында орналасқан. Канал 1804 жылы Шеннон портына келді, ал су көлігі құралдары қолданыстағы өнеркәсіптің өсуін ынталандырды және жаңаларын құруға көмектесті. Банагерде жолдың екі жағына екі және үш қабатты үйлер салынды, олар саудагерлер мен басқа да адамдар үшін дүкендер мен тұрғын үйлер болды. Бұл төмендеуге әртүрлі себептер себеп болды. 1846 жылы Астық заңдарының жойылуы осы аралдарға астықты еркін әкелуге мүмкіндік берді. Шетелдіктермен бәсекелесе алмай, ирландтық фермерлер өз жерлерін жайылымға айналдырып, тек өзінің қажеттілігі үшін ғана астық өсірді. Банагердегі астық саудасы тез төмендеді, егер Уоллердің малтегі арпа өсіруді қолдамағанда, толығымен жойылып кетер еді. Ұлы Ирландия ашаршылығынан кейінгі жылдары Шығыс Галвейдегі тазартулар қаланың саудасына кері әсер етті, ал кішкентай өнеркәсіптер Ұлыбританияның жоғары ұйымдасқан өнеркәсіптерімен бәсекелесе алмады. Теміржол станциясының орны қазір маринамен жабылған, бірақ маринаның шығыс бұрышындағы қақпадан жолдың іздерін табуға болады.
География
Банагер Солтүстік-Батыс Офли округінде, Шаннон өзенінің шығыс жағалауында орналасқан. Ол Дублиннің оңтүстік-батысында, Баллинаслоудың оңтүстік-шығысында, Атлонның оңтүстігінде және Лимериктің солтүстік-шығысында жатыр. Банагер Лейнстердегі Офли және Коннахттағы Галвей арасындағы маңызды өткізу пункті болып табылады. Банагер Шаннон өзенінің су тасқынына ұшырайтын аймағында орналасқанымен, қаланың өзі биік жерде салынғандықтан жыл бойы су тасқынынан сақталған. Лау Дергтің солтүстігінде Шаннон өзенінің еңісі өте жайпақ, сондықтан айналасындағы ауылдық жерлер жиі суға батып тұрады. Шеннон шалғыны деп аталатын ылғалды шалғынды алқаптар халықаралық деңгейде жабайы құстар мен жануарлардың мекені ретінде танылған және ерекше қорғалатын аймақ болып саналады. Офли-Галвей аймағындағы Шаннонның екі жағындағы жер "Фендерді еске түсіреді, су жолдарымен тілінген, кеңінен иіліп жатқан Шаннон өзенімен, оның салалары – Сак, Бросна және Кіші Бросна, сондай-ақ Ұлы каналмен қиылысады; тар жолдардың жиынтығымен кесіп өтеді". Саяхатшы және өмірбаяншы Джеймс Поуп Хеннесси Энтони Троллоптың өмірбаянында Банагердегі Шаннон өзенін қыркүйек айында былай сипаттады: "Банагердегі және Шаннон жағалауларындағы қыркүйек айы керемет көрініс сыйлайды, алтын күзгі таңдар, күннің төмендеуі көшедегі үйлердің ұзын көлеңкесін түсіреді. Күн батқанда, өзен бүкіл күн батудың әртүрлі түсін көрсетеді – мысалы, ақшыл қызғылт түс, жасыл бұлтты жолақтармен немесе қызыл және қызғылт сары жарықпен тұтанған көкжиек".
Климат
Банагердің климаты қоңыржай. Шілде айындағы күндізгі орташа ең жоғары температура, ал қаңтар айындағы – . Жылдық жауын-шашын мөлшері орташа есеппен 804 мм құрайды, бұл Ирландияның орталық және шығыс бөліктеріндегі жауын-шашынмен салыстырылады және батыс жағалаудағы жылдық 1000 мм мен 1250 мм аралығындағы жауын-шашыннан едәуір төмен.
Жабайы табиғат
Күзде және қыста Шэннон шалғайларының кең су тасқыны алаңында көптеген құстар, қарлығаштар, су құстары және басқа да құстар тіршілік етеді. Шеннонның ең айқын құсы – үнсіз аққу. Еуразиялық сутас, қарапайым суқұс және кішкентай шағала да көрінеді. Көкбауыр, далалық қызылқұйрық және аққұйрықты торғай бұл аймақта кең таралған. Аймақ Ирландиядағы көбейтін құстардың ең ірі шоғырларының біріне ие, оның ішінде лапвинг, қызыл аяқ құс, жалпы құмқұмыры және қара құйрықты құмқұмыры бар. Жаз айларында Банагер көпірінің жанынан жүгері жармасын көруге болады. Бұрын Ирландияға жиі келетін жазғы қонақ құс, жүгері жармасы соңғы онжылдықтарда қырылып, жаһандық жойылу қаупіне тап болды. Қорғау шаралары көбінесе орам жинау уақытын өзгертуге бағытталған, осылайша мамырдан тамызға дейінгі ұялау маусымын қорғауға болады. Шалғайлардың шөп шабындықтары осы құстардың көптеген санын қамтиды – бұл әлемдегі осы жаһандық түрдің әлі де кең таралған сияқты қалған сирек орындардың бірі. Қыста, тұрғын құстар қатары Солтүстік-Шығыс Еуропадан келген қонақтармен, әсіресе Еуразиялық жабайы үйрек және Гренландия ақ маңдайлы қазының түрімен толығады. Өзен жағасындағы сүтқоректілер жиі кездеседі, еуразиялық сусар, американдық норка және қызыл түлкі кең таралған. Бұршақ және лосось Шеннон өзенінде бұрынғыдан аз кездеседі, бірақ шабақ әлі де көп және балық аулаушыларды қызықтырады.
