Кіріспе

Жапон буддистік діни қызметкері және философы

Ничирен (16 ақпан 1222 – 13 қазан 1282) – Камакура дәуірінің жапон буддистік діни қызметкері және философы. Оның ілімдері Махаяна буддизмінің бір тармағы – Ничирен буддизмінің негізін құрайды. Ничирен Буддаға жетудің жалғыз жолы ретінде «Нам(у) мёхо ренге кё» деп қайта-қайта оқуды жақтады және Шакьямуни Будда мен басқа да буддалық құдайлардың барлық адамдарға бірдей қол жетімді «Мёхо Ренге» деп аталатын белгілі бір Будда табиғатының ерекше көріністері екенін айтты. Ол «Сұтраға» сенушілердің тіпті қуғын-сүргінге ұшыраған жағдайда да оны таратуы керек екенін жариялады. Ничиреннің өмірбаяны, мінезі және сенімдерінің қалыптасуы негізінен оның жазбаларынан алынған. Ол алты бас шәкіртін тағайындады, олардың мұрагерлікке таласуы даулы. Ол қайтыс болғаннан кейін 1358 жылы император Го-Когон оған (日蓮大菩薩) атағын берді, ал 1922 жылы император Тайшо императорлық жарлық арқылы (立正大師) атағын мәңгілік берді. Бүгінгі Ничирен буддизміне Ничирен шу секталары мен Ничирен Шёсю сияқты дәстүрлі храм мектептері, сондай-ақ Сока Гаккай, Риссё Косей Кай, Рейюкай, Кенсёкай, Хонмон Буцуриу шю, Кемпон Хокке және Шёсинкай сияқты көптеген ұйымдар кіреді. Әрбір ұйымның Ничирен іліміне қатысты көзқарасы әртүрлі.

Шолу

Никирен өмірінің негізгі баяндамасы оның бар болған хаттары мен трактаттарынан құралған, бір жинақта 523 толық жазба және 248 фрагмент ретінде саналады. Никиреннің өлімінен кейін 200 жылдан астам уақыт өткен соң ғана, оның өмірбаянының алғашқы діни емес, толыққанды есебі пайда болды. 1264 жылы жазған эссесінде ол "Лотос сутрасының" "Нам(у) мёхо ренге кё" деген атауы барлық буддалық ілімдерді қамтитынын және оны оқу ағартушылыққа жеткізетінін айтты. Екінші жер аударылу кезінде (1271–1274) жазған кейбір шығармаларында ол өзін Лотус сутрасының маңызды кейіпкерлері Садапарибута және Висистакаритрамен теңестіре бастады.

1274 жылы, оның шетелдік басқыншылық пен саяси дағдарыс туралы екі болжамы, Моңғолдардың Жапонияға жасаған алғашқы әрекетімен және Ходжо кланындағы сәтсіз төңкеріспен іске асырылғаннан кейін, Никирен шогунат билігінен кешірім алды, оның кеңесіне жүгінді, бірақ оған құлақ қойылмады. Никирен ғалымдар арасында әлі де даулы тұлға болып қала береді, оны кейбіреулері ынталы ұлтшыл, ал енді біреулері трансұлттық діни көзқарасы бар әлеуметтік реформатор деп санайды. Сыншы ғалымдар оны төзімсіз, ұлтшыл, әскеришіл және өзіне сенімді деп сипаттауға жиі көшеді. Алайда, Никирен революционер, классикалық реформатор ретінде де ұсынылған. Никирен көбінесе өз қоғамдарындағы немесе діни мектептеріндегі құлдырауды реформалауға ұмтылған, сондай-ақ ұқсас бүлікшіл және революциялық рухтағы басқа діни тұлғалармен салыстырылады.

