Кіріспе

Ірі корпорациялардың басымдығымен ерекшеленетін капитализм

Әлеуметтік ғылымдар мен экономикада корпоративтік капитализм – иерархиялық және бюрократиялық корпорациялардың үстемдігімен сипатталатын капиталистік нарық.

Шолу

Дамыған елдерде корпорациялар нарыққа басымдық жасайды және барлық бизнес субъектілерінің 50% немесе одан да көп бөлігін құрайды. Корпорация емес кәсіпорындар корпорацияларға тән бюрократиялық құрылымды сақтайды, бірақ олардың әдетте жеке немесе иеленушілер тобы болады, олар өз бизнесіне байланысты банкроттық және қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Корпорациялардың жауапкершілігі шектеулі. Корпорациялардың бизнесінің бір бөлігі акциялар түрінде қор биржасында сатыла алатын болса, олар мемлекеттік ұйымдар немесе акциялық қоғамдар деп аталады. Бұл корпорацияның инвестицияларын қаржыландыру үшін капитал тартудың бір жолы болып табылады. Акционерлер корпорация басшыларын тағайындайды, олар билік тізбегі арқылы корпорацияны басқарады, мұнда инвесторлардың көп бөлігінің шешімдері жоғары деңгейде қабылданып, төменгі деңгейдегілерге әсер етеді.

Сындар

Корпоративтік капитализм корпорациялардың және ірі бизнес мүдделік топтардың мемлекеттік саясатқа, оның ішінде реттеуші агенттіктер саясатына және саяси науқандарға тигізетін билік пен ықпалының шамасы үшін сынға ұшырады. Көптеген әлеуметтанушылар корпорацияларды халықтың мүддесін қорғамағаны үшін сынады, ал олардың өмір сүруі демократия қағидаларын сақталмайды, себебі демократия қоғамдағы адамдар арасындағы тең құқықтар мен қатынастарды көздейді. Дуайт Д. Эйзенхауэр корпоративтік билік пен де-факто фашизмнің бірігу идеясын сынады, бірақ 1961 жылғы Ұлтқа қоштасу сөзінде "үлкен әскери кешен мен қару-жарақ өнеркәсібінің бірігуіне" назар салып, "ұлттық бағдарламалардың арасында және олардың ішінде тепе-теңдікті сақтау қажеттігін" атап өтті – жеке және мемлекеттік экономика арасындағы, сондай-ақ шығындар мен күтілетін пайда арасындағы тепе-теңдікті сақтау қажеттігін".