Демография
Банагерді ағылшындар, әсіресе 1621-1642 және 1650-1690 жылдар аралығында кеңінен қоныстандырған. Осы қоныстану Ирландияға бірнеше жағынан терең әсер етті. Біріншісі – жергілікті билеуші топтардың жойылуы және олардың орнына британдық (көбінесе ағылшын) протестанттық жер иелерінен құралған протестанттық ақсүйектердің келуі. Олардың беделін Рим-католиктерге саяси және жер иелену құқықтарын бермейтін жазалау заңдары нығайтты. Бұл топтың ирландтық өмірдегі басымдығы 18 ғасырдың соңына дейін сақталды және 1800 жылы Ұлыбританиямен Бірігу туралы заңға дауыс берді. Осының нәтижесінде 20 ғасырдың басында Банагерде түпкі тегі жергілікті және ағылшын ирландтар бірге тұрды, сондай-ақ екі шіркеу болды – католик және протестант, екеуі де бүгінге дейін сақталған. 1960 жылдардың соңынан 1980 жылдардың басына дейін бірнеше неміс, голланд және швейцариялық қоныс аударушылар Шаннон өзеніне жақындығы мен оған байланысты өмір салтының тартымдылығына тартылып, Банагерге келді. Олардың көптегені әлі де Банагерде тұрады. 21 ғасырдың басында Шығыс Еуропадан (мысалы, Польшадан) бірқатар адамдар осы аймаққа көшіп келді, қазір олар халықтың шамамен 4% құрайды. 2022 жылға қарай халық саны 1907 адамға жетті, соңғы кезде Корктегі Пакр Уи Чаоим да маңызды орын алды. Басқа да маңызды жұмыс берушілерге Банагер пилорамалары және Silver Line Cruisers сияқты маринада орналасқан круиздік компаниялар жатады.
Көлік
Банагер Шаннон өзеніндегі маңызды кезеңдік нүкте болып табылады, сондықтан көп көлемде көлік қозғалысы жүзеге асырылады. 1884 жылы Банагерде Ұлы Оңтүстік және Батыс Темір Жол Компаниясының Кларадан Банагерге дейінгі желісіндегі теміржол станциясы ашылды. Ол 1947 жылға дейін жолаушылар және жүк тасымалдарын жүргізді, содан кейін жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Станция 1963 жылы толығымен жабылды. Қала Гаррикастл барониясында (Garraí an Chaisleáin) орналасқан және Біррдің кедейлер одағының құрамында болған. Эйрекурттан Біррге баратын жолмен бөлінген қаланың шығыс бөлігі Курагаварна және Портавролла алқаптарында, ал батыс бөлігі Банагер немесе Кайлбег алқаптарында жатыр.
Банагер жәрмеңкесі
1628 жылғы корпорация жарғысының бір бөлігі ретінде корпорацияға мынадай өкілеттіктер берілді: "екі жәрмеңке өткізу, біреуі – қасиетті Филипп пен Яков күнінде, екіншісі – қасиетті Симон мен Иуда күнінде, әрқайсысы екі күнге созылуы тиіс". Көрініп тұрғанындай, қыркүйек айында өткен жәрмеңке басты жәрмеңке болып есептелген және қазірге дейін сақталып келеді. Папа Хеннесси Карл I-нің жарғы беруін былай сипаттады: «Оларға әйгілі Банагер Ұлы жәрмеңкесін өткізуге мүмкіндік берілді, онда малдан бастап, етік-мсаға, себеттен жасалған орындықтарға дейін барлық тауар сатылатын. Бұл жәрмеңке, Ирландияның орталық аймағындағы ең ірі жәрмеңке, 15 қыркүйекте басталып, төрт күнге созылды. Банагердің басты көшесінің екі жағынан байланған аттардың тізбегі Шеннон өзенінің көпірінен қаладан екі жарым шақырым қашықтықтағы Тайлор Кросс деп аталатын қиылысқа дейін жеткен». ХХ ғасырдың басында жәрмеңке халықаралық деңгейде танымал болды. 1909 жылғы жергілікті газетте былай делінген: «Банагер Ұлы жәрмеңкесі үлкен табысқа ие болды, ал қатысушылардың арасында Италия үкіметі атынан сатып алу үшін Миландық сеньор Геллин және Ресей үкіметі үшін Родзанко мырза болды». Сонымен қатар, «Банагер теміржол стансасынан 89 вагон жылқы жөнелтілді, шамамен 500 жылқыны құрады» делінген.