Туу

Қытайдың ай күнтізбесі бойынша, Ничирен 1222 жылғы екінші айдың 16-сы күні дүниеге келді, бұл Григориан күнтізбесімен 6 сәуірге сәйкес келеді. Ничирен Ава провинциясының Нагасе ауданындағы (қазіргі Чиба префектурасының) Коминато ауылында (қазіргі Камогава қаласының бір бөлігі) туған. Оның әулеті туралы әртүрлі айтылымдар бар. Ничирен өзін "сендараның (санскрит: чандала, жек көрілетін шеттенуші) ұлы", "қиын-қайғылы теңіз жағасында өмір сүрген қарапайым халықтың ұлы" және "теңізді зерттеушінің ұлы" деп сипаттаған. Ал Ничиреннен бұрынғы діни мектептердің негізін қалаушылар – Хонен, Шинран, Доген және Эйсай барлығы да Киото аймағында дүниеге келген және ақсүйек немесе самурайлар отбасынан шыққан. Оның жазбалары оның қарапайым туылуымен мақтанғанын көрсетеді, бірақ оның өлімінен кейін ізбастары оған көбірек жақтастар тарту үшін, әсіресе, жоғары текті әулеттен шыққан деп айтуға тырысты. Кейбір деректерде оның әкесі ронин, поместье қызметкері (шокан) немесе саяси қашқын болған деген мәлімдемелер бар. Ничиреннің туған жері қазіргі уақытта Коминатодағы туған күнін еске алу үшін салынған Тандзё-дзи (小湊山誕生寺) ғибадатханасының жанындағы жағалаудың астында қалған деп есептеледі.

Буддистік білім беру

1233-1253 жылдары Ничирен сол кездегі Жапонияда кең таралған буддизмнің он мектебін, сондай-ақ қытай классикасын және діни емес әдебиетті терең зерттеді. Осы жылдары ол Лотос сутрасының жоғарылығына көз жеткізді және 1253 жылы алғаш оқыған ғибадатханаға оралып, өз қорытындыларын ұсынды. 12 жасында ол Тендай мектебінің Сейчо-дзи (清澄寺) ғибадатханасында буддизмді оқуға кірісті.

Лотос сутрасының жариялануы

Бір хатында Ничирен 1253 жылғы 28 сәуірде Сейчо-дзи ғибадатханасына оралып, жиырма жылдық ғылымын дәріс бергені жазылған. Сол оқиға кезінде, өзінің жеке есебінде және кейінгі агиографиясында айтылғандай, ол өзінің атын (日) және (蓮) әріптерінен қысқартылған Ничирен деп өзгертті. Лекциясында Ничирен таза жер буддизмінің негізін қалаушы Хоненді және оның Нембуцу, Нам(у) Амида Буцу дұғасын айту тәжірибасын қатты сынады. Ол сондай-ақ Сейчо-дзидің Лотос Сутрасының ілімдерін және тәжірибаларын ерекшелендірмейтін негізгі тұжырымдарын да жоққа шығарған болуы мүмкін. Осының нәтижесінде ол жергілікті басқарушы Ходжо Кагенобудың ашуын тудырып, Ничиреннің өліміне әрекет жасады. Қазіргі зерттеулер оқиғалар бір күнде емес, ұзақ уақыт бойы болғанын, сондай-ақ олардың әлеуметтік және саяси өлшемдері болғанын көрсетеді. Оның ең танымал еңбектерінің бірі, алғашқы маңызды трактаты болып саналатын (立正安国論) – «Нағыз буддизмді тарату арқылы елдің тыныштығын қамтамасыз ету туралы» еңбегі. Қытай мен Жапонияда жақсы қалыптасқан диалектикалық форманы қолдана отырып, трактат Ничирен екені болжамдалатын буддалық дана адам мен елге келген қонақ арасындағы 10 бөлімнен тұратын ойдан шығарылған диалогтан тұрады. Дана адам қонақтың сұрақтарына жауап береді және қызу пікір алмасудан кейін оны Лотос Сутрасының идеалдарына негізделген ел туралы көзқарасқа ынталандырады. Бұл жазбасында Ничирен жеке адамның ерекше психологиясына, тәжірибесіне және түсінік деңгейіне сәйкес аналогия, оқиға және егжей-тегжейлі мысалдарды қолдану арқылы әсер ету шеберлігін көрсетеді. немесе фанатик пен ақылсыз адамның сөздері. Оның талаптары сол кездегі ықпалды діни тұлғалар мен олардың ізбасарларының, әсіресе Шингон дінінің жолымен жүретін Ниншо (Рёкан) шақыруын тудырды. 1271 жылдың қыркүйегінде екеуінің арасындағы қызу хат алмасудан кейін Ничирен сарбаздар тобымен тұтқындалып, Ходжо кланының кеңесшілер алқасының бас орынбасары И. Ничирен бұл оқиғаны үкіметке екінші рет шағымдану ретінде қарастырды. Кейбір ғалымдар осы оқиғаның басқа да нұсқаларын ұсынады. немесе «уақытша нәрсенің артынан жүрмей, мәнді ашу».

