Кіріспе

Солтүстік Кореядағы өзен

Тедоң өзені (hangul=대동강) – Солтүстік Кореядағы ірі өзен. Өзеннің бастауы елдің солтүстігіндегі Рангрим тауларында, ал содан кейін оңтүстік-батысқа қарай Корея шығанағына құяды. Оның арасында елдің астанасы Пхеньян қаласынан өтеді. Өзен бойында Джуче мұнарасы және Ким Ир Сен алаңы сияқты танымал орындар орналасқан. Өзеннің ұзындығы 439 км немесе 272,7 мильді құрайды және көбінесе терең. Бұл Корея түбегіндегі бесінші ең ұзын өзен, ал Солтүстік Кореядағы екінші ең ұзын өзен. Пхеньян қаласы сағасынан шамамен 110 км, Сунчхон қаласы 192 км, ал Тахунг қаласы 414 км жоғары орналасқан. Тереңдігіне байланысты, өзен көлігі үшін кеңінен пайдаланылады; ірі кемелермен 65 км-ге дейін ішке қарай жүзуге болады, бірақ көптеген коммерциялық тасымалдар Сонгримде тоқтатылады.

Тарих

Оның жағалауында Когурё патшалығы құрылған. Өзен бойында неолит және қола дәуірлеріне жататын көптеген археологиялық орындар, сондай-ақ Когурёға қатысты ескерткіштер мен қираған жерлер табылды. Бұл өзен бұрын Пэ өзені (패수) деп те аталатын. Таэдун өзенінің бассейні Корея ұлтының тарихи орталығы – Таэдунганг мәдениетінің пайда болған жері деп саналады, оның ежелгі өркениеті б.з.д. 3000 жылы гүлденген.

Плотиналар мен көпірлер

1954 жылы Корея соғысы кезінде Тедоң өзенінен өтетін көпір ішінара қирады. Көпірдің зақымдануына қарамастан, бірнеше жүз корей оны Таэдон өзенінен өтіп, оңтүстікке қашып кетті. Макс Десфордың оқиғаға түсірген «Кореядағы қираған көпірден босқындардың қашуы» деген фотосуреті 1951 жылғы Пулитцер сыйлығының иегері атанды. 1986 жылы үкімет Нампо қаласының жанындағы Тедоң өзенінің сағасында 8 километрлік Батыс теңіз бөгетін, үш шлюз және 36 доғамен аяқтады. Елге энергия беру мақсатында Нёнвон электр станциясы сияқты басқа да бөгеттер салынды. Пхеньян қаласында Тедоң өзені арқылы салынған алты көпір бар, олардың ішінде Окру, Рунгра және Тедоң көпірлері бар.