Кіріспе
Британ жазушысы Реджинальд Джон Клемо (11 наурыз 1916 – 25 шілде 1994) – Корнуолл ақыны және жазушысы, туған Корнуолл өлкесімен және терең христиандық сенімімен тығыз байланысты болған. Оның шығармалары көрегендікпен ерекшеленеді және Корнуоллдың қатал табиғатынан шабыт алған деп есептеледі. Ол кірпіш пеші жұмысшысының ұлы, ал анасы Эвелин Клемо (қыздығы Полмонтер, 1977 жылы қайтыс болды) – қатаң діни көзқарастағы адам болған.
Reginald John Clemo (11 March 1916 – 25 July 1994) was a Cornish poet and writer who was strongly associated both with his native Cornwall and his strong Christian belief. His work was considered to be visionary and inspired by the rugged Cornish landscape. He was the son of a clay kiln worker and his mother, Eveline Clemo (née Polmounter, died 1977), was a dogmatic nonconformist.
Ерте өмір
Клемо Сент-Остл қаласының жанындағы Браннелдегі Сент-Стефан приходында дүниеге келген. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай теңізде қаза тапты, және оны анасы тәрбиеледі, ол оған үлкен әсер етті. Ол ауылдық мектепте білім алған, бірақ 13 жасқа келгеннен кейін көзі көрмей қалғандықтан формалды білімі тоқтатылды. Ол 20 жасында саңырады, ал 19 жыл өткен соң, 1955 жылы толық соқыр болды. Оның өскен жеріндегі фарфор саз кеніштері мен өндіріс оның туындыларында маңызды орын алды.
Әдеби мансап
Клемоның алғашқы еңбектері жергілікті баспасөзде жарияланды, бірақ оның әдеби жетістігі 1948 жылы Chatto and Windus баспасында жарық көрген «Wilding Graft» романымен келді, ол Atlantic Award сыйлығын жеңіп алды. 1949 жылы оған ерекше және түпнұсқа жазушы ретінде танымал болған «Тәубешінің мойындауы» атты автобиографиясы жарық көрді. Клемо жазушы ретінде одан әрі дамыды және 1951 жылы өзінің алғашқы өлеңдер жинағын – «The Clay Verge» жариялады. Жылыстау пейзажда орналасқан өлеңдер табиғат күштерін және қиындықпен қол жеткізген инабатты зерттейді. Ол сол жылы Ұлыбритания фестивалінде алғаш рет ұлттық деңгейде танылды, онда оған әдеби сыйлық табысталды. 1970 жылы ол Горсет Керноудың барды болып тағайындалды және «Саз ақыны» атағымен марапатталды. 1981 жылы, 65 жасқа толғанда, ол Эксетер университетінен құрметті әдебиет докторы дәрежесін алды.
Неке
Клемо дінге берілген адам болды және үйлену – Құдайдың қалауы екеніне сенді. Алайда, ол 50 жасқа келгенде ғана 1968 жылы Уэймут қаласынан келген Рут Питимен танысып, одан кейін үйленді. 1968 жылы үйленгеннен кейін ол өмір мен поэзияның көңілді жақтарын таба алды. Оның Рутқа деген махаббаты, өлеңдері арқылы да, әзіл-қалжыңдары арқылы да білдіріліп, жыл сайын оған жазған шағын романтикалық хаттарында жинақталған.
Қоғамдық мойындау
65 жасқа келгенде, оның өмірнамасының Норман Стоун режиссерлік қойған драматизацияланған нұсқасы 1980 жылы BBC арнасымен өндіріліп, көрсетілді. Бірнеше жыл өткен соң Салли Магнуссон Джек Клемоның некесіндегі құдайдың күшінің рөлі туралы кітап жазды. Ол 1975 жылы Трисия Портердің түсірген суреттері Лондонның Ұлттық портрет галереясында сақтаулы. 2013 жылдың 31 мамыры мен 1 маусымында Корнуоллдағы Уилл Мартинде Уорвик және Эксетер университеттерінің ғалымдары ұйымдастырған "Қимылға бастау" атты Клемо туралы алғашқы маңызды академиялық конференция өтті. Бұл 2 маусымда Третоза шіркеуінің жабылуымен және олардың Клемо еске алу бөлмесіндегі заттарының Сент-Остеллдегі Уилл Мартин мұражайы мен саябағына көшірілуімен бірге болды.