Екінші қуғын-сүргін және жер аударылу

Өлім жазасы орындалмағандықтан, Ничиреннің бастапқы жазасы – Садо аралына жер аудару күшіне енгізілді. Аралға келген соң, ол қабір ішіндегі шағын, қираған ғибадатханаға жіберілді. Ничиренмен бірнеше шәкірттері болды және алғашқы қыста олар қатыгез суыққа, азық-түлік жетіспеушілігіне және жергілікті тұрғындардың қауіп-қатерлеріне қарсы тұруға мәжбүр болды. Бастапқыда Ничиреннің ең маңызды мақсаты – Камакурадағы өзінің жақтастарын біріктіру еді. Бакуфудың Ничирен қауымын басып-жану тактикасына жер аудару, түрмеге қамау, мүлікті тәркілеу немесе кланнан шығару кірді. Көптеген шәкірттері сенімінен бас тарды, ал қалғандары Ничирен мен олардың неліктен осы қиындықтарға тап болып жатқанын сұрады, өйткені Лотос Сутрасы «қазіргі өмірде тыныш пен амандық» туралы уәде берген еді және (開目抄) еңбегінде де бұл туралы айтылған. Соңғысында ол қиындықтарға қарсы тұруды қалыпты жағдай ретінде қарастыру керек екенін және сутраны тарату миссиясын жалғастыруға деген ниеті оны қорғаныштан гөрі маңыздырақ екенін мәлімдеді: «Көк мені тастап кетсін, сынақтар мені күтіп тұрсын. Мен дене өмірімді аямаймын. Біз қандай сынақтарға тап болсақ та, күмәнің болмасақ, мен және менің шәкірттерім табиғи түрде Будда әлеміне жетеміз». Ол бұл еңбегін «Жапонияның тірегі, Жапонияның көзі, Жапонияның ұлы кемесі» болуға ант берумен аяқтады. Ничирен Канто мен Садода кең таралған жақтастар қозғалысын жетекшілік етті, негізінен көптеген хаттар жазу арқылы. 1279 жылғы «Ацухара оқиғасы» кезінде, үкіметтік шабуылдар өзіне емес, Ничиреннің жақтастарына бағытталғанда, Ничиреннің хаттары Минобу мен Жапонияның басқа зардап шеккен аймақтары арасында байланыс қызметін атқаратын шәкірттердің күрделі желісі арқылы егжей-тегжейлі нұсқаулар берген, сенімді және хабардар көшбасшы екенін көрсетті. Сондай-ақ, ол оқиғаларды қызықты жеткізу арқылы жақтастарына болып жатқан жағдайды кеңінен түсінуге көмектесе білді. Ничиреннің қазірге дейін сақталған хаттарының жартысынан астамы Минобуда болған жылдары жазылған. Олардың кейбіреулері шәкірттеріне көмек көрсеткендері үшін алғыс айту, жеке мәселелер бойынша кеңес беру және оның ілімдерін одан да түсінікті етіп түсіндірумен байланысты. Осы кезеңдегі екі еңбегі – (撰時抄) және (報恩抄) оның «Елдің тыныштығы үшін дұрыс ілімді орнату туралы» (Risshō Ankoku Ron), «Көздің ашылуы» (Kaimoku Shō) және «Аңды байқау үшін құлшылықтың нысаны» (Kanjin no Honzon Shō) сияқты бес маңызды жазбаларының құрамына кіреді. Минобудағы жылдары Ничирен жапондық Тендай мектебіне енген Миккёға (мистикалық және эзотерикалық тәжірибелерге) қарсы күшті шабуылдар жасады. Осы кезде ол өзінің Лотос буддизмінің жаңа түрін құруға тырысқанын түсінгені анық болды. Ничирен мен оның шәкірттері 1281 жылы Куон-дзи (Куон-дзи ғибадатханасындағы Myō hōkke) ғибадатханасын аяқтады. 19 ғасырда бұл құрылым Meiji дәуірінің екінші жартысында аяқталған жаңа құрылыммен ауыстырылды. Минобуда болған кезінде Ничирен көптеген Мандала Гохонзондарды белгілі бір шәкірттер мен дінге сенушілерге сыйлау үшін жазды. Ничирен Шошуға сенушілер 1279 жылғы 12 қазанда үш Атсухара шаруасы өлім жазасына кесілгеннен кейін, ол барлық адамзатқа арналған Дай Гохонзонды жазып алды деп мәлімдейді. Бұл пікір басқа мектептер тарапынан тарихи және мәтіндік тұрғыдан дұрыс емес деп жоққа шығарылды. Оның шәкірттері 21 қазанда Ничиреннің күлін алып Икегамиден шығып, 25 қазанда Минобуға оралды. Ничирен Шу сектасы оның қабірі оның өтініші бойынша Минобу тауындағы Куон-дзиде орналасқан деп мәлімдейді, онда оның күлі әлі де сақтаулы.

