Кіріспе
Taxodium ascendens, көлдік кипарис деп те аталады, Солтүстік Америкаға тән Taxodium туысына жататын жапырақ түсіретін қылқан жапырақты өсімдік. Көптеген ботаниктер оны аққалпақ кипарис, Taxodium distichum-ның (T. distichum var. imbricatum) түрі ретінде қарастырады, бірақ оның өсетін ортасы ерекше – көбінесе ағысы баяу қара сулы өзендерде, көлдерде және лайлы алқаптары аз батпақтарда кездеседі. Кипарис күмбездерінде басым өседі.
Taxodium ascendens, also known as pond cypress, is a deciduous conifer of the genus Taxodium, native to North America. Many botanists treat it as a variety of bald cypress, Taxodium distichum (as T. distichum var. imbricatum) rather than as a distinct species, but it differs in habitat, occurring mainly in still blackwater rivers, ponds and swamps without silt rich flood deposits. It predominates in cypress dome habitats.
Сипаттама
Taxodium ascendens Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығысында өсетін көпжылдық жалаңаяқ тұқымды өсімдік болып саналады. Taxodium ascendens орташа еңіктігіне жетеді. Көлдік кипарис әдетте 50–85 фут биіктікте және 15–30 фут енінде болады. T. distichum-мен салыстырғанда, жапырақтары қысқа (3–10 мм ұзындығы), жіңішке және жайылып өспей, тік өсетін бұтақшаларда орналасқан. Көгілдірі тіпті жас ағаштарда да түбінен кеңейеді, бұл ағашқа жұмсақ, лайлы топыраққа жақсы бекінуге көмектеседі. Шишалардың диаметрі 2,5 см-ден аспайды. Көлдік кипарис жапырақтары ине тәрізді (ұштығы немесе бұрауыштың сабы сияқты), сабаққа жақын спираль тәрізді орналасқан. Жапырақтары жапырақты, қарапайым, кезектесіп орналасқан, ине сияқты. Оның шишалары дөңгелек, аналық, 1/2 – 1 1/4 дюйм аралығында ұзындығы бар. Қабығы да ақшыл сұр түсті. Кипарис ағаштары ерекше "тізелерімен" және тіреулі сабақтарымен танымал, олар түрді анықтайды, бірақ Taxodium ascendens Taxodium distichum-ға қарағанда "тізелері" сирек кездеседі. Суда өсетін саз кипарис сияқты, көлдік кипарис та кипарис тізелері деп аталатын ерекше өсу қасиетіне ие; бұл тамырдан су бетіне шығатын ағаш тәрізді өскіндер, олар 'пневматофорлар' деп аталады. Көлдік кипарис өсетін ортаның құрғақтығына байланысты, оның қабығы қалыңдап, отқа төзімді болып дамыған.
Тіршілік ету ортасы
Таксодий асценденсі табиғи түрде шалшық тоғандарда, көл жағаларында, батпақтарда және ылғалды жерлерде кездеседі. Ол ылғалды, нашар дренажталған және қышқыл топырақтарды, теңіз деңгейінен жоғары биіктікте жақсы көреді. Құдық кипарисінің ең қолайлы ортасы – тоғандар мен көлдердің жағалауы, мұнда су тұрқып қалады. Бұл ағаш оңтүстік батпақтарында, байуларда және өзендерде өседі, сондай-ақ ұзаққа созылған қарқынды су тасқынына төтеп беруге қабілетті. Көлдік кипарис көбінесе қоректік заттарға кедей, саяз жер асты суларымен толықтырылатын оқшауланған ойыстарда кездеседі. Көлдік кипарис "Taxodium distichum var. imbricatum (Nutt.) Croom" және "Taxodium distichum var. ascendens (Brongn.) Mast." синонимдерімен де белгілі.
Қолданылуы
Таксодий асценденсі әдетте қалалық аймақтарда сәндік мақсатта немесе әшекейлеу үшін қолданылады, ал аққалбар кипариске қарағанда ауыр жұмысқа жарамды құрылыстарда пайдаланылуы мүмкін. Құдық кипарисі сондай-ақ батпақты жерлерді қалпына келтіру және жақсарту үшін де қолданылады.