Банагер көпірі
Бұл жерде салынған алғашқы көпір 1049 жылы Коннахт королі Руаидри Уа Кончобайр (ағылшынша Родерик О'Коннор) салған, ол "18 аркалы кең тас көпір" ретінде белгілі болды. 17 аркалы тас көпір 1685 жылы салынды және Томас Родс 1833 жылы жасаған сызбаларда толыққанды сипатталған. Бұл көпір 1843 жылы Корольдік инженерлер корпусының бөлігімен жарылғыш заттармен жойылды. Көпірдің тіректері әлі де өзеннің Коннахт жағындағы Кромвель қамалының жанында көрініп тұр. Қазіргі жеті аркалы көпір 1841–1843 жылдары Шаннон өзенінің кеме жүруін жақсарту комиссиясымен салынды. Инженері – Томас Родс, Шаннон су жолы комиссарларының бірі, оның аты Шаннон өзеніндегі көптеген көпірлерде және сақталған құлыптардың механизмдерінде, әсіресе Виктория және Атлон құлыптарында кездеседі. Бұл көпір 1971 жылы Оффали және Голуэй округтік кеңестері бірлесіп қайта жаңартылып, кеңейтілді. Жұмыс ішінде көпірдің екі жағындағы массивті тас қоршауларын алюминий қоршаулармен алмастыру және мачталы қайықтардың өтуіне мүмкіндік берген айналма арканы алып тастау болды. 2005 жылы Оффали округі көпірлерінің мұралық сараптамасында Банагер көпірі ұлттық мұралық маңызы бар, жоғары архитектуралық деңгейдегі және 19 ғасырдың ортасындағы үкіметтік органның құрылыс жұмыстарын көрсететін нысан ретінде сипатталды. Онда "Бұл округтегі жалғыз алты аркалы тас көпір. 1750 жылдардағы Шаннонбридж көпірімен қызықты контраст құрайды. Екеуінің де ұзындығы шамамен бірдей болғанымен, Банагер көпірі аз арқалармен (алты, 16-ға қарағанда) кесіп өтеді. Сонымен қатар, бұл көпір округтегі барлық көпірлердің арасында ең ұзын аркалы тас көпір болып табылады, орташа ұзындығы 17,88 метрді құрайды." Көпірдің маңындағы және жанындағы барлық бекіністер, соның ішінде Кромвель қамалы, Тұз батареясы (Элиза форты), Фолкленд форты және Мартелло мұнарасы оны қорғау үшін салынған. Дегенмен, бұл форттарға орнатылған қарулар қажет болған жағдайда көпірді жоюға, сондай-ақ өзендегі шабуылдаушы күштерді бомбалауға қолданылуы мүмкін еді.
Казармалар
Бұл бұрынғы констебюлярлық казарма 1800 жыл шамасында салынған. Жоспары бойынша дұрыс емес және қазір қираған, ол шығысқа қарай кесілген тас сегменттік кіреберісі бар, ішінара сыланған тас қабырғадан тұрады және Шаннон өзенінің оңтүстігінде, көпірге жақын орналасқан. Қоршау ішіндегі құрылыстардың қалдықтарына 1806 жыл шамасында салынған, үстінде қару платформасы бар, шатырлы күмбезді ұнтақ қоймасы кіреді. Бұл қабырғалар 1642 жылғы Фолкленд фортының периметрік қабырғалары деп саналады. Пиготтың 1824 жылғы анықтамалығына сәйкес, казармада екі жаяу әскер ротасы, үш офицерге арналған пәтерлер, бомбаға және су өткізбейтін ұнтақ қоймасы, сондай-ақ 12 фунттық үш зеңбірекпен жабдықталған артиллериялық батарея орналасқан. Анықтамалықта сондай-ақ, казарма бұрын монастырь болған (мүмкін, Сент-Ринаг монастырі, ол шамамен 580 жылы негірленген) және Сент-Ринагтың Ескі Аббаттығымен 400 метрлік жер асты жолы арқылы байланысқандығы айтылған. 1863 жылы британдық гарнизон қаладан кеткеннен кейін, казарма Корольдік Ирландия полициясы (RIC) қолданысында болды және 1921 жылғы Англо-Ирландия келісіміне қол қойылғаннан кейін көп ұзамай тоналып, өртелді. Ғимарат 1990-шы жылдарға дейін, ішкі құрылымдардың көп бөлігі заңсыз бұзылғанға дейін, көбінесе сақталған.
walls are thought to be the perimeter walls of Fort Falkland from 1642. According to Pigot's Directory of 1824, the barracks housed two companies of foot, had apartments for three officers, a bomb and waterproof magazine and an artillery battery mounting three 12 pound guns. The Directory also states that the barracks was formerly a nunnery (possibly that of Saint Rynagh, which would have been founded around 580) and communicated with Saint Rynagh's Old Abbey by a subterranean passage of some 400 yards. After the British garrison left the town in 1863, the barracks was used by the Royal Irish Constabulary (RIC) and was looted and burned shortly after the signing of the Anglo Irish Treaty of 1921. The building was largely intact until the 1990s when the majority of the internal structures were illegally demolished.
Аркалы грузин үйлері
Банагерде 18-шы ғасырдың ортасынан соңына дейінгі екі қисық фронтонды грузин стиліндегі ғимарат бар, және екеуі де қорғалатын құрылымдар тізімінде. Бұрын ол, жергілікті ағаштарды отырғызу және Ирландияның ормандық алқаптарын қорғауға арналған Crann атты коммерциялық емес ұйымның бас кеңсесі болып пайдаланылған. Қазір Батыс Оффли серіктестігі оны көрме залы, туристік кеңсе, сауда және кәсіпкерлік бөлімдері мен жатақханадан тұратын Қоғамдық кәсіпорын орталығы ретінде пайдаланады. Бұл ғимарат сонымен қатар Birdwatch Ireland ұйымының Мидлендс бөлімшесіне де орналасқан. Бұл ғимараттардың екіншісі – террасалық, үш терезелік, үш қабатты үй, оған іргелес төрт терезелік, екі қабатты шарабахана үйі қоса берілген, ол әлі де бастапқы әктас көпіршесін сақтап тұр.
