Кіріспе
Альпілік саламандра (Salamandra atra) – Франция Альпі тауларында және Еуропаның таулы аймақтарында кездесетін қара саламандра. Ол Salamandra туысына жатады. Түрдің атауы «atra» латын тіліндегі «ater» сөзінен шыққан, ол «көңілсіз қара» деген мағынаны білдіреді. Саламандралардың түсі уақыт өте келе өзгерген, кейбір түрлері толығымен қара, ал басқаларында сары дақтар мен іздер бар. Басқа саламандралардың дернәсілдері суда дамығаннан өзгеше, альпілік саламандра және оның түршелері тіршіліктерінің және көбею кезеңдерінің барлығын құрлықта өткізеді. Саламандралардың көздерінің артқы және бүйір жағында сілекей бездері орналасқан, бұл оларға сопақтау бас пішінін береді. Ғалымдар саламандралар бастапқыда толығымен қара түсті болған, әлде уақыт өте солай дамыған ба деген гипотезаны зерттеді. Аналық желі арқылы жүргізілген ДНК талдауы соңғысын көрсетеді: саламандралар қара түсін уақыт өте дамытқан. S. atra-да әртүрлі түстерді тудыратын немесе белсендірілетін әртүрлі жасушалар бар: меланофорлар қара пигмент – меланин өндіріп, қара түске ықпал етеді. Таза қара түс терморегуляцияның бір түрі болуы мүмкін. S. a. pasubiensis, S. a. aurorae-ге қарағанда сары дақтары аз, Венеция Алпысының басқа бөлігінде таралған. S. a. prenjensis Босния және Герцеговинадағы Динар Альптарының бір бөлігі – Пренж тауында мекендейді. Бұл түршеге берілген баға әлі расталмаған, және кейбір ғалымдар осы саламандраны жеке түр деп қарастыру қажеттігін талқылайды. Генетикалық талдаулар Корсика отты саламандрасының (Salamandra corsica) ең жақын туыс түр екенін, ал қара-сары түстеу альпілік саламандралардың ататектік белгісі екенін көрсетті. Мұз бен судың соңғы шегінуінен кейін, толық меланистік (туынды белгі) S. a. atra оңтүстіктен (Преальп) Альпіге қоныстанды. S. atra таулы мекенде тас немесе бұталардың астында, немесе тау жарықтарында тіршілік етеді. Альпілік саламандралар үшін жаңбырлы немесе жаңбырдан кейінгі ауа райы қолайлырақ. Олардың ареалы Словения, Хорватия, Босния және Герцеговина, Черногория, Косово, Франция, Италия, Австрия сияқты бірнеше елді қамтиды.
The alpine salamander (Salamandra atra) is a black salamander that can be found in the French Alps, and through the mountainous range in Europe. It is a member of the genus Salamandra. Their species name, atra, may be derived from the Latin ater, meaning dull black. The salamanders' coloration has evolved over time, as some species are completely monochrome black and others have yellow spotting and marks. Unlike other salamanders, whose larvae are developed in water, the alpine salamander and its subspecies are a fully terrestrial species in life and gestation. The salamanders have parotid glands posterior and lateral to their eyes, giving them an elongated head shape. Scientists have studied the hypothesis of if the salamanders start completely black, or if they evolved like that over time. DNA evidence traced through maternal lineages suggest the latter: that salamanders evolved their black coloration over time. In S. atra, there are different cells present or activated, which yield different colors: melanophores contribute to the dark coloration by producing the dark pigment melanin, The pure black coloring is also hypothesized to be a form of thermoregulation,
S. a. pasubiensis, with fewer yellow spots than S. a. aurorae, lives in a different part of the Venetian Prealps. S. a. prenjensis lives on Prenj Mountain, part of the Dinaric Alps in Bosnia and Herzegovina. The validity of this subspecies is yet to be confirmed, and some scientists in the field debate if this salamander should be considered its own independent species. Genetic analysis suggests that the Corsican fire salamander (Salamandra corsica) is the closest related species, and the black yellow coloration is an ancestral feature of alpine salamanders. Proposed colonization from south (Prealps) to Alps was carried out by the fully melanistic (derived feature) S. a. atra after the last retreat of the ice sheets. S. atra tend to live underneath stones or logs, or in rocky crevices in their mountainous habitat. Ideal weather for alpine salamanders is rainy or post rain, at temperatures between
Their range spans several nations, including: Slovenia, Croatia, Bosnia, Hersegovina, Montenegro, Kosovo, France, Italy, Austria.