Ұстазы

Ничиреннің ілімдері оның өмірінің барысында дамыды, және олардың эволюциясын оның жазбаларын зерттеу арқылы, сондай-ақ оның жеке данасы – «Лотос сутрасы» деп аталатын «Чу хокекё» кітабына қосымша түсініктемелер арқылы көруге болады. Ал басқалар оның ойларын үш кезеңге бөледі: Идзу жерсіздігіне дейінгі және оның ішіндегі кезең, Камакураға оралғаннан бастап Садо аралына жерсіздігіне дейінгі кезең және Минобудағы жылдары. Анесакидің сөзіне сәйкес, Минобуға келген Ничирен өзінің ілімдерін бекітуге, оларды ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге ден қойды. Оның ойлау шеңбері Никко Шёнин оның он маңызды жазбасының бірі деп санайтын эсседе (法華取要抄) баяндалған. Ничирен буддизмнің басқа мектептерінде пайда болғанға дейін көп ғасырлар бұрын буддалық әлеуметтік белсенділіктің үлгісін көрсетті. Оның ілімдерінің ерекшелігі – буддизмді теориялық деңгейден іс жүзінде қолдануға тырысуы болды. Ол өзінің ілімдері елдің өзін түзетуіне, соңында әлемдік бейбітшілікке алып келеді деп сенді. Оның діни ойларының бір бөлігі «Лотос сутрасын» Тендай мектебінің түсіндіруінен, оның заманының мәдениетінде терең тамырланған синкретикалық сенімдерден және Камакура буддизмінің жаңа көзқарастарынан туындады. Бұл ұғымдар Чихидің «бір сәтте үш мың әлем» (ichinen sanzen) деп аталатын ғаламның бірлігі мен байланысы туралы космологиясына негізделген. Ничирен бұл ұғымдарды теориялық емес, іске асыруға болатын деп жариялады. Себеп пен салдар бір уақытта орын алады, сызықтық емес. Адамның санасын зерделеу (кандзин) Лотос сутрасына деген сенім мен адалдық аясында жүзеге асты. Ничиреннің айтуынша, бұл құбылыстар адам Лотос сутрасының атауын (дате) жариялағанда және оның дұрыстығын басқалармен бөліскенде, тіпті қажет болса өмірін құрбан ете отырып көрінеді. Осыдан Ничирен таза жерге ұмтылатын Таза Жер мектебінің көзқарасына қарсы тұрды. Оның бұл тұжырымының негізінде субъективті әлемнің (жеке тұлға) және объективті әлемнің (жеке тұлғаның мекендейтін жері) екіліксіздігі жатыр, яғни адам буддалық табиғатына қол жеткізгенде, оның қазіргі әлемі бейбіт және үйлесімді болады. Ничирен үшін Лотос сутрасын кеңінен тарату және оның нәтижесінде әлемдік бейбітшілікке («косен руфу») қол жеткізу мүмкін және сөзсіз болды, және ол оны жүзеге асыру міндетін болашақ ізбасарларына жүктеді.

