Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зен буддизміндегі атақ
Title in Zen Buddhism
Жапон тіліндегі термин
the Japanese term
Роши (老師) (жапонша: "ескі ұстаз"; "ескі шебер") – Зен буддизміндегі атақ, мағынасы ағым мен елге қарай өзгереді. Ринзай Зенінде бұл атақ тек инка шōмей алған адамдарға ғана беріледі, яғни олар коандардың барлық курсын бітірген; олардың саны кез келген уақытта 100-ден аспайды. Сото Зен және Санбо Кёдан ағымдарында бұл атақ еркін қолданылады. Бұл әсіресе АҚШ және Еуропа елдерінде кең таралған, онда дхарманы жеткізген кез келген ұстазды роши деп атайды, тіпті олар өздері де осылай атайды, мұндай практика Жапонияда кездеспейді.
Rōshi (老師) (Japanese: "old teacher"; "old master") is a title in Zen Buddhism with different usages depending on sect and country. In Rinzai Zen, the term is reserved only for individuals who have received inka shōmei, meaning they have completed the entire kōan curriculum; this amounts to a total of fewer than 100 people at any given time. In Sōtō Zen and Sanbo Kyodan it is used more loosely. This is especially the case in the United States and Europe, where almost any teacher who has received dharma transmission might be called rōshi, or even use it to refer to themselves, a practice unheard of in Japan.
Этимология
Жапондық роши – бұл «Ескі шебер» деген мағынаны білдіретін және дана қарттың архетипін бейнелейтін ежелгі қытайлық Лаоцидің (Уэйд Джайлс; Лао Цзы) аудармасы. Қазіргі қытай тіліндегі 老師/老师 (қытайша) – мұғалім немесе профессор деген мағынада қолданылатын жиі кездесетін сөз, бірақ ол рошиге тән діни немесе рухани мәнге ие емес. Қытайлық Чан буддизмі (Цен – Чанның жапонша транслитерациясы) семантикалық жағынан байланысты 師父/师父 немесе мандаринше шифу (кантонша «сифу»), сөзбе-сөз «ұстаз әке» немесе «ұстаздардың әкесі», сондай-ақ 師傅/师傅, сөзбе-сөз «ұстаз мұғалім» немесе «ұстаздардың мұғалімі» (екеуі де мандарин тілінде «шифу» деп айтылады) атақтарын ең жоғары деңгейдегі ұстаздарға көрсетілетін құрмет ретінде пайдаланады, сонымен қатар монахтар мен монахтарға құрметпен қарағанда да қолданылуы мүмкін.
The Japanese rōshi is a translation of the more antiquated Chinese Laozi (Wade Giles; Lao Tzu) meaning 'Old Master' and connoting the archetype of a wise old man. The modern Chinese 老師/老师 (Chinese ) is a common word for teacher or professor without the religious or spiritual connotation of rōshi. Chinese Chán Buddhism (Zen is the Japanese transliteration of Chán) uses the semantically related title 師父/师父 or Mandarin shīfu (Cantonese "sifu"), literally "master father" or "father of masters", or 師傅/师傅, literally "master teacher" or "teacher of masters"; both pronounced "shīfu" in Mandarin) as an honorific title for the highest masters, but it also may be used in respectful address of monks and nuns generally.
Қолданылуы
Дәстүрлі түрде, роши термині даналықпен жетілген және Дхарманы (жапонша: mujōdō no taigen) жоғары деңгейде түсініп, жеткізе білген, едәуір үлкен Дзен ұстазына көрсетілетін құрметті атақ ретінде қолданылған. Әдетте, роши дхарманы таратуды (жапонша: inka shōmei) көп жыл бұрын қабылдаған, ал монастырьдың абысы немесе рухани жетекшісі осы міндеттерді орындауға тым қарт болуы мүмкін. Осы тарихи фактіге қарамастан, кейбір қазіргі заманғы Дзен мектептерінде роши атағын алған адамның жасына қарамастан, ұстазға жалпы атақ ретінде қолдану практикасы пайда болды. Бұл әсіресе АҚШ және Еуропа елдерінде байқалады, онда роши сөзі oshō терминімен шатастырылып, оның орнына қолданылады. Oshō – shiho алған және негізгі оқуын аяқтаған Сото буддалық ұстазын белгілейтін жалпы атау. Тарихи тұрғыдан алғанда, роши атағы тек ұзақ жылдар бойы ұстаздық қызмет атқарған ошоға ғана беріледі.
Traditionally, the term rōshi has been applied as a respectful honorific to a significantly older Zen teacher considered to have matured in wisdom and to have attained a superior understanding and expression of the Dharma (Japanese: mujōdō no taigen) Typically, a rōshi will have received dharma transmission (Jap: inka shōmei) many years ago and although often the abbot or spiritual director of a monastery may in fact be too old to carry these responsibilities. Despite this historical reality, it has come in some modern Zen schools to be applied as a general title for a teacher regardless of the age of the individual who receives it. This is especially true in the United States and Europe where it appears that some confusion has arisen where the word rōshi has been conflated with the term oshō, which is the generic term for a Soto Buddhist teacher who has received shiho and completed her or his basic training. Historically, the term rōshi will only be applied to an oshō after they have given many years of service as a teacher.
Сын
АҚШ және Еуропада «роши» терминінің қолданылуы кейде жаңсақтық пен дауға себеп болған. Стюарт Лакс Батыстағы зен институттары көбінесе «роши» атағына мифтік мәртебе беріп, одан зиянды салдар туындағанын айтқан.
The use of the term rōshi in the U. S. and Europe has at times led to confusion and controversy. Stuart Lachs has argued that Zen institutions in the West have often attributed a mythic status to the title rōshi with harmful consequences.