Кіріспе

Британдық актер (1909–1984)

Джеймс Невилл Мейсон (15 мамыр 1909 – 27 шілде 1984) – ағылшын актері. Голливудта жұлдызға айналуға дейін британдық кинода үлкен жетістіктерге жетті. 1944 және 1945 жылдары Ұлыбританиядағы ең табысты актер болды; оның британдық фильмдерінің ішінде «Жетінші перде» (1945) және «Жаман әйел» (1945) бар. Ол «Odd Man Out» (1947) фильмінде түсті, ол ең үздік британдық фильмі үшін BAFTA сыйлығының алғашқы иегері атанды. Мейсон Джордж Кукурдың «Жұлдыз туады» (1954), Альфред Хичкоктің «Солтүстік-батысқа қарай» (1959), Стэнли Кубриктің «Лолита» (1962), Уоррен Биттидің «Жұмақ күтеді» (1978) және Сидни Люметтің «Үкім» (1982) фильмдерінде ойнады. Ол 1950-жылдардан 1980-жылдардың басына дейін көптеген сәтті британдық және американдық фильмдерде де ойнады, олардың ішінде: «Шөл түлкісі» (1951), «Юлий Цезарь» (1953), «Өмірден үлкен» (1956), «20 000 лига теңіз астында» (1954), «Жер орталығына саяхат» (1959), «Георги қыз» (1966) және «Бразилиялық жігіттер» (1978) фильмдері бар. Мейсон өмірі бойы үш рет «Оскарға», үш рет «Алтын глобусқа» (1955 жылы «Жұлдыз туады» үшін «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды) және екі рет BAFTA сыйлығына ұсынылды. 1984 жылы қайтыс болғаннан кейін оның күлі жақын досы, танымал ағылшын актері сэр Чарли Чаплиннің қабіріне жақын жерге жерленді.

Ерте өмір, отбасы және білім

Мейсон 1909 жылғы 15 мамырда Йоркширдің Батыс Ридингіндегі Хаддерсфилд қаласында Джон Мейсон мен Мейбл Хаттерслинің үш ұлының ең кішісі ретінде дүниеге келді, Мейбл – Джозеф Шоу Гонттың қызы. Әкесі сияқты, Джон Мейсон да бай жүн саудагері болды және көбінесе Франция мен Бельгияға іссапармен барып тұратын. Мейбел өте жақсы білім алған, Лондонға оқуға және суретші ретінде жұмыс істей бастауға барған, содан кейін Йоркширге оралып әкесіне күтім жасаған. Ол ұлдарын "көңілді және сүйіспеншілікпен" тәрбиеледі. Мейсон отбасы Марш қаласындағы Крофт Хаус Лэйндегі жеке үйінде тұрды. (1970-ші жылдардың ортасында бұл үйдің орнына Арнклифф Корт аталған пәтерлер салынды.) Бұрын үй тұрған жердің қарсы бетіндегі шағын тұрғын үйлер жиыны қазір Джеймс Мейсон Корт деп аталады. Мейсон Марлборо колледжінде оқыды және Кембридждің Питерхаус колледжінде сәулет өнерінен үздік диплом алды, бос уақытында студенттік театрларға қатысты. Ол актерлік өнерге формальды оқыту алмады және бастапқыда оны әуесқойлықпен жасады.

1931-1939: Алғашқы рөлдері

Кеймбриджді бітірген соң Мейсон 1931 жылы «The Rascal» спектаклінде сахнада дебют жасады. Ол Тайрон Гатридің жетекшілігімен Лондондағы «Old Vic» театрына қосылды. Ол «Шершін бақшасы», «VIII Генрих», «Масса үшін өлшем», «Асық болудың маңыздылығы», «Махаббатқа деген құштарлық», «Торна», «Он екінші түн» және «Макбет» қойылымдарында ойнады. Осы қойылымдардың көптегенінде Чарльз Лaughton және Эльза Ланчестер қатысты. 1930 жылдардың ортасында ол Дублиндегі «Gate Theatre» театрында, әсіресе Бетти Канслермен бірге «Гордость и предубеждение» спектаклінде ойнады. 1933 жылы Александр Корда Мейсонға «Дон Хуанның жеке өмірі» фильмінде шағын рөл берді, бірақ түсірілім басталғалы үш күннен кейін оны жұмыстан шығарды. 1935 жылдан 1938 жылға дейін Мейсон көптеген британдық «квоталық» фильмдерде ойнады, оның алғашқы фильмі «Late Extra» (1935) болды, онда ол басты рөлді сомдады. Режиссері Альберт Паркер. Мейсон «Twice Branded» (1936), «Troubled Waters» (1936) фильмдерінде, сондай-ақ Паркердің режиссерлігімен түсірілген «Prison Breaker» (1936), «Blind Man's Bluff» (1936), «The Secret of Stamboul» (1936) және «A» категориялы фильм «The Mill on the Floss» (1936) фильмдерінде ойнады. Мейсон Корданың «Fire Over England» (1937) фильмінде Лоренс Оливье мен Вивьен Лимен бірге маңызды рөл сомдады. Ол тағы бір «A» категориялы фильмде, Торольд Дикинсонның режиссерлігімен түсірілген «The High Command» (1937) фильмінде ойнады, содан кейін Рой Келлиноның режиссерлігімен түсірілген «Catch As Catch Can» (1937) фильміне оралды. Корда оны «The Return of the Scarlet Pimpernel» (1937) фильміндегі жаман кейіпкер ретінде таңдады.

