Голланд суретшісі Ян Нювенхёйс және CoBrA тобының тарихы
Jan Nieuwenhuys
Голланд суретшісі Ян Ньивенхёйс (1922-1986) – CoBrA тобының негізін қалаушы, голланд экспериментаторларының өкілі. Амстердамда туған, өнерге ерте бауырласқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нидерланд суретшісі Ян Ньювенхуйс (8 қаңтар 1922 – 28 желтоқсан 1986) – голланд суретшісі және кейін CoBrA тобының құрамына кірген голланд экспериментаторларының (Reflex) алғашқы, белсенді негізін қалаушылардың бірі.
Dutch painter
Jan Nieuwenhuys (8 January 1922 – 28 December 1986) was a Dutch painter and one of the early active founders of the Dutch Experimentalists group (Reflex) that later became part of CoBrA.
Өмір және жұмыс
Нювенхуйс Амстердамда дүниеге келген. 14 жасында Нювенхуйс екі жыл үлкен ағасымен бірге суретші болуды шешті. 1938-1941 жылдары Амстердамдағы Rijksnormaalschool мектебінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Амстердамдағы Рикс академиясында сабақ алды. Рикс-академияда ол Карел Аппель мен Корнельмен танысты. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары Нювенхуйс көбінесе клоундарды, жалаңаштарды және махаббаттағы жұптарды суреттеді. Соғыстан кейін ол агрессивті әрі қатыгез құстар, мысықтар мен бұқалар сияқты фантастикалық жануарларды салуға кірісті. Ол мен ағасы Констант оның суреттері туралы жиі дауласатын. Соғыс кезінде Констант өзі тек католик көріністерін – Пиета мен Марияның портреттерін немесе натюрморттарды суреттеді және Нювенхуйс тақырыптарын тым оңай таңдайды деп ойлады. 1948 жылы Аппель, Элбург, Коуэнар, Вольвекэмп, Корнель, Констант Нювенхуйс, Брэндс, Рускенс және Нювенхуйс Голландияда эксперименталды топ құрды, ол бірнеше айдан кейін CoBrA еуропалық тобына айналды. Ян осы кезеңдегі суреттерінде армандардан, балалардың суреттерінен, психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдардың көркемдік өрнегінен және примитивті өнерден шабыт алды. Оның көптеген жұмыстарында құстар мен мысықтар сияқты жануарлар, сондай-ақ адам, жануар және механикалық элементтердің үйлесімінен құралған фантастикалық жаратылыстар мен бейнелер маңызды рөл атқарады. Көптеген жаратылыстар арқанда теңселіп тұрады немесе бас киім ретінде қайық киеді. Біраз уақыттан кейін Нювенхуйс CoBrA тобының мүшелеріне көңілі қалды, олардың кейбіреулері белсенділікке қарағанда атаққа көңіл бөлді. Ол мүшелер арасындағы жанжалдарға шыдай алмады және 1949 жылдың ортасында топтан шықты. Басқа бірнеше мүшелер де кетіп қалды, бірақ олар кейіннен Стеделик мұражайында өткен үлкен көрмеге қайта қосылды. 1964 жылы ол сұхбатта: «Бұл топ көрмелерді ұйымдастыру үшін емес, белсенділер тобы ретінде құрылды. Біз осыған күш салуды, сол кездегі өнердегі жұмсақтыққа қарсы күресуді және оны өзгерту үшін қиялымызды пайдалануды жоспарлағанбыз. Өкінішке орай, сол кездегі экспериментаторлардың көптегені эстетикалық көзқарасқа ие болғанын мойндауымыз керек. Барлық ресми іс-әрекеттер күрестің мәнін жояды. Менің ойымша, олардың кейбіреулерінің жұмысы қазір өте жайсыз көрінеді». Кейіннен Нювенхуйс тек өзінің жұмысына назар аударды. Оның суреттері көбірек еркіндік алды және ол флуоресцентті бояу сияқты әртүрлі материалдармен тәжірибе жасады, қолына тигеннің бәрін пайдаланды. Кез келген нәрсе сурет болуы мүмкін еді. 1964 жылы берген сұхбатында ол былай деді: «Мен материалдан және түсімнен бастаймын. Осы арқылы өзімді білдіремін. Материалдан мен тақырыпқа келемін, бұл, мүмкін, бұрынғы суретшілердің іс-әрекеттерінен өзгеше. Мен жазу, күлу сияқты сурет салам. Сондықтан мен әрдайым әртүрлі сурет салам, себебі менің көңіл-күйім өзгеріп тұрады. Мен де солай сезінемін». «Суретші ретінде мен белгілі бір жағдайды бейнелегім келмейді. Мен абстрактілі емеспін, нақты бейнелі де емеспін. Мен көркемдік мәнге ие болуға тырысамын, сондықтан маған белгілі бір бейнелер қажет. Бүгін мен Қытайдамын, ертең Парижде, ертеңнен кейін басқа жерде боламын. Біз күнде әлемде болып жатқан оқиғалармен бетпе-бет келеміз. Сіз белгілі бір жерде өмір сүресіз, сонымен қатар бүкіл әлемде. Мүмкін, сондықтан біз білімсіз және қатал боламыз, өйткені біз көп нәрсеге тап болдық. Аштық, соғыс. Бұл жағдай енді ештеңе де білдірмейді». Сол сұхбатта: «Мен олардың менің жұмысымды кейін көргенде, олар жиырмасыншы ғасырды көре алса деп тілеймін. Суретші өз уақытына сәйкес киім таңдауы керек. Оның сәулетші, ақын немесе суретші болуы маңызды емес. Абстрактілі суретте мен осы заманның ырғағын, әдепсіздігін сағынамын. Біз, қазіргі адамдар атом бомбасынан қорқып өмір сүрудеміз. Абстрактілі суреттер сіз үшін тек қана сыртқы әлемді құрастырады». Ол 1986 жылы Амстердамда қайтыс болды.