Кромвельдің қамалы
Жергілікті тұрғындар "Канал жағалауы" деп аталатын жерде орналасқан Кромвель қамалының қазіргі түрі негізінен Наполеон соғыстары кезінде қалыптасқан. Өзеннің сол жағалауында орналасқан Мартелло мұнарасына ұқсас, Кромвель қамалы Банагерге қарай өзен арнасымен келе жатқан кез келген шабуылдаушы флотты тойтару үшін қорғаныс позициясы ретінде қайта жаңартылды. Англиялықтар өзеннің Лейнстер жағалауында көптеген бекіністер салды, оның ішінде Форт Франкфорд және кейіннен Форт Фолкленд (әскери тарихқа қараңыз). 1642 жылы Конфедерациялық католиктердің әскерлері Форт Фолклендті басып алды, бірақ 1650 жылы Кромвель әскері оны қайта басып алды. Кромвельшілер 1654 жылы Коннахт плантациясына дейін өзеннің Коннахт жағалауында жаңа бекініс құрды. 1817 жылы қамалдың шатырына 24 фунттік артиллерияны орнатуға арналған платформа салынды. Ішінде оқ-дәрі қоймасы және 20 сарбаздан тұратын гарнизон орналастырылды. Оның тұрған Канал жағалауы Банагер халқының меншігінде және қоғамдық пайдалану үшін сенімділікпен сақталады. Қамал маңында да маңызды жұмыстар жүргізілді, қамал, саябақ және өзен бойындағы серуен жолы жұртшылыққа ашық.
Куба соты
Куба Корты, сондай-ақ Куба үйі деп те аталады, 1730 жылдарға дейін салынған үй және оны Кубаның бұрынғы губернаторы Джордж Фрейзер салған, ал болжам бойынша Дублиндегі Ирландия Парламенті үйлерін жобалаған сэр Эдвард Ловетт Пирс жасаған болуы мүмкін. Оның құрылысы Кубадағы қант плантацияларынан түскен қаражат есебінен жүргізілгені белгілі. Энтони Троллоптың өмірбаянында Джеймс Поуп Хеннесси Куба Кортын "Дублин сәулетшісі Пирстің (sic) стиліндегі орта ғасырдың 18-шы ғасырындағы ирландтық ауыл үйінің көрнекті үлгісі" деп сипаттаған. Ғимаратта екі дөңгелек бөлме және кіреберіс есігіне дейін жететін шаған ағаштарынан тұратын аллея болған. Белфаст жазушысы Морис Крейг "Classic Irish Houses of the Middle Size" (1976) кітабында Куба Кортын "болжам бойынша, бүкіл елдегі ең еркектік үй" деп атаған. 18-шы ғасырдың соңында Куба Корты жергілікті элитаның белгілі өкілі Денис Боуес Дэйлидің үйі болды. 1821 жылы қайтыс болғанға дейін ол Куба Кортын 61 жылға Әскери Медициналық Кеңеске жалға берді. Ғимарат аурухана ретінде көбінесе пайдаланылмады, ал Медициналық Кеңес оны 1621 жылғы Корольдік жарғы бойынша құрылған Корольдік мектептің Білім беру комиссиясына беруге разы болды. Шарлотта Бронте 1854 жылы Артур Белл Николсқа үйленгеннен кейін Куба Кортында бал айларын өткізді (Шарлотта Бронтеге қараңыз). Ол Куба Корты туралы былай деп жазды: "Бұл үй өте үлкен және сырттан джентльменнің елдік резиденциясына ұқсайды. Ішіндегі көптеген бөлмелер биік және кең, ал кейбіреулері – қонақ және ас бөлмелері әдемі және ыңғайлы жиһазбен жабдықталған. Коридорлар шұғылалы және бос көрінеді, ал бізді көрсеткен жер төлегіндегі үлкен жатын бөлмесі, ескі каминде жанған торф от болмағанда, қараңғы болар еді." Мектептің тағы бір оқушысы Уильям Булфин, Аргентинамен байланысты журналист және жазушы, 1870 жылдары оқыған. Оның ұлы Эмон Булфин 1916 жылғы Дублиндегі Пасха көтерілісіне белсенді қатысты және өлім жазасына кесілді, бірақ ол Аргентинаға жер аударылды, онда ол дүниеге келген. Сол кездегі ирландтық салық саясатының салдарынан 1946 жылы үйдің шатыры алынып тасталды, бұл оның құлауын жеделдетті. Поуп Хеннесси 1971 жылы Куба Кортын былай сипаттады: "Ирландияның көптеген ұлы үйлері сияқты, Куба Корты да қазір баяу, бірақ әдейі бұзылуда. Шаған ағаштары көп бұрын кесілген." Осыған қарамастан, 1979 жылға дейін ол "Үстемдік Ирландиясының тарихын айта алатын керемет қираған орын" деп сипатталды.