Мейсон теледидардың алғашқы күндері түсірілген пьесалардың кейбір теледидарлық қойылымдарында ойнады: «Cyrano de Bergerac» (1938), «The Moon in the Yellow River» (1938), «Bees on the Boat Deck» (1939), «Square Pegs» (1939), «L'Avare» (1939) және «The Circle» (1939). Ол Мейсонмен бірге ойнаған және кейіннен үйленген Памела Келлиноның әңгімесі негізінде түсірілген «I Met a Murderer» (1939) фильмімен қайта оралды. Оның күйеуі Рой Келлино режиссерлік етті.

1958-1970: Белгілі актер

Мейсон теледидарда «Panic!», «General Electric Theater», «Schlitz Playhouse», «Goodyear Theatre» және «Playhouse 90» («John Brown's Raid» сияқты бірнеше эпизодтар) сияқты шоуларда үнемі пайда бола бастады. Ол Эндрю Л. Стоунның екі триллерінде ойнады: «Cry Terror!» (1958) және «The Decks Ran Red» (1958), содан кейін Альфред Хичкок режиссерлік еткен «North by Northwest» (1959) фильмінде Кари Грантты қуалайтын, Эва Мари Сенттің романтикалық көмегімен керемет тыңшы болды. «Fox» студиясында ол Жюль Верннің ғылыми фантастикасына оралып, «Жер орталығына саяхат» (1959) фильмінде тәуелсіз шотланд ғалымы және зерттеушісінің рөлін ойнады, бұл рөл бастапқыда Клифтон Уэббке арналған еді. Ол «A Touch of Larceny» (1960) комедиясында ойнады және «The Trials of Oscar Wilde» (1960) фильмінде сэр Эдвард Карсон рөлінде көрінді. Ол «The DuPont Show with June Allyson», «Golden Showcase», «Theatre '62» және «The Alfred Hitchcock Hour» сияқты телешоуларда да пайда болды. «The Marriage Go Round» (1961) фильмінде ойнағаннан кейін, ол Стенли Кубриктің «Lolita» (1962) фильмінде Долоресстің жыныстық құштарлығы бар әкесі Хэмберт Хэмберт рөлін сомдады. Ол «Tiara Tahiti» (1962) және «Hero's Island» (1962) фильмдерінде ойнады, сонымен қатар соңғысында продюсерлікке де қатысты. «Torpedo Bay» (1963) фильмінде де болды. 1963 жылы Мейсон Швейцарияға қоныстанды және халықаралық мансабын бастады. Ол көбінесе екінші пландағы немесе қосалқы рөлдерге көшті: «The Fall of the Roman Empire» (1964); «The Pumpkin Eater» (1964), Энн Бэнкрофтпен бірге; «Lord Jim» (1965) фильмінде Питер О’Тул кейіпкерін сатқан өзен қарақшысы; «Genghis Khan» (1965) фильміндегі қытай ақсүйегі; «The Uninhibited» (1965); «Dr. Kildare» сериалындағы қонақ рөлі; «Swinging London» әуеніндегі «Georgy Girl» (1966) фильміндегі Джеймс Лимингтон рөлі. Бұл рөл оған екінші рет «Оскар» сыйлығына үміткерлік алып келді, бұл жолы – қосалқы рөлдегі ең жақсы актер номинациясы. 1967 жылы Мейсон «The London Nobody Knows» деректі фильмін баяндады. Мансабымен қатар киноға деген құштарлығымен де көзге түскен Мейсон Кевин Браунлоутың жетекшілігімен екі британдық деректі фильмдер сериясын баяндады: үнсіз кино туралы «Hollywood» (1980) және Сэр Чарли Чаплиннің фильмдерінен алынған материалға арналған «Unknown Chaplin» (1983). Мейсон актер және режиссер Чарли Чаплиннің ұзақ жылдар бойы көршісі және досы болды. 1970-ші жылдардың соңында Мейсон жас актер Сэм Нилге кеңесші болды. Ол «ITV Play of the Week» бағдарламасының бірнеше эпизодында ойнады және Сидни Люметтің «The Deadly Affair» (1967) фильмінде басты рөлді сомдады (кейіпкер Джордж Смайлиге негізделген, бірақ аты өзгертілді); сондай-ақ «Stranger in the House» (1968) фильмінде де ойнады. Ол «Duffy» (1968), «The Blue Max» (1966) және «Mayerling» (1968) фильмдерінде қосалқы рөлдерде ойнады, бірақ Сидни Люметтің «The Sea Gull» (1968) фильмінде басты рөлде көрінді және Майкл Пауэллдің «Age of Consent» (1969) фильмінде Брэдли Морахан рөлін сомдады, бұл фильмді Мейсон де продюсерледі. Фильмде Хелен Мирреннің алғашқы маңызды кино рөлі болды және Пауэллдің соңғы маңызды туындысы еді. Ол сондай-ақ «Spring and Port Wine» (1970) фильмінде басты рөлді ойнады.

