Милан герцогінің тарихы: Филиппо Мария Висконти

Кіріспе

Милан герцогы - XV ғасырдағы Милан герцогы Филиппо Мария Висконти (3 қыркүйек 1392 – 13 тамыз 1447) 1412 жылдан 1447 жылға дейін Милан герцогы болды. Зұлматшыл және күдікшіл болғанымен, билеуші ретінде епті саясаткер еді. Ол 1420 жылдары Ломбардия соғыстарында Романья, Флоренция және Венециямен соғысты, бірақ ақырында Папа Мартин V басшылығымен бейбітшілікке келісуге мәжбүр болды. Соғысты тоқтату үшін тағы бір бейбіт келісім қажет болғанда, ол қайтадан шабуылға көшті. Ол екі рет үйленді, екінші рет 1428 жылы өзінің одақтасы Амадей VIII-нің қызы Мариге үйленді. Ол қайтыс болғанда Висконти әулетінің еркек тарапынан соңғы өкілі болды, ал оның орнына оның қызының күйеуі Франческо Сфорца келді.

Өмірбаян

1402 жылы Павияның номиналды билеушісі болған Филиппо Мария Висконти 1412 жылы Милан герцогы ретінде қаза тапқан інісі Джан Мария Висконтидің орнын басып алды. Сол жылы ол Скотти отбасынан бірнеше мүлікті тәркіледі, олардың ішінде Агаццано қамалы болды. Олар Жан Марияның бұрынғы билеушісі Джан Галеаццо Висконтидің екінші әйелі Катерина Висконтиден туған ұлдары еді. Филиппоның үлкен ағасы мен анасы Катерина Висконтидің арасындағы келіспеушілікті тудырған кондотьер – Фачино Каненің бақытсыз жесірі, Биандрат графесі Беатрис Ласкарис ди Тендамен некелесіп, Филиппо Мария жарты миллион флоринге жуық құдалық алды. Бірақ Беатрис мемлекеттік істерге тым көп араласса, ол оны адалдықтан шығумен айыптап, 1418 жылы Бинаско қамалында басын шаптырды. Ол қатыгез, параноик және өте сезімтал болғанмен, саясатта зерек болды. Карманьола, Пиччинино сияқты күшті кондотьерлерді жұмысқа алып, 1440 жылы Ангиари шайқасында әскерін сәтсіз басқарған және Франческо Сфорца арқылы әкесінің герцогтығының Ломбардия бөлігін қайтаруға қол жеткізді. Форлидің иегері Джорджо Орделаффи қайтыс болғаннан кейін, ол мұрагер баласы Тебальдо Орделаффиді қорғау мүмкіндігін пайдаланып, Романьяны жаулап алуға тырысты (1423), Флоренциямен соғысқа себеп болды, ол оның амбицияларына қарсы тұруға жол бермеді. Франческо Буссоне да Карманьоланың ықпалымен Венеция Флоренция жағында араласуға шешім қабылдады (1425), соғыс Ломбардияға тарады. 1426 жылдың наурыз айында Карманьола Брешияда бүлік шығарды, оны Висконти үшін бес жыл бұрын басып алған еді. Ұзақ науқаннан кейін Венеция Брешияны басып алып, құрлықтағы иеліктерін Гарда көлінің батыс жағалауына дейін кеңейтті. Филиппо Мария императордан көмек сұрады, бірақ Венеция мен Карманьолаға жақтап, папа Мартин V ұсынған бейбіт келісімді қабылдауға мәжбүр болды. Шарттар Миланда және императорда наразылықпен қабылданды, бірақ Филиппо Марияның алғашқы сылтауымен жаушылықтар қайта басталды, нәтижесінде Маклодио шайқасында жеңіліске ұшырады (1427 жылдың 12 қазаны), содан кейін Феррарада Феррара маркизі Николо III д’Эсте араласуымен тұрақты бейбітшілікке қол қойылды. Келесі жылы герцог өзінің екінші әйелі Мари Савойяға, Милан герцогинясына, күшті одақтасы Савойя герцогы Амадей VIII-нің қызына үйленді. Висконтидің қолдауымен Амадей 1439 жылдың қарашасынан 1449 жылдың сәуіріне дейін қысқа уақытқа Феликс V антипапасы ретінде билік жүргізді. Ол әйгілі ғалым Гаспарино Барциццаны Миланда мектеп ашуға шақырды. Барцицца оның сарайында сөз сөйлеуші болып қызмет етті. Ол 1447 жылы қайтыс болды, Висконти әулетінің тікелей еркек желісіндегі соңғы өкілі болды, және одан кейін герцогтыққа, қысқа өмір сүрген Амброзиан республикасынан кейін, Франческо Сфорца (1401–1466) ие болды. 1441 жылы Франческо Филиппо Марияның жалғыз мұрагері, оның сүйіктісі Аньезе дель Майнодан (1401–1465) туған қызы Бьянка Марияға (1425–1468) үйленді.