Nieuwenhuys was born in Amsterdam. Around the age of 14, Nieuwenhuys and his two year older brother decided to become painters. From 1938 to 1941 he attended the Rijksnormaalschool in Amsterdam. Later in the Second World War he also took lessons at the Rijksacademie in Amsterdam. At the Rijksacademie he met Karel Appel and Corneille. During World War II Nieuwenhuys painted almost only clowns, nudes and couples making love. Just after the war he started painting fantasy animals like aggressive cocks, cats and bulls. He and his brother Constant had many arguments about his paintings. During the war Constant himself painted only Catholic scenes like Pietà and Maria portraits or still lifes and thought that Nieuwenhuys chose his subjects too lightly. In 1948 Appel, Elburg, Kouwenaar, Wolvekamp, Corneille, Constant Nieuwenhuys, Brands, Rooskens and Nieuwenhuys founded the Experimentele Groep in Holland that a few months later became the European group CoBrA. Jan was in his paintings of this period influenced by dreams, children's drawings, the artistic expressions of mentally handicapped people and primitive art. Animals such as birds and cats play a leading role in most of his works, along with fantastic creatures and beings that are made up of a combination of human, animal and mechanical elements. A lot of the creatures balance on a rope or wear boats as a hat. Nieuwenhuys was soon disappointed in the members of the CoBrA group, some of them were more interested in fame than being an activist. He could not stand the fighting that was going on between the members and so he left the group in the middle of 1949. Some other members also left, but they later rejoined for the great exhibition in the Stedelijk Museum. In 1964 he said in an interview: "The group was not founded as an exposition group but as a group of activists. We wanted to put an effort into that, to fight against the softness in art at the time and using our imagination to change that. Regrettably I must ascertain that many of the Experimentalists of that day also became esthetics. Everything official stops to be combatant. I think that work of some of them look very dormant these days". Nieuwenhuys later concentrated only on his work. His paintings became more and more liberated and he experimented with different materials like fluorescent paint and everything he could get his hands on. Everything could become a painting. In an interview from 1964 he said: "I start with my material and my color. With that I express myself. From the material I come to my subject and that is maybe contrary to what painters did in earlier days. I paint the way I write, the way I laugh. That is why I paint differently all the time, because my moods change. That’s the way I feel." "As a painter I don’t want to paint a particular situation. I am not abstract, not really non figurative. I try to be expressive and therefore I need certain images. Today I am in China, tomorrow in Paris, after tomorrow some other place. We are confronted every day with what happens in the world. You’re living on a specific spot, but also in the whole world. It’s maybe therefore that we become so ignorant and hard, because we experience too much. Hunger, war. That particular situation doesn’t mean anything anymore." From the same interview: "I wish, if they see my work later on, that they can see the twentieth century. The artist must give his time a suit. And it doesn’t matter if he is an architect, poet or painter. In abstract painting I miss the beat of this time, the rudeness. We, the people of today we are living with the fear of an atom bomb. The abstracts are building only a superficial world for you." He died in Amsterdam in 1986.