Кіріспе
Американдық психиатр (1930 жылы туған)
Альберт Ротенберг (2 маусым 1930 жылы туған) – американдық психиатр, әдебиет, өнер, ғылым және психотерапиядағы шығармашылық процестерді ұзақ жылдар бойы зерттеген. «Шығармашылық процесті зерттеу» ғылыми жобасының жетекші зерттеушісі ретінде Ротенберг қауымдық мойындалған және анықталған шығармашылдардың шығармашылық процестеріне ден қойды. Олардың ішінде физика, химия, медицина және физиология салаларындағы Нобель сыйлығының лауреаттары, Пулитцер сыйлығы және басқа да әдеби сыйлықтардың иегерлері, сондай-ақ жас әдебиет және өнер қайраткерлері бар. Ол сонымен қатар клиникалық психиатриямен айналысып, Нью-Хейвендегі Йель психиатриялық институтында әкімші және терапевт болып жұмыс істеді; Коннектикут штатының Фармингтон қаласындағы Джон Демпси ауруханасында, Массачусетс штатының Стокбридж қаласындағы Остин Риггс орталығында, сондай-ақ Нью-Йорк штатының Чатем қаласында жеке психиатриялық амбулаториялық тәжірибе жүргізді.
Albert Rothenberg (born June 2, 1930) is an American psychiatrist who has carried out long term research on the creative process in literature, art, science and psychotherapy. As Principal Investigator of the research project Studies in the Creative Process, Rothenberg has focused on the creative processes of consensually recognized and defined creators. These have included Nobel laureates in physics, chemistry, medicine and physiology; Pulitzer Prize and other literary prize winners; and consensually designated young literary and artistic creators. He has also practiced clinical psychiatry and been administrator and therapist at the Yale Psychiatric Institute, New Haven, Connecticut; John Dempsey Hospital in Farmington, Connecticut; the Austen Riggs Center in Stockbridge, Massachusetts, as well as undertakinging private psychiatric outpatient practice in Chatham, New York.
Ерте өмір және білім
Ротенберг 1930 жылғы 2 маусымда Нью-Йорк қаласында Габриэль Ротенберг пен Роза Голдберг Ротенбергтің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Габриэль Румынияда туып, он жеті жасында АҚШ-қа келді. 23 жасында Габриэль Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында қызмет етті. Габриэль ағылшын тілін кешкі мектепте оқығаннан басқа, жоғары білім алмады, бірақ кейін Коннектикут штатының Денбери қаласында сәтті өндіріс кәсіпкері болды. Оның анасы Нью-Хейвенде (Коннектикут штаты) туған, пианинода ойнайтын және Нью-Йорк қаласындағы хатшылық мектебін бітіргеннен кейін бас хатшы болып жұмыс істеді. Ұлы ағасы дүниеге келгеннен кейін дереу қайтыс болды, ал 6 жарым жасқа үлкен ағасы Джером Ротенберг бала кезінде жиі ауырып, аман қалды және белгілі американдық экономист атанды. Ротенберг Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Джеймс Мэдисон орта мектебін үздік бітіруші ретінде аяқтады.
Мансап
Гарвард колледжінің бакалавры ретінде Ротенберг әлеуметтік қатынастар мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Ол жерде психологтар Генри Мюррей мен Джордж Клейннің үлгісі мен ойлары оны шығармашылықты зерттеуге баулыды. Оның медициналық мансабы Тюфт университетінің медицина мектебінде басталды, онда ол жыл сайынғы дерматология сыйлығымен және Медициналық түлектер сыйлығымен марапатталды. Медицина докторы мамандығын бітіргеннен кейін ол Йель университетінің медицина мектебінде психиатрия бойынша интернатураны аяқтады. 1960 жылы ол Йель медицина мектебінің штаттық оқытушысы болып тағайындалды. Йельдегі алғашқы жылдары ол зерттеу және оқыту ісінде екі рет бес жылдық федералдық ғылыми-зерттеу грантымен қолдау алды. Оның қызметіне екі жылдық үзіліс болды, ол кезде Ротенберг АҚШ Армиясының медициналық корпусында капитан болып, Пуэрто-Рико және Кариб айманындағы американдық әскери қызметшілердің бас психиатры болып қызмет етті. Осы қызметі үшін ол алғыс хат пен Құрмет грамотасын алды. Содан кейін ол Йель медицина мектебіне оралды, онда ол шамамен 20 жыл бойы жұмыс істеді. 1976 жылы Ротенберг Коннектикут университетінің психиатрия кафедрасына, Фармингтон қаласына көшті, онда ол келесі үш жыл бойы клиникалық директор және психиатриялық резидентура директоры болып қызмет етті. 1979 жылы ол Массачусетс штатының Стокбридж қаласындағы ашық психиатриялық ауруханасы – Остин Риггс орталығының зерттеу директоры және Гарвард медицина мектебінің оқытушысы болды. 1986 жылы Ротенберг Гарвардта психиатрия бойынша клиникалық профессор болып тағайындалды. Сол жылы ол жоғары білім беру институттарында үш жыл бойы ғылыми-зерттеу курсын бастады. 1986 жылы ол Стэнфорд университетінің Мінез-құлық ғылымдары орталығындағы жоғары білікті маман болды; 1993 жылы ол Вассенаардағы Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар институтындағы жоғары білікті маман болды; ал 2014 жылы CASBS-ке маман ретінде қайта оралды. Шығармашылықты зерттеуден басқа, ол екі роман жариялады: «Living Color» (2001) – Амстердамдағы заманауи өнер мұражайындағы әйгілі картинаның қиылуы туралы әңгіме және «Madness and Glory» (2012) – қазіргі психиатрияның негізін қалаушы доктор Филипп Пинель туралы әңгіме.