Заңның соңғы күні

13 ғасырдағы Камакура дәуірі Жапонияда алаңдаушылық сезімімен еректелді. Ничирен, сондай-ақ осы заманғылардың барлығы, Шакиамуни болжағандай, олардың ілімдерінің күші жойылатын Заңның Соңғы Күніне (Маппо) кіргендеріне сенді. Шындығында, Жапония табиғи апаттардың, ішкі тартыстардың және саяси қақтығыстардың кезеңіне енді. Ничирен қоғамдағы қырқыстар мен апаттарды үкімет тарапынан қолдау көрсетілетін, оның пікірінше, нашар буддалық ілімдердің кең таралған практикасына байланысты деп есептегенімен, ол осы дәуірдің мәніне қатысты зор үмітпен қарады. Басқа Махаяна мектептерінен өзгеше, бұл – тіршілік етудің ең қолайлы сәті, Лотос Сутрасының таралатын дәуірі және Жер бетіндегі Бодхисаттвалардың оны таратуға шығатын уақыты деп ол мәлімдеді. "Тендай мектебінің бас абысы болудың орнына, Нам(у) Мёхо Ренге Кё айтушы ақсақ болу әлдеқайда жақсы".

Пікірталас және пікірталастар

Буддизмнің негізгі принциптерін түсіндіру үшін ашық және үздіксіз пікір-таластың дәстүрі Тибет, Қытай және Кореяда терең тамырланған. Бұл дәстүр Жапонияда да өте айқын болды. Камакура дәуірі ресми діни пікірсайыстардан басқа, гүлденген және бәсекелестікке толы ауызша діни әңгімелермен ерекшеленді. Ғибадатханалар байлар мен қуаттылардың қамқорлығы үшін шешендік уағыздар арқылы бәсекелесе бастады, ал ғибадатхана лекторы (коши) көпшілікті қызықтыру үшін үлкен қысымға тап болды. Уағыздау ғибадатханалардың шегінен үйлерге және көшелерге тарады, өйткені саяхатшы тіршілік ететін кедейлер (шидосо, хиджири немесе инжа) білімді де, білімсіз де адамдарға садақаның орнына уағыз айтты. Діни қағидаларды оқыту үшін уағыздаушылар түрлі-түсті әңгімелерді, музыканы, водевильді және драманы пайдаланды, кейіннен ол Но өнеріне айналды. Камакура буддизміндегі пікір-таластың басты тақырыбы – «Дхарманы жала сөйлеуді» айыптау болды. Лотос сутрасы Дхарманы жала сөйлеу туралы қатты ескертеді. Оның poleмикасының алғашқы нысаны – басшылар мен халық арасында үстемдікке ие бола бастаған және тіпті Тендай мектебінде орныққан Таза Жер Буддизмі болды. Ничиреннің егжей-тегжейлі негіздемесі ең белгілісі – оның «Risshō Ankoku Ron» атты алғашқы маңызды трактаты және бакуфу билігімен үш рет жүргізген наразылықтарының біріншісі. Оның заманы қатал болғанымен және бакуфу мәдениетімен толы болғанымен, Ничирен әрқашан қару-жараққа немесе зорлық-зомбылыққа жүгінбей, тілдің күшін таңдады. Ол сөздерін аямайтын, пікір-таластар, әңгімелер немесе хат алмасу арқылы диалогты іздеуге талмайтын адам болды. Оның пікір алмасуға деген құштарлығы мына сөзінде көрінеді: «Мен қандай да кедергілерге тап болсам да, егер білімді адамдар менің ілімдерімді жалған деп дәлелдей алмаса, ешқашан мойынсұнбаймын».

"Біріншіден" буддизм

Хонен буддизмде "бірлік практика" деген ұғымды енгізді. Қытай буддисі Шандаоның жазбаларына сүйене отырып, ол Будда Амиданың есімін қайталау – Нианфоның жекелеген практикасын жақтады. Бұл тәжірибе революциялық болды, себебі ол кез келген адамға қолжетімді болды және бүкіл монахтар институтының монополиялық рөлін азайтты. Ничирен барлығына бірдей қолжетімді бірлік практиканың құрылымын қабылдады, бірақ Нианфоны Нам(у) Мёхо Ренге Кё даймокуымен алмастырды. Бұл өлімнен кейін Таза елге ұмтылу қағидасынан бас тарту және осы өмірде өз түрінде Будда болудың Лотос көзқарасын бекітуді білдірді. Кейбір деректерге сәйкес, Ничирен буддизмді зерттеуді бастауының басты себебі – императорлық сарайдың құлдырауынан көрініп тұрғандай, камидің Жапонияны неге тастағанын түсіну болды. Ол сарай мен халықтың санасын және нық қадамдарын әлсірететін ілімдерге бет бұрғаны үшін, дана адамдар да, қорғаушы күштер де елді тастап кетті деген қорытындыға келді. Оның сөзіне қарағанда, дұға мен дұрыс іс-әрекет арқылы оның қиын қоғамы бейбітшілік пен даналықтың орнаған идеалды әлемге айналады, сонда "жел бұтақтарды қиратпайды және жаңбыр да топырақ тілмесін".