Елиза бекінісі
Fort Eliza, сондай-ақ Тұз батареясы деп аталады, 1812 жыл шамасында салынған және Шаннон өзенінің шығыс жағында орналасқан бес қабырғалы, төрт зеңбірекке арналған батарея. Үш жағы өзенге қарап тұрды және кең парапеттерден тұрды. Қалған екі жағы артқы бұрышта, қазір қираған күзет үйімен бірігеді. Батарея құрғақ ормен қоршалған, ал кіреберіс бастапқыда күзет үйіне жақын жердегі көпір арқылы болды. Батареяның ортасында кірпішпен қапталған ұнтақ қоймасы орналасқан. Бұл форт Кромвельдің қамалы, Мартелло мұнарасы және Фолкленд фортымен бірігіп, қала мен өзенді барлық жақтан қорғаған болар еді. Егер шабуылшылар флоты Шаннон өзенімен жоғары қарай жүзіп өтуге тырысса, өзеннің орта ағысында өткелдерді қорғау үшін екі мұнара салынды. Олардың бірі Миликте, екіншісі Банагерде орналасқан. Банагердегі мұнара өзеннің батыс (Галвей) жағалауында орналасқан, диаметрі мен биіктігі 11 метрді құрайды. 1970 жылы мұнара "қорсаусыз, үстінде қырқасы бар, айналасында көптеген өсімдіктер өсіп тұр, жалпы жағдайы жақсы" деп сипатталған. Крест 1963 жылы Барнс және Маккормак еске алу комитеті Ұлттық қабірлер комитетімен бірлесіп орнатылды және ирланд және ағылшын тілдерінде мына жазу бар: "1940 жылдың 7 ақпанында Ұлыбритания үкіметі елі үшін қаза тапқан Ирландия Республикалық Армиясының штаб капитаны Джеймс Маккормак пен рота капитаны Питер Барнстың құрметіне". Монументті Дублиннің Десмонд Брой мүсіншісі жасаған, онда екі ер адамның бейнесі, Ирландияны бейнелейтін әйелдің басы және төрт провинцияның рәміздері бейнеленген. Бұл орын Банагер шіркеуі деп те белгілі. Дәстүр бойынша, Банагер кресі бір кезде Базар алаңындағы кристалл бұлақтың жанында тұрған. Крестің құмтастан жасалған тірегі 1840 жылдары Біррдің антикварлық зерттеушісі Томас Кукпен шіркеу ауласында табылған және ол 1853 жылы Килкенни археологиялық қоғамының еңбектерінде жариялағандай, жақсы жағдайда болған. Оның тапқан тасы 1297 жылы жылқыдан құлап қайтыс болған епископ Уильям О'Даффидің өлімін есте сақтау үшін Банагер бұлағының жанына қойылған қабірлік немесе еске алу кресінің бөлігі болған сияқты. Кук 1852 жылға қарай тастың нашарлауына қатты алаңдап, оны Біррдегі үйіне көшірген. Қазір ол Дублиндегі Ирландия Ұлттық мұражайында сақтаулы. Ирландия шіркеуінің қауымы 1829 жылы жаңа Сент-Пол шіркеуі төбеге салынғанға дейін қираған ескі шіркеуде ғибадат еткен, ол қалаға қарап тұрды. Сент-Пол шіркеуінің ең көрнекті ерекшелігі – қайта тірілу терезесі, бұл бастапқыда Лондонның Вестминстер аббаттығына арналған, Белл отбасының құрметіне жасалған шыны терезе. Жаңа католик шіркеуі, Сент-Ринах, үш жыл бұрын Армстронгтардың жеріне салынған, олар аймақтағы ең ықпалды және бай протестант отбасы болды және католиктердің бостандығын және қылмыстық заңдарды жоюды тұрақты түрде және белсенді түрде қолдады. Бұл жағдай Ирландиядағы католиктер үшін қиын кезеңде Банагердегі екі қауым арасындағы достық қарым-қатынасты көрсетеді. Шіркеу 1825 жылы салынған, ал 1872 жылы А.В.Н. Пугиннің шәкірті Уильям Хейг-младшийдің жобасы бойынша қоңырау мұнарасы мен шпилі қосылған. Ұлттық сәулет мұрасының инвентаризациясының бағалауынша, кейінірек салынған күрделі есік айналымы мен әдемі ойылған қоңырау шалу терезелері қарапайым шіркеуге қосымша сән берген. Бағалауда сондай-ақ биік боялған шыны терезелер мен 1974 жылы неміс мүсіншісі Имоген Стюарт жасаған "Мадонна мен бала" деп аталатын мандорла ғимаратқа көркемдік сипат бергені айтылған.
Әдебиет және өнер
Банагерде болған әдеби тұлғалардың қатарында Антони Троллоп та бар, ол қаладан өзінің алғашқы романы – «Балликлоранның Макдермоттары» үшін шабыт алды. Сондай-ақ Шарлотта Бронте Банагерде тәрбиеленген пасторға үйленген. «Жарайды, бұл Банагерден де жақсы!» деген тіркес осы қаладан бастау алады. Қала RTÉ телеарнасында көрсетілген «Таза есек» сериалының түсірілім орындарының бірі болды. Мини-сериал 2005 жылы Банагер, Бирр және Тулламорда RTÉ өндірісімен түсірілді. Сериал кейбір сыншылардың мақтауына ие болды, бірақ кейбір жергілікті тұрғындар Мидленд аймағының халқын жағымсыз бейнелегенін айтты. Халық әншісі Роджер Уиттакер 2006 жылға дейін шамамен 10 жыл Банагерде тұрды. Осы кезеңде ол Лайракин үйін сатып алып, жөндеп қайта жаңартты.