1970-1985: Кейінгі рөлдері

Мейсон Чарльз Бронсонды «Салқын тер» (1970) және Ли Ван Клифті «Жаман адамның өзені» (1971) фильмдерінде қолдады. Ол «Өлім! Өлім! Өлім! Өлім!» (1971) фильмінде эпизодтық рөл ойнады және Луметтің «Баланың ойыны» (1972) фильмінде Марлон Брандоның орнын басты. Ол «Шейланың соңғысы» (1973) фильміндегі көптеген жұлдыздардың бірі болды және «Франкенштейн: Шын оқиға» (1973) фильмінде зұлым доктор Полидори рөлін ойнады. Ол «Маккинтош адамы» (1973), «11 Harrowhouse» (1974), «Марсель келісімшарты» (1974) және «Ұлы үміттер» (1974) фильмдерінде қосалқы рөлдерді ойнады, ал «Мандинго» (1975) фильмінде басты рөлде ойнады. Мейсонның 1970-жылдардың соңындағы жұмыстары: «Kidnap Syndicate» (1975), «The Left Hand of the Law» (1975), «Autobiography of a Princess» (1975), «Inside Out» (1975), «The Flower in His Mouth» (1975), «Voyage of the Damned» (1976), «Hot Stuff» (1977), «Cross of Iron» (1977), «Jesus of Nazareth» (1977), «The Yin and the Yang of Mr. Go» (1978), «The Water Babies» (1978), «Heaven Can Wait» (1978), «The Boys from Brazil» (1978), «Murder by Decree» (1979) (Доктор Ватсон рөлінде), «The Passage» (1979), «Bloodline» (1979) және «Салемнің Лот» (1979) фильмінде вампирдің қызметшісі Ричард Стракер рөлінде ойнады. Мейсон «Солтүстік теңіздегі қақтығыс» (1980) фильмінде Роджер Мурды қолдады, сондай-ақ «Evil Under the Sun» (1982), «Иванхо» (1982) және «Қауіпті жаз» (1982) фильмдерінде ойнады. Оның соңғы рөлдерінің бірі – Пол Ньюменмен бірге «Сот үкімі» (1982) фильміндегі сыбайлас жемқор адвокат Эд Конканнон рөлі, ол оған үшінші және соңғы «Ең үздік қосалқы рөлді ойнаған актер» номинациясын Оскар сыйлығына ие етті. Ол «Сарыбарғақ» (1983), «Александр» (1983) және «Джордж Вашингтон» (1984) фильмдерінде түсті. Грэм Гриннің осы аттас повесінен BBC үшін бейімделген «Женевадағы доктор Фишер» (1985) фильміндегі басты рөлді ойнағаннан кейін, ол Пол Скофилдке арналған «Атыс партиясы» рөліне кірді, бірақ түсірілімнің бірінші күні болған апатта ауыр жарақат алғандықтан ол оны жалғастыра алмады. Бұл Мейсонның көркем фильмдегі соңғы рөлі болды. Ол теледидарда «А.Д.» (1985) және «Ассизидегі жер асты» (1985) фильмдерінде пайда болды.