Төрт айыптау

Ничирен өзінің бүкіл мансабында өзінен басқа буддалық тәжірибелерді, сондай-ақ қазіргі әлеуметтік және саяси жүйені қатаң сынады. Ол қолданған тактика – "шакубуку" (түрлендіру), онда ол қарсыластарын айыптауларымен дүрсілтіп, сыртқы түрде жоғары сенімділігін көрсету арқылы ізбасарларын тартты. Қазіргі сыншылар оның жалғыз ғана шындыққа ден қоятын көзқарасын төзімсіздік деп айыптайды. Оны қорғайтындар оның аргументтерін оның самурай қоғамының контекстінде түсіну керек дейді, толеранттылық сияқты постмодернистік көзқараспен емес. Екеуі де шындықтың бір қырын ұғып алған деп есептеуге болады, атап айтқанда, Ничирен, Доген сияқты, доктринада қатаң догматик болғандықтан, бұл оның шығармашылығын кемсіртпеді. Мансабы дамыған сайын, Ничиреннің Таза жер іліміне қарсы қызу пікір таластары Буддизмнің Шингон, Дзен және Ритсу мектептерін де өткір сынға алды. Оның сын-ескертпелері жиынтығы "Төрт айыптау" деп белгілі болды. Кейін ол жапондық Тендай мектебін Шингон элементтерін қабылдағаны үшін сынады. Ол Шингонның ритуалдарына сүйенуді сиқырлық деп есептеді және бұл елді құлдыратады деді. Ол Дзенді Будда сөзіне жүгінбестен ағартуға жетуге болатындығына сенгендігі үшін зұлым деп санады; ал Ритсуды қоғамдық жұмыстар сияқты формалды амалдардың артында жасырылғандықтан ұрлық деп есептеді. Қазіргі тілмен айтқанда, "Төрт айыптау" адамдарды жігерсіздікке және үмітсіздікке жетелеу арқылы оларды әрекеттен бас тартуға және қашқындыққа итермелейтін ойлауды сынады.

Үш үлкен құпия заң туралы ілім

Ничирен әлемді дегенеративті дәуірде деп санады және адамдар буддизмнің өзегін қайта табу үшін қарапайым және тиімді құрал қажет деп сенді, осылайша олардың рухтары мен уақыттарын жаңартуға болады. Ол өзінің Үш үлкен құпия заңын (Сандай хихо) осы құрал ретінде сипаттады. "Үш үлкен құпия заңның берілуі туралы" деген мағынаны білдіретін Сандай Хихо Шо атты жазбасында Ничирен Лотос сутрасының 16-тарауының ядросындағы үш ілімді баяндады. Ол бұл ілімдерді Шакиамуниден Жердегі Бодхисаттвалардың басшысы ретінде үнсіз түрде алғанын мәлімдеді, сондықтан олар құпия саналады. Олар – дұға (даймоку), құдайға арналған нысан (хонзон) және қасиетті орын немесе діни рәсімдер өткізілетін алаң (кайдан). Гохонзон – ғаламның көркем жазылған бейнесі, ал оған даймоку айту – Ничиреннің буддизмнің шындығын сезінуге арналған медитация әдісі. Ол бұл тәжірибенің тиімді, оңай орындалатын және адамдардың қабілеті мен дәуірге сай келетініне сенді. Ничиреннің сөзіне сүйенсек, Үш құпия заңды орындау "Үш дәлелге" алып келеді, олар олардың дұрыстығын растайды. Бірінші дәлел – "құжаттық", яғни діннің негізгі мәтіндері, осы жағдайда Ничиреннің жазбалары, діннің артықшылығын анық көрсетеді. "Теориялық дәлел" – діннің ілімдері өмір мен өлімнің сырларын логикалық тұрғыдан түсіндіре ала ма, деген интеллектуалдық өлшем. Ничирен ең маңызды деп санайтын "практикалық дәлел" – діннің дұрыстығын оның жақтастарының күнделікті өміріндегі нақты жетістіктері арқылы көрсетеді.