Энтони Троллоп
Банагердің ең үлкен әдеби байланысы – 1835 жылы Бас пошта кеңсесінде қызмет еткен және 1841 жылдың қыркүйек айында 26 жасында Ирландияға жіберілген Энтони Троллоппен. Осы кезге дейін Троллоп бақытсыз өмір сүрген еді және өзінің өмірбаяндығында: «Бұл менің өмірімдегі алғашқы бақытым болды», – деп жазды. 15 қыркүйекте Дублинге келгеннен кейін, ол канал қайығымен Шаннон портына, содан кейін Банагерге 16 қыркүйекте жетті, бұл жыл сайынғы Ұлы жәрмеңкенің екінші күнімен сәйкес келді. Бірр қаласынан әлдеқайда кішкентай болғанымен, ол сегіз шақырым ғана қашықтықта орналасқан Банагер пошталық инспекцияның базасы ретінде таңдалды, мүмкін, оның Шаннондағы орны Дублин мен Лимерикке канал қайығымен оңай қол жеткізуді қамтамасыз еткендіктен. Троллоп өзі үшін «Шаннон» қонақ үйінде орналасты, ол кезде 100 жылдан астам уақыт бұрын салынған, қасбеті ұзын георгиандық ғимарат болды. Бұл қонақ үй әлі де бар, қаланың төменгі жағында, өзенге жақын орналасқан. Троллоп жұмыс істеген пошта кеңсесі қаланың жоғарғы бөлігінде орналасқан, жаяу бірнеше минуттық жерде. Пошта кеңсесінің жанында пошталық инспектор мен оның жаңа орынбасары жұмыс істеу үшін пайдаланған екі бөлмелі коттедж болды. Бұл ғимарат көбінесе Троллоптың өзі тұрған жер деп жаңылыс түсіріледі. Троллоптың Ирландия туралы алғашқы білімі шектеулі болғанымен, ол ирландтардың жақсы мінезді және епті екенін көп ұзамай байқады – «жұмысшы табының Англиядағылардан әлдеқайда зиялы болғанын» айтты. Олар, көпшілікке белгілі болғандай, ысырапшыл емес, керісінше, экономды, қонақжай және мейірімді болды. Олардың басты кемшіліктері, оның пікірінше, өте кешірімсіз және иррационалды болулары және «ақиқатқа деген сүйіспеншілікпен шектелмегендері» болды. Троллоп 1844 жылдың соңына дейін Банагерде қызмет етті, содан кейін Клонмельге ауыстырылды. Банагерде тұрғанда Троллоп өзінің алғашқы романын – «Балликлоранның Макдермоттарын» жаза бастады. Ол бұл романды Лейтрим графтығындағы Драмснадан тыс жерде серуендегенде ойлауды бастады, онда Балликлоран үйінің қираған қалдықтары 1840 жылдарға дейін сақталған және 1970 жылдарға дейін сол жерде болды. Троллоп Лейтримде болғанда, тәртіпсіз пошта бастығының есептерін тексеру үшін келді. Ол Балликлоранның қираған қалдықтарын «мен көрген ең қайғылы орындардың бірі» деп санады және кейіннен оны романының бірінші тарауында сипаттады. Оның алғашқы романы бастапқыда сәтті болмаса да, Троллоп жіңішкелік танытпады және барлығы қырық жеті роман, сондай-ақ ондаған әңгімелер мен саяхат туралы бірнеше кітап жазды. Ол 1856 жылы Англияға оралды және 1860 жылдардың ортасына қарай Пошта кеңсесінің иерархиясында жоғары лауазымға жетті. Пошта тарихы оған Ұлыбританияға пошта жәшігін (көрінетін қызыл түсті пошта жәшігін) енгізгенін айтады. Энтони Троллоп 1882 жылы Лондонда қайтыс болды және Кенсал Грин зиратында жерленді.