Италияда болу
Кейіннен оның жазуында күтпеген өзгеріс өмірінің соңына таман Италияға екі сапардан кейін болды. 1987 жылы ол алғаш рет Венецияға барды, ал алты жылдан кейін Флоренцияға да сапар шекті. Бұл оның өмірінің жеке драмасын итальяндық сенім, мәдениет, ландшафт және тарихпен үйлестіріп, әлдеқайда жарқын өлеңдер жазуына себеп болды. "Флоренциядағы еретик" еңбегінде ол құрғақ Арно өзенінің жанының иісі мен оны емдеу жолын баяндайды, оны өзінің тек құнарсыз өнерден құтылуының метафорасы ретінде бейнелейді.
Өлім және мұра
Клемо 1994 жылғы 25 шілдеде Уэймутта 78 жасында қайтыс болды. Оның жеке және әдеби қағаздары, оның ішінде күнделіктері, хат алмасуы және проза мен поэзия туындыларының қолжазбалары Эксетер университетінде сақтаулы. 1995 жылы Артс-центр тобы (АКГ) Джек Клемоның мұрасынан алған мұра ақшасына жыл сайынғы Джек Клемо ақындар сайысын құрды. Бірінші жүлдегер Ольстердегі ағылшын тілі пәнінің мұғалімі және ақын Рей Гиванс болды, ал сыйлық – 30 фунт стерлинг және АКГ мүшесі Иан Коттонның корнуолл тасынан жасалған кельттік ою-өрнегі бар мүсіні (мүсін бір жылға беріледі). Жеңімпаз өлеңі «Еңбек этикасы» деп аталды. Соңғы жылдары жазушы және редактор Люк Томпсон бастамасымен Джек Клемоға деген қызығушылық қайта жанданды. Бұл нәтижесінде жаңа таңдамалы өлеңдер жинағы («Энитармон», 2015), диалектідегі әңгімелер жинағы «A Proper Mizz Maze» («Франсис Бутл», 2016), «Клей Дэмп» (Guillemot Press, 2016) атты шағын әңгімелер жинағы, халық музыканты Джим Кослидің музыкасына қосылған Клемо өлеңдерінен тұратын «Клей Гимн» альбомы және Люк Томпсон жазған Джек Клемоның алғашқы толық өмірбаяны – «Клей Фениксі» («Ally Press», 2016) жарық көрді.
Өлімнен кейінгі дау
Джек Клемоның бұрынғы Корнуоллдағы үйі Goonvean China Clay Company компаниясымен 2005 жылдың 6 қыркүйегінде жаңа зертханалар салу үшін бұзылды. Бұл оқиға жергілікті тұрғындардың және ақынның жанкүйерлерінің наразылығын тудырды, өйткені ол өмірінің көп бөлігін осы коттеджде өткізген, 1984 жылы Уэймутқа көшіп келгенге дейін соңғы 10 жылын қоспағанда. Корнуолл зерттеулер институтының директоры доктор Филип Пейтон бұл үйді музейге айналдыруды қалап отырғанын айтты. "Жек Клемо туралы ойлағанда, қытай балшығынан ойға келмейсіз. Ал қытай балшығы туралы ойлағанда, Жек Клемосыз ойлай алмайсыз. Коттеджді бұзу – Корнуолл аймағынан Клемоның естелігін мүлдем өшіріп тастаумен тең. Ол Корнуолл аясында және халықаралық ақын ретінде өте маңызды. Ол – ұлылардың бірі. Жек Клемоның коттеджі оның кім екенін көптеген нәрселермен айтады. Бұл өте қарапайым және көңілге күйбең тірліктегі жерде орналасқан, ол оның мүмкіндіктері мен жетістіктері туралы көп нәрсе айтады." Алан Сандерс, Жек Клемо еске алу бөлмесінің хатшысы, Третоса шіркеуінде: "Жеке және әдеби тұрғыдан алғанда, бұл коттедж өте маңызды болды. Мен осы үйді өмір бойы білемін, сондықтан қатты қайғырып отырмын. Көптеген адамдар әлі де Жек Клемоның туындыларына қызығушылық танытады және олардың көңілі қатты ауырды." Сандерс мырза компанияның коттеджді сақтап қалу туралы өтініштерін қабылдамағанын, бірақ олардың құқығында екенін және коттеджді бұзу кезінде жоспарлау ережелерін бұзбағанын айтты. Кейіннен коттедждің макеті жасалды және оны Уил Мартин мұражайында көруге болады.