Карманы миссияға ауыстыру

Ничирен өзінің ізбасарлары күнделікті өмірде кездесетін кармалық қиындықтар туралы терең сезімтал болды және оларды "азап теңізінен" (Шиджи Широ доно гошо) өте алатындарына сендірді. Осындай сынақтарды жеңіп, олар ішкі бостандық сезімін, жан тыныштығын және дхарманы түсінуді қалыптастырады, бұл сезімтал тіршіліктің құбылуларына қарамастан сақталады. Ол буддизмде кең таралған карма туралы түсініктерді қабылдады, бірақ адамның қазіргі жағдайын бұрынғы іс-әрекеттерімен байланыстыруға аса мән бермеді. Оның орнына, ол карманы Лотос Сутрасының тұжырымдары арқылы қарастырды, ол барлық адамдарға, тіпті Заңның соңғы күніндегі білімсіз және зұлым адамдарға да Будда болуға мүмкіндік береді. Кармалық жағдайларға тап болғанда, Нам(у) Мёхо Ренге Кё мантрысын жаттап айту Будданың даналығын ашады, карманы миссияға, шығармашылыққа және қуанышқа толы өмір салтына айналдырады. Бұл процесс жеке өмірдің шегінен асып, адамның қоғамға деген қамқорлығын және әлеуметтік жауапкершілік сезімін оятады. Ничирен өзін сипаттау үшін "Лотос Сутрасының жолын ұстанушы" (法華経の行者) терминін енгізді. Лотос Сутрасының өзі оның ілімдеріне сүйенген және оны таратуға тырысқан адамдардың күшті сынақтарға тап болатынын айтады. Ничирен сутраны "денемен" (шикидоку) оқығанын мәлімдеді, тек оның сөздерін жаттап алу немесе ойша талқылау емес, оның болжаған қиындықтарын ерікті түрде қабылдады. Өзінің кейбір ізбасарларына жазған хаттарында Ничирен Дхарманы тарату үшін қуғын-сүргінге ұшырау тұжырымын өмірдегі отбасылық жанжалдар немесе аурулар сияқты сынақтарды бастан кешіруге дейін кеңейтті. Ол осы ізбасарларын мұндай өмірлік оқиғаларды жауапкершілікпен қабылдауға, оларды кармалық қарыздарды өтеу мүмкіндігі ретінде қарастыруға және оларды әдеттегіден гөрі қысқа мерзімде азайтуға шақырды. Ничирен сонымен қатар саяси маңызы бар "үлкен серт" берді. Ол және оның ізбасарлары әділ ұлт пен әлемді құру үшін жағдай жасайды, Лотос Сутрасында Косен Руфу деп сипатталған. Бұрынғы жапон буддизмінде "ұлт" ұғымы (天皇) немесе императорлық билікпен теңестірілді, ал "жердің тыныштығы" режимнің тұрақтылығымен байланысты болды. Алайда Ничиреннің ілімі ортағасырлық Жапонияда пайда болған жаңа көзқараспен толық үйлесімді болды, онда "ұлт" жер мен халықты білдіреді. Ничирен өзінің замандастарының арасында биліктегі үкіметті, осы жағдайда тақ емес, бакуфуны, елдің тыныштығымен және Дхарманың гүлденуімен айыптаған бірегей болды. Оның Лотос Сутрасына негізделген ілімінде барлық адамдар тең, елдің билеушісі немесе беймәлім қарапайым адам болсын. Ағартушылық тек жеке өмірмен шектелмейді, ол жерді өзгерту және идеалды қоғамды құруға бағытталған күш-жігер арқылы жүзеге асырылады. Бұл шұғыл міндетті білдіреді. Ничирен Лотос Сутрасындағы кейіпкерлердің барлық адамдарды Будданың санасына көтеру туралы ұлы сертін, өзінің үлкен қуғын-сүргінге қарамастан, заңды үйрету үшін күресімен, болашақ шәкірттеріне саха әлемінде Будда жерін құру туралы бұйрығымен байланыстырады. Ничирен мен оның шәкірттерінің арасындағы қарым-қатынас шитей фунь деп аталады, бұл ұстаз бен шәкірттің бірлігі. Мұғалім мен шәкірттің атқаратын қызметтері әртүрлі болғанымен, олардың мақсаттары мен жауапкершіліктері бірдей. Ничирен шитей фуннидің үлгісі Лотос Сутрасының негізгі тақырыбы екенін мәлімдеді, әсіресе 21 және 22-тарауларда, онда Будда сутраны болашақта таратуды жиналған бодхисаттваларға сеніп тапсырды.