Шарлотта Бронте
Шарлотта Бронте 1850-ші жылдардың ортасында Банагермен қысқа байланыс орнатты, ол әкесінің пасторы Артур Белл Николсқа тұрмысқа шықты. Николс 1818 жылы Антрим графтығында шотландтық ата-аналардан дүниеге келді. Ол ертеде жетім қалды, сосын оны Банагердегі ағасы Алан Белл тәрбиеледі. Алан Белл сол кезде Куба сотындағы Корольдік мектептің директоры болған. 1855 жылдың қаңтар айында Бронте жүкті екенін білді. Бұл оны қатты ауруға шалдықтырды және ол 1855 жылдың 31 наурызында, ресми түрде туберкулезден қайтыс болды. Мистер Николс Бронте әкесімен тағы алты жыл бірге тұрды, содан кейін 1861 жылы Банагерге қайтып оралды. Ол өзімен бірге әйелінің портретін, оның үйлену көйлегін (оның көшірмесі жасалған), Шарлоттаның бірнеше хаттарын және басқа да естеліктерді алып келді. Қырық жыл өткен соң, сыншы Клемент Шортер Шарлотта Бронте және оның айналасы туралы жазуға дайындалғанда, Банагерде басқа да жәдігерлермен бірге, қалай қорапта Емили мен Энннің екі күнделігін және Шарлоттаның бала кезінде жазған жазбаларын, газетке оралған күйде, шкафтың астында тапты. Оның еңбектерінің арасында 1960 жылы Корольдік Викториан орденінің командирі болып тағайындалған Мэри патшаның өмірбаяны, «Вернда» (1964) – оның атасы, ирландтық отарлаушы губернаторы Джон Поуп Хеннессидің өмірбаяны және «Аталардың күнәлары» (1967) – Атлантикадағы құл саудагерлері туралы еңбек болды. Троллоптан бұрынғы сияқты, Поп Хеннесси өзенге жақын «Шэннон» қонақ үйінде бөлме жалдап алып, Троллоптың алғашқы романы «Балликлоранның Макдермоттарына» шабыттандырған қаланың мәнін түсіруге кірісті. Ол қалада өте танымал болды, бұл туралы жергілікті сұлулық сайысына және жылқы жәрмеңкесіне төрешілік етуге шақырылғандығы куәландырды. Поп Хеннесси 1960 және 1970 жылдары «Шэннон» қонақ үйінің иелері болған Коркоран отбасына өз жұмысына көмектескендері үшін ерекше алғыс айтады. Олар қонақ үйді 1977 жылы сатты. Поп Хеннесси 1970 жылдың наурызынан 1971 жылдың сәуіріне дейін Банагерде тұрып, осы уақыт ішінде Троллопты зерттеуді толық аяқтады. Аяқталған «Энтони Троллоп» өмірбаяны 1972 жылы өмірбаяны саласындағы «Уитбред» сыйлығын жеңіп алды және көбінесе Поп Хеннессидің Королева Мэриден кейінгі ең үздік жұмысы деп есептеледі. Поп Хеннесси Банагерді өте жақсы көрді және 1974 жылы ерте қайтыс болғанға дейін бірнеше рет «Шэннон» қонақ үйіне оралды. Бұл оның «Энтони Троллоп» кітабындағы Банагер туралы сипаттауынан көрінеді: «Троллоптың сөзімен айтқанда, Банагер сол кезде «жасыл шалғынды ауылдан» аспайтын еді». Ол бүгінгі күнге дейін достық ауылдық өмірдің сапасын сақтап келеді және Троллоптың заманынан бері көп өзгермеген болуы мүмкін, бірақ оның халқы он бір жүзге дейін азайды».
Сэр Джона Баррингтон
Сэр Джона Баррингтон 1760 жылы Корольдік округте (Лаоис округі) Аббейлейкс маңында дүниеге келген. Ол 1790 жылы Туам округінен парламентке алғаш рет сайланды. 1798 жылы ол осы мандатын жоғалтып, 1799 жылы Банагер округінен сайланды. 1801 жылы Одақ заңына қарсы дауыс бергендіктен, ол Кеден үйіндегі жылына 1000 фунт стерлингтік лауазымынан айырылды, бұл оның одан әрі жоғарылауына кедеріс келтірді. 1827 жылы ол "Өзінің заманынан жеке эскиздер" атты екі томдық еңбегін жариялады. 1830 жылы Парламенттің екі палатасының қаулысымен, мемлекеттік қаражатты теріс пайдаланғаны анықталғандықтан, ол сот қызметінен алынған. 1833 жылы "Жеке эскиздер" кітабының үшінші томы, сондай-ақ оның "Тарихи естеліктері" кітабы жарық көрді. Бұл кітап кейіннен "Ирландия ұлтының өрлеуі мен құлдырауы" деген атаумен, арзан бағада қайта басылды. Оның еңбектері қызықты, көркем және құнды, бірақ оның фактілерді баяндауы әрқашан сенімді болмайды, оларда көптеген жеке оқиғалар қызықты стильде келтірілген. Ол 1834 жылдың 8 сәуірінде Версальде қайтыс болды.