Зерттеу
Ротенберг жас жазушылар мен суретшілермен бақылаулы эксперименттік зерттеулер жүргізді, сондай-ақ көрнекті сыйлық иегерлері – авторлармен бақылаулы сұхбаттасу арқылы зерттеулер жасады. Бұл бір мезгілде бірнеше қарама-қарсы немесе өзара теріскей ойларды немесе құрылымдарды белсенді түрде ұйымдастырудан және қолданудан тұрады. Янустық процесс идеялық және сөздік деңгейде жаратылысқа бастайды. Гомопространдық процесс (грек тілінен алынған "homo" сөзінен туындаған) – бір ой кеңістігінде екі немесе одан көп жекеленген ұғымдарды белсенді түрде ұйымдастырудан және пайдаланудан тұрады, бұл жаңа идентичностьтерді қалыптастыруға әкеледі. Гомопространдық процесс негізінен метафоралық және кеңістіктік деңгейде жаратылысқа ықпал етеді. Сеп-кон артикуляция процесі – бөлуді (sep) және байланысты (con) бірдей уақытта белсенді түрде ұйымдастырудан және қолданудан тұрады. Сеп-кон артикуляция процесі интеграциялық эффектілерге және жаратылыста интеграцияға әкеледі.
Маңыздылығы
Шығармашылық термині жиі қолданылатын болғанмен, ол әртүрлі мінез-құлықтарға, оқиғаларға және тәжірибелерге қатысты қолданылған, бірақ олардың көпшілігі жай ғана ерекшелену, қалыптан шығу, сирек кездесу немесе есімсіз болу сипаттарынан тұрады. Көптеген зерттеулер жеке интуицияға немесе әңгімелерге негізделген, көбінесе дағдыларға, дивергентті ойлауға немесе белгілі бір өнер немесе ғылым салаларындағы жұмысқа қатысты болған. Бірақ, шығармашылық және шығармашылық қызметке оң баға беріледі, әдетте, бұл баға жалпы келісіммен расталуы керек және уақыттың сынағынан өтуі тиіс. Сонымен қатар, шығармашылық тек өнімділік немесе қабілеттен өзгеше – ол жаңа немесе бұрыннан жоқ нәрсені тудырудан тұрады. Ротенбергтің жұмысы мен нәтижелері шығармашылықты жаңалық пен құндылықтың (ішкі немесе құралдық) болуы немесе жасалуы ретінде қатаң анықтауға үнемі бағытталған. Осы зерттеулердің айқын нәтижелері мен қолданылуы шығармашылықтың барлық түрлерін және деңгейлерін толығымен немесе ішінара өлшеуге мүмкіндік берді. Оның зерттеулерінің нәтижесінде алғаш рет шығармашылық процестердің эмпирикалық түрде анықталған, өте нақты және қолданылатын түрлері анықталды. Бұл оның ғылым, әдебиет және психотерапия салаларындағы еңбектері арқылы сипатталған.
Жеке өмір
Ротенберг Джулия Джонсон Ротенбергке үйленген, ол Sage колледждеріндегі білім беру саласының зейнеткер профессор және танымал суретші, музыкант. Олар жыл сайын АҚШ мен Оңтүстік Франциядағы үйлерінде кезекпен тұрады.