Жазбалар

Джеймс Мейсон "York Records" компаниясы үшін альбом жаздырды. 13 тректен тұратын, сөздік оқу альбомы "Джеймс Мейсон Киелі кітаптан оқиды" 1971 жылы York BYK 703 нөмірімен шығарылды.

Өлім

Мейсон 1959 жылы ауыр жүрек тақырыбынан аман қалды. 1984 жылғы 27 шілдеде Швейцарияның Лозанна қаласында тағы бір жүрек тақырыбынан көз жұмды және кремацияланды. Мейсон барлық мүлкін екінші әйелі Кларисса Кейге қалдырды, бірақ оның өсиетнамасын екі баласы күдікке келтірді. Ол 1994 жылғы 21 шілдеде рактан қайтыс болған кезде сот процесі аяқталмаған еді. Кларисса Кей Мейсон барлық мүлкін діни гуру Сатья Саи Бабаға қалдырды, соның ішінде актердің күлін де, оны олардың ортақ үйінде сақтап қалған болатын. Мейсонның балалары Саи Бабаға сотқа жүгініп, кейін Мейсонның күлін Швейцарияның Во кантонындағы Корсьер-сюр-Вевеге жерледі. Мейсонның досы Чарли Чаплиннің қалдықтары сол жерге жақын қабірде сақталған.