Жергілікті таралу аймағы мен аумағы
Олар күміс шырша және емен ағаштары өсетін орманды ортада гүлденеді. Саламандрлар жер бетінде тіршілік етсе де, Норвегия шыршасы және еуропалық лавр ағаштарының үлкен үлесі бар қылқан жапырақты ормандар да қолайлы ортаны қамтамасыз етеді. Жазғы маусымда бір жеке тұлғаның жүрген ең үлкен қашықтығы осы болды. Ең қолайлы аймақтарда гектарына шамамен 120 дарақ саналды, ал кейбір жерлерде гектарына 2000-нан астам дарақ байқалды, бұл осы жасырын түрдің өте көп екенін көрсетеді. Альпілік саламандралар табылған нәжіс дөңгелегінің өз жынысының және/немесе түрінің мүшесі қалдырған-қалдырмағанын анықтай алады. Мысалы, S. a. aurorae популяциясы төмендеп барады. Альпілік саламандралар үшін ең үлкен қауіптің бірі – олардың мекендейтін ормандарын коммерциялық мақсатта кесу. Ішкі дене температурасын өздігінен реттемейтін екімекенділер және басқа да ағзалар, өзгеретін климат жағдайында оптималды физиологиялық температураны сақтау үшін бейімделу механизмдеріне мұқтаж болуы мүмкін. Еуропада жануарлар мен экожүйелерді қорғау заңдары бар, бірақ көптеген ғалымдар флора мен фаунаны қорғау үшін қосымша заңдар қабылдауды ұсынады.
Жыртқыш жануарлар
Уыттылығына байланысты зерттеушілер альпілік саламандралардың тұрақты түрде кездесетін жыртқыштарын анықтауға қиналады, себебі оларды бақылау мүмкіндігі шектеулі. Олар қоректенетін нақты организмдерге мықтықосқанақтар, құбыршақтар, мыңаяқтар және бұршақтар жатады, бірақ альпілік саламандралар жем таңдауларында айқын қалаушылық көрсетеді. Көбінесе бір еркек екіншісіне мініп, алдыңғы аяқтарымен бекітіп, басын екінші еркекке сүртіп бастайды. Жұптасу құрлықта жүзеге асады. Еркек аналықты алдыңғы аяқтарынан ұстап, іштей ұрықтандыруды жүзеге асырады. S. atra тірі туатын түрлерге жатады, яғни олардың жас ұрпақтары тірі туады және көптеген басқа қосмекенділерден айырмашылығы, метаморфозға ұшырамайды. Жатырдағы жұмыртқалар ірі және көп, бірақ әдетте әр жатырда тек біреуі толық дамиды. Жеміргіш басқа жұмыртқалардың сарысымен қоректенеді, олар еріп, ірі қоректік зат массасын құрайды. Жұмыртқа массасының ұзындығы 25 мм-ден 40 мм-ге дейін жете алады. Алғашқы кезең – олар әлі жұмыртқаның ішінде болып, оның сарысымен қоректенеді. Олар нейротоксиндер болып табылады және тамақпен қабылдануға тәуелсіз, биохимиялық жолмен синтезделеді. Саламандорон – S. atra өндіретін тағы бір биохимиялық қосылыс, ол жемге қарсы тиімділігі төмен болғанымен, осы саламандралардың ең күшті микробқа қарсы қорғаныс құралы болып табылады. Batrachochytrium dendrobatidis (Bd) қоздырғышынан туындайтын қауіпті саңырауқұлақ инфекциясы барлық құрлықтардағы қосмекенділер популяциясын қырып салған. Бұл теория әлі тексерілмеген, бірақ көптеген саламандралар биологиялық уларды бөліп шығаратынын ескерсек, бұл мүмкін.