Кіріспе
Taxodium mucronatum – қылқан жапырақты ағаштардың бір түрі, көбінесе Монтесума шала кипарисі, Монтесума кипарисі немесе ахуэуэте деп аталады. Ахуэуэте атауы – ағашқа берілген нахуатль тіліндегі āhuēhuētl деген сөзден шыққан, ол «суда тік барабан» немесе «судың қарт адамы» деген мағынаны білдіреді. Бұл ағаш жыл бойы жаңбырлы немесе жазда көп жауын-шашын болатын климатты жақсы көреді. Taxodium mucronatum Мексиканың көп бөлігінде, оңтүстік Мексиканың таулы аймақтарына дейін таралған. Гватемалада бұл ағаш тек Хуэхуэтенанго департаментінде ғана өседі. Бұл ағаш Мексиканың жергілікті халықтары үшін қасиетті саналады және сапотектердің жаратылыс мифінде кездеседі. Ацтектер үшін ахуэхуетл мен почотл (Ceiba pentandra) ағаштарының көлеңкесінің үйлесімі билеушінің құдіретін көрсетеді. Аңыз бойынша, Эрнан Кортес Ла Ноче Триста шайқасында жеңілгеннен кейін Попотала орналасқан ахуэуэте астында жылаған. Бұл өсімдік 2015 жылы Джон Киннің «Өзендер» атты әңгімесінде еске алынған, ол Марк Твеннің «Хаклберри Финннің басынан өткендері» әңгімесін қайта қарастырады.
Taxodium mucronatum, commonly known as Montezuma bald cypress, Montezuma cypress, or ahuehuete, Ahuehuete is derived from the Nahuatl name for the tree, āhuēhuētl, which means "upright drum in water" or "old man of the water." and favors climates that are rainy throughout the year or at least with high summer rainfall. Taxodium mucronatum is native to much of Mexico as far south as the highlands of southern Mexico. Within Guatemala, the tree is restricted to Huehuetenango Department. The tree is sacred to the native peoples of Mexico, and is featured in the Zapotec creation myth. To the Aztecs, the combined shade of an āhuēhuētl and a pōchōtl (Ceiba pentandra) metaphorically represented a ruler's authority. According to legend, Hernán Cortés wept under an ahuehuete in Popotla after suffering defeat during the Battle of La Noche Triste. This plant is mentioned in the 2015 short story "Rivers" by John Keene, which reimagines the story of Mark Twain's Adventures of Huckleberry Finn.
Қолданылуы
Монтесума кипаристері Колумбияға дейінгі дәуірден бері әсемдік ағаштары ретінде қолданылып келеді. Ацтектер шапультепек бақтарындағы процессия жолдарының бойына ахуэхуетль отырғызған, себебі ол үкіметпен байланысты болған. Мексика алқабының саяз көлдерінде ахуэхуетль сияқты ағаштармен қоршалған тікбұрышты аумақтарға топырақ қосып, хинампа деп аталатын жасанды аралдар жасалған; Мексиканың кейбір аймақтарында жапырақтары діни мерекелерде шіркеу алтарьларын безендіру үшін пайдаланылады. Әлемдік деңгейдегі бонсай шебері Джон Нака өзінің алғашқы бонсайын – Монтесума кипарисін АҚШ Ұлттық бонсай және Пеньцзин мұражайына сыйға берді. 1995 жылдан бері Гетти орталығы өнер мұражайының негізгі ауласында сызықтық тоғай жақсы өсіп тұр.
Гибридтер
Таксодиум × ‘LaNana’ (T. distichum × T. mucronatum) Таксодиум ‘Чжуншаньса’ (T. distichum × T. mucronatum)
Taxodium 'Zhongshansa' (T. distichum × T. mucronatum)
Жалпы сілтемелер
Эгулуз Т. 1982 жыл. Мексикадағы *Pinus* туысының климаты мен таралуы. Федералды округ. Мексика. Рзедовский Ж. 1983 жыл. Мексиканың өсімдік жамылғысы. Мексиканың федералды округі. Мартинес, Максиминьо. 1978 жыл. Мексикалық өсімдіктердің халықтағы және ғылыми атауларының тізімі.