Filippo Maria Visconti, who had become nominal ruler of Pavia in 1402, succeeded his assassinated brother Gian Maria Visconti as Duke of Milan in 1412. That same year he confiscated several properties to the Scotti family, among them, Agazzano Castle. They were the sons of Gian Galeazzo Visconti, Gian Maria's predecessor, by his second wife, Caterina Visconti. From Filippo's marriage to Beatrice Lascaris di Tenda, Countess of Biandrate and the unhappy widow of Facino Cane—the condottiere who had fomented strife between the factions of Filippo's elder brother and his mother, Caterina Visconti, the regent—Filippo Maria received a dowry of nearly half a million florins; but when Beatrice took too great an interest in affairs of state, he accused her of adultery and had her beheaded at the castle of Binasco in 1418. Cruel, paranoid and extremely sensitive about his ugliness, he was nevertheless a great politician, and by employing such powerful condottieri as Carmagnola, Piccinino—who unsuccessfully led his troops at the Battle of Anghiari, 1440— and Francesco Sforza, he managed to recover the Lombard portion of his father's duchy. At the death of Giorgio Ordelaffi, lord of Forlì, he took advantage of his guardianship of the boy heir, Tebaldo Ordelaffi, to attempt conquests in Romagna (1423), provoking war with Florence, which could not permit his ambitions to go uncontested. Venice, urged on by Francesco Bussone da Carmagnola, decided to intervene on the side of Florence (1425) and the war spread to Lombardy. In March 1426 Carmagnola fomented riots in Brescia, which he had conquered for Visconti just five years previously. After a long campaign, Venice conquered Brescia, extending its mainland possessions to the western shores of Lake Garda. Filippo Maria unsuccessfully sought imperial aid but was constrained to accept the peace proposed by Pope Martin V, favouring Venice and Carmagnola. The terms were grudgingly accepted in Milan and by the emperor; but hostilities were resumed at the first pretext by Filippo Maria, leading to the defeat of Maclodio (12 October 1427), followed by a more lasting peace signed at Ferrara with the mediation of Niccolò III d'Este, Marquis of Ferrara. The following year the duke married his second wife Marie of Savoy, Duchess of Milan, daughter of Duke Amadeus VIII of Savoy, a potent ally. With Visconti's support, Amadeus reigned briefly as antipope Felix V from November 1439 to April 1449. He invited the famous scholar Gasparino Barzizza to establish a school in Milan. Barzizza would also serve as his court orator. He died in 1447, the last of the Visconti in direct male line, and he was succeeded in the duchy, after the short lived Ambrosian republic, by Francesco Sforza (1401–1466). In 1441, Francesco married Filippo Maria's only heir, his natural daughter Bianca Maria (1425–1468) by his mistress Agnese del Maino (1401–1465).

Өнер

Тароның қазірге дейін сақталған ең көне жиындары, сол кезде carte da trionfi деп аталған, Филиппо Мария Висконтиның тапсырысымен жасалған болуы мүмкін.