Кіріспе
Армадиллидиум (Armadillidium) – ағаш құйрығы деп аталатын шағын құрлықта тіршілік ететін шағын қабықтылы жәндіктердің бір туысы. Армадиллидиумды таблетка тәрізді ағаш құрттары, аяқ тасшалары, домалақ құрттар, роли-поли немесе картоп құрттары деп те атайды, және оларды көбінесе Glomeris marginata сияқты таблетка тәрізді мыңқұрттармен шатастырады. Олардың ерекшелігі – қозған кезде шарға оралу қабілеті ("домалану").
Armadillidium (/ɑːr//m//ə//d//ᵻ/'/l//ɪ//d//i//ə//m/) is a genus of the small terrestrial crustacean known as the woodlouse. Armadillidium are also commonly known as pill woodlice, leg pebbles, pill bugs, roly poly, or potato bugs, and are often confused with pill millipedes such as Glomeris marginata. They are characterised by their ability to roll into a ball ("volvation") when disturbed.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Олар көбінесе мүк, балдыр, қабық және басқа да шіріген органикалық заттармен қоректенеді. Олар әдетте ылғалды жерлерде, мысалы, шіріген жапырақтар мен топырақта кездеседі. Armadillidium vulgare – Еуропадағы ең көп таралған түр және бүкіл әлемге таратылған. Дегенмен, түрлердің көп бөлігі Жерорта теңізіне жақын шағын аймақтарда ғана кездеседі, олардың саны А. vulgare сияқты кең таралған түрлерге қарағанда әлдеқайда аз болғандықтан, олар жеткілікті зерттелмеген.
Сипаттама
Құрттар мен жәндіктер сияқты басқа құрлықтағы бунақ аяқтылардан айырмашылығы, таблеткалы құрттардың денесінен ылғалдың булануын азайтатын балауыз қабықшасы болмайды. Таблеткалы құрттар сонымен қатар тыныс алу үшін псевдотрахея деп аталатын өзгертілген өкпелерді пайдаланады, және осы өкпелер жұмыс істеу үшін ылғалды болуы тиіс. Әдетте, бір таблеткалы құрт екі-үш жыл өмір сүреді, ал аналықтары жазда бір-екі рет жұмыртқа басып көтереді. Бірнеше жүз жұмыртқа бір уақытта аналықтың іш жағындағы қапшықта, яғни марсупиумде көтеріледі. Марсупиумді де жас ұршықтар шығып кеткенге дейін сумен толтырып отыру қажет. Әсіресе жас *A. klugii*-нің түсі Жерорта теңізінің қара жесірісі *Latrodectus tredecimguttatus*-тың қызыл сағат белгісіне ұқсайды. Бұл, әдетте, жануарды улағы бар өрмелешіге шатастыратын жыртқыштарды қорқыту үшін жасалған мімікрия болып табылады.