Фильм

Жыл Атауы Рөл жазбалары 1935 Жексенбі қосымша Джим Мартин 1936 Екі рет белгіленген Генри Хэмилтон Түрмеден қашқан "Банни" Барнс Қиын сулар Джон Мерриман Көр соқырдың алдауы Стивен Невилл Стамбулдың құпиясы Ларри Флосстағы диірмен Том Тулливер 1937 Англиядағы өрт Хиллари Вэйн Жоғары команда Капитан Хеврелл Қоймақ ретінде ұстаңыз Роберт Лейланд Қызыл пернелдің қайтысы Жан Таллиен 1939 Мен кісі өлтірушімен таныстым Марк Уороу 1941 Бұл адам қауіпті Мик Кардби, сондай-ақ Науқас жоғалады 1942 Хаттер залы Доктор Ренвик Түннің көзі бар Стивен Деремида Террор үйі Алиби Андре Лоран Жасырын миссия Рауль де Карно Көктемгі тас Стритер 1943 Қоңыраулар төмендеді Тед Роббинс Сұр киімдегі адам Лорд Рохан Олар қараңғыда кездесті Ричард Фрэнсис мұра 1944 Алжирдегі шамшырақ Алан Терстон Газ шамшырағындағы Фанни Лорд Мандерсток, сондай-ақ Зұлым адамның адамы Қонақүй резерві Петр Вадасси 1945 Өзінің орны Смедхерст Олар қарындас болды Джеффри Ли Жетінші жамылғы Николас Зұлым әйел Капитан Джерри Джексон 1947 Адамнан тыс Джонни Маккуин Айналған шыны Майкл Джойс 1949 Ұсталған Ларри Квината Мадам Бовари Гюстав Флауберт Асығыс сәт Мартин Доннели Шығыс жағы, Батыс жағы Брэндон Борн 1950 Бір жолғы көше Фрэнк Мэтсон 1951 Пандора және Ұшқан голландиялық Хендрик ван дер Зее Шөл түлкісі Фельдмаршал Эрвин Роммель 1952 Лади иеленген Джимми дель Пальма, сондай-ақ продюсер және жазушы 5 саусақ Улисс Диелло Жүзбе-жүз капитан ("Сырды бөлісуші") Зенда тұтқыны Руперт Хенцау Ботаникалық шығанақ Капитан Пол Гилберт 1953 Үш махаббат тарихы Чарльз Кутрей Сегмент: "Қызғанатын ғашық" Шөлдегі тышқандар Фельдмаршал Эрвин Роммель Юлий Цезарь Брут Адамдардың арасында Иво Керн Айтылған жүрек Анимациялық қысқа фильм 1954 Принц Валиант Сэр Брак Шарада Қатіл / Майор Линден / Йона Уотсон, сондай-ақ продюсер және жазушы Жұлдыз туған Норман Мейн 20,000 лига теңіз астында Капитан Немо 1956 Мәңгілік, жаным Бұрышкер періште Өмірден үлкен Эдвин Эвери, сондай-ақ продюсер және жазушы 1957 Күн аралы Максвелл Флёри 1958 Қорқыныш айғайла! Джим Мольнер Декада қанға боялды Капитан Эдвин Румилл 1959 Солтүстікке қарай Солтүстік-Батыс Филип Вандамм Азғындыққа ұқсас Командир Макс Истон Жер орталығына саяхат Сэр Оливер С. Линденбрук 1960 Оскар Уайльдтың соты Сэр Эдвард Карсон 1961 Тілге үйлену Пол Дельвилл 1962 Захрейннен қашу Джонсон Атаусыз Лолита Профессор Хэмберт Хэмберт Тиара Таити Капитан Брет Эймсли Батырлар аралы Якоб Вебер 1963 Торпедо шығанағы Капитан Блейн 1964 Рим империясының құлдырауы Тимонидтер Көктемгі жеміс Боб Конвей 1965 Лорд Джим Жентлмен Браун Чингис хан Кам Линг Байланбаған Паскаль Рение 1966 Георги Гирл Джеймс Леамингтон Көк Макс Генерал граф фон Клюгерман Мен жылаймын, мен жылаймын Отто Хоффман 1967 Өлімге душар ешкім Шарлз Доббс Лондонды біледі баяндаушы Документальді үйдегі бейтаныс Джон Сойер (коп-оут) 1968 Даффи Чарлз Калверт Майерлинг Император Франц Иосиф Теңіз шағаласы Тригорин, жазушы 1969 Келісім жасы Брэдли Морахан 1970 Көктем және порт айнасы Раф Кромптон Суық тер Капитан Росс Мырза Гоның инь және ян Y. Y. Go 1971 Жаман адамның өзені Франсиско Пако Монтеро Өлтiр! Өлтiр! Өлтiр! Өлтiр! Алан Хэмилтон 1972 Балалық ойын Жером Мейли 1973 Джон Китс: Өмірі мен өлімі Баяндаушы (дауыс) Шиланың соңғысы Филипп МакИнтош адамы Сэр Джордж Уилер 1974 11 Харроухаус Чарльз Д. Уоттс Үлкен үміттер Абель Мэгвич Марсель келісімі Жак Бризар, сондай-ақ Бұзушылар 1975 Жылдызды жануарлар Баяндаушы Документальді Мандино Уоррен Максвелл Құпия ұйым Филлипини Заңның сол жақ қолы Сенатор Леандри Принцессаның автобиографиясы Сирил Сахиб Іштен сыртқа Эрнст Фурбен Аузындағы гүл Беллокампо 1976 Желдің адамдары Баяндаушы Документальді Қапалы саяхат Хуан Рамос Қаланың қорқынышы Прокурор 1977 Темір кресі Оберст Брандт Шагаллға арналған мақтау: Махаббат түстері Баяндаушы Документальді 1978 Су бебелері Мырза Граймс Акуланың дауысы Жаннат күтеді Мырза Жордан Бразилиядан келген ұлдар Эдуард Зейберт 1979 Декрет бойынша кісі өлтіру Джон Х. Уотсон Өту Профессор Джон Бергсон Қандық байланыс Сэр Алек Николс 1980 Солтүстік теңізтің тонауы Адмирал Бринсден 1982 Күн астындағы зұлымдық Оделл Гарденер Қауіпті жаз Джордж Энгельс Үкім Эдвин Коннан Сократ Сократ 1983 Сары сақал Капитан Хьюз Александр Әке 1984 Женеваның докторы Доктор Фишер 1985 Ату партиясы Сэр Рэндольф Неттелби Ассизидегі жер асты Бишоп Николини.

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескермелер1962Альфред Хичкок сағатыУоррен Барроу 1-маусым, 5-бөлім: "Тұтқын аудитория"1973Франкенштейн: Шын оқиғаДр. Джон ПолидориТелевизиялық мини-сериал 1977Назареттен келген ИсаЖүсіп АриматеялықТелевизиялық мини-сериал1979Сэлемнің қасіретіРичард К. СтракерТелевизиялық мини-сериал1980ГолливудБаяндаушыТелевизиялық құжаттық мини-сериал1982ИванхоИсаак ЙоркТелевизиялық фильм1983Суреттерді жемеңізДжинТелевизиялық арнайы бағдарлама 1984Джордж ВашингтонЭдвард БрэддокТелевизиялық мини-сериал1985А. Д. ТиберийТелевизиялық мини-сериал