Танымал мәдениетте
Банагер қаласы – әлемнің көптеген ағылшын тілді елдерінде кеңінен танымал сөз тіркесінің шығу орыны болуы мүмкін. "Бұл Банагерден де жақсы!" – ерекше жағдайға, немесе барлық нәрсені басып өтетін нәрсені сипаттау үшін жиі қолданылатын реакция. Ең көп таралған түсіндірмеге сәйкес, Банагер 1628 жылы алған жарғысынан кейін Парламентке екі өкіл жіберу құқығына ие болған. Бұл жергілікті лордтардың немесе жер иелерінің ықпалымен сайланған, сайлау өткізілмейтін «қалталық округ» ретінде танымал болды. Парламент мүшесі «бөлінген» немесе «жарамсыз» округ туралы айтқанда, біреудің «Банагерден де жақсы!» деп жауап беруі жиі кездесетін жағдай еді. 1785 жылғы капитан Фрэнсис Гроуздың «Жалпы тіл сөздігінде» былай делінген: «Ол Банаганды жеңді; керемет әңгімелер айтумен танымал ирландтық мақал. Мүмкін, Банаган – керемет оқиғаларды таратумен аты шыққан музыкант болған». Бұл фраза әдебиетте де жиі кездеседі, мысалы, Энтони Троллоптың «Келли және О’Келлилер» (1848), 221-бет; Джеймс Джойстің «Финнеганс Уэйк» (1939), 87.31-бет; Джеймс Планкетттің «Қош сау бол, серіктер» (1977), 293-бет және Эдна О’Брайеннің «Өзен бойында» (1996), 1-бет. Бұл сөз тіркесіне қарсы жауап ретінде «Банагер шайтанды жеңеді!» фразасы қолданылады. Оның шығу тегін анықтау қиын, бірақ бұл фраза ирланд жазушысы Брайан Освальд Донн Бёрннің «Мессер Марко Поло» (1925), 25-бетінде кездеседі және Ирландияда кеңінен қолданылады. Троллоп Ирландияға келген кезде: «Мен Шаннон өзеніндегі Банагерде тұруым керек еді, себебі ол бір кезде жеңілгенін естігенмін, бірақ ол бұрын бәрін, тіпті шайтанды да жеңген» деді. Джон О’Донован 1838 жылы Кингс округі үшін жасаған ординанс-карталық хатында Банагер атауының шығу тегін анықтауға тырысты. Ол: «Ирланд номенклатурасындағы сөздердің ішінде «Beannchair» сөзін түсіндіру ең қиын» деді және «Бұл атау «шайтанды жеңеді» дегенді білдіреді» деп жалғастырды. М. Ф. Кенни 2003 жылғы «Марафондық неке» кітабында, шайтанның Банагер мен Бирр арасындағы жолда орналасқан Гарри қамалындағы Black Stile-де Банагер есімді ұстаға карта ойынында жеңілгенін айтады, бұл фразаның түсіндірмесі ретінде берілген.
Білім
Сент-Ринагтың ұлттық мектебі (NS) 4-12 жас аралығындағы балаларды қабылдайды және шамамен 200 оқушыға арналған. Орта білімді Лао және Офали білім беру және оқыту кеңесінің жауапкершілігіндегі көп дінге сенетін Банагер колледжі (Coláiste na Sionna) береді. Банагер колледжі – Ла-Сенте Юнион орта мектебі мен Сент-Ринаг қауымдастық колледжінің бірігу нәтижесі. La Sainte Union – Францияда 1826 жылы Аббат Жан Батист Дебрабант христиандық білім беруді дамыту мақсатымен құрған католик мектебінің өз еркімен құрылған мекемесі. Бұл мектеп олардың Ирландиядағы алғашқы мектебі болды және 1863 жылы Аббат Анатолия Баджер мен тәртіптің үш қарындасы келген бас көшедегі үйдің есігін ашты. Мектеп шамамен 500 оқушыға арналған.
Спорт
Банагерде Сент-Ринагтың GAA клубы орналасқан, ол 1961 жылы құрылған және Банагер мен Клогхан приходтарын ұсынады. Банагерде харлинг, ал Клогханда футбол ойналады. Сент-Ринаг 20 Офли ересек харлинг чемпионатында (Шон Робинс кубогы) жеңіске жетті және 1960-шы жылдардың ортасынан 1990-шы жылдардың басына дейін округте ересек харлинг бойынша үстемдік құрды. Округ шегінен тыс, Сент-Ринаг 1971 жылы Лайнстер аға клубтарының харлинг чемпионатының тұңғыш жеңімпазы атанды және 1973, 1983 және 1994 жылдары тағы үш рет жеңімпаз болды. Клуб сондай-ақ 1971 жылы алғашқы Бүкіл Ирландия аға клубтарының харлинг чемпионатының финалына қатысып, Типперри округінің Роскреа клубына есе жіберді. Сент-Ринагтың үш ойыншысы Офли округінің харлинг командасын Бүкіл Ирландиядағы жеңіске жеткізді: Падрайг Хоран – 1981 жылы, Мартин Ханами – 1994 жылы және Хуберт Ригни – 1998 жылы. Сент-Ринагтың бірнеше ойыншысы All Stars жүлдесін жеңіп алды: Мартин Ханами (3 рет), Эйдан Фогарти (2 рет), Дэмиен Мартин, Падрайг Хоран, Хуберт Ригни және Майкл Дюйньян. Дэмиен Мартин 1971 жылы алғашқы All Stars командасының қақпашысы болды, ол GAA All Star жүлдесін алған алғашқы қақпашы атанды. Банагер мектептері Бүкіл Ирландия кәсіптік мектептер чемпионатында жеті рет жеңіске жетті. Банагер колледжі 2010 жылы аға чемпионатта соңғы жеңімпаз атанды, ал Банагер бұған дейін 1985, 1986 және 1989 жылдары үш рет жеңіп алған болатын. Банагер 1984 жылы жастар чемпионатында, ал Сент-Ринагтың Банагер клубы 2004 жылы жастар чемпионатында жеңімпаз атанды. 1910 жылы Банагер Банагер клубы ретінде Офлидің аға футбол чемпионатында жеңіске жетті. Футбол да Банагерде танымал, және Банагер Юнайтед клубы Мидлендс аға және жастар лигаларында өнер көрсетеді. Шаннон қонақ үйі мен Марина арасында бильярд және снукер залы орналасқан. Кромвель қамалының жанында канал жағалауында питч-энд-путт алаңы бар, ал осы жағалаудағы өзеннің бір бөлігі бассейн жасау үшін жабылды. Қалада су астында жүзу клубы да бар.