Ничирен қайтыс болғаннан кейін

Ничиреннің қайтыс болғаннан кейін оның үйретістері әртүрлі жолдармен түсіндірілді. Осының салдарынан Ничирен буддизмі бірнеше ірі бағыттар мен мектептерді қамтиды, олардың әрқайсысының өзіндік доктринасы және Ничиреннің үйретістерін түсіндірудің жиынтығы бар.

Жазбалар

Никиреннің көптеген жазбалары оның түпнұсқа қолжазбасында сақталған, олардың кейбіреуі толық туындылар, ал кейбіреуі фрагменттер түрінде. Басқа құжаттар оның тікелей шәкірттері жасаған көшірмелер түрінде сақталды. Никиреннің қазіргі қолжазбаларының саны 700-ден асып, олардың ішінде ауызша айтылған дәрістердің түсірілмелері, қарсылық хаттары және иллюстрациялар бар. Ғалымдар Никиренге жатқызылатын жазбаларды үш санатқа бөледі: олардың нақтылығы баршаға мәлім, оның өлімінен кейін басқа біреулер жазған деп саналатындар және үшінші санат, олардың шындығы әлі де талқыланып жатыр.

Ничиренмен байланысты семсер

"Жузумару Цунетсугу" - Ничиренмен байланысты катана қылышы. Бұл қылышты Ничиренге Нанбу Саненага қорғану үшін сыйлаған. Ничирен бұл қылышты өзі қолданбады, оны "әділетсіздікті жою және дұрыстықты орнату" символы ретінде сақтап, тұтқасына джузу тізбесін орнатып, осылайша қылышқа атын берген. 13 ғасырдағы қылыш шебері Аоэ Цунетсугу "Жузумару Цунетсугуды" жасаған деп есептеледі. Алайда, ғылыми зерттеулер көрсеткендей, "Жузумарудың" өңделуі басқа расталған Аоэ Цунетсугу қылыштарымен салыстырғанда айырмашылықтарға ие. Мысалы, "Жузумарудағы" шебердің қолы Аоэ әдетте қылыштарына қол қоятын жердің қарсы бетінде орналасқан. Қылышқа қатысты оның жасалу тегі туралы пікірталас әлі де даулы мәселе болып қана қоймай, оның шығуын да күмәнді етеді.

Ничиреннің жазбаларының ағылшынша аудармалары

Ничиреннің негізгі жазбалары. Сока Гаккай, Токио, 1999 жыл. Heisei Shimpen Dai Nichiren Gosho (平成新編 大日蓮御書: "Ничирен жазбаларының Heisei жаңа жинағы"), Taisekiji, 1994. Ничиреннің жазбалары, 1-том, Бёртон Уотсон және Гошо аударма комитеті. Сока Гаккай, 2006, Ничиреннің жазбалары, 2-том, Бёртон Уотсон және Гошо аударма комитеті. Сока Гаккай, 2006, Ауызша берілген ілімдердің жазбалары, Бёртон Уотсон, аударған. Сока Гаккай, 2005, Ничиреннің жазбалары, Чикаго, Миддлвей Пресс, 2013, Көз ашылуы. Ничиреннің жазбалары, 1-ілім, Гавайи университеті баспасы, 2003, Ничиреннің жазбалары, 2-ілім, Гавайи университеті баспасы, 2002, Ничиреннің жазбалары, 3-ілім, Гавайи университеті баспасы, 2004, Ничиреннің жазбалары, 4-ілім, Гавайи университеті баспасы, 2007, Ничиреннің жазбалары, 5-ілім, Гавайи университеті баспасы, 2008, Ничиреннің жазбалары, 6-ілім, Гавайи университеті баспасы, 2010, Ничиреннің хаттары, Бёртон Уотсон және т.б., аударған; Филип Б. Ямпольский, ред. Колумбия университетінің баспасы, 1996 жыл, Ничиреннің таңдалған жазбалары, Бёртон Уотсон және т.б., аударған; Филип Б. Ямпольский, ред. Колумбия университетінің баспасы, 1990.