Кіріспе
Ұшу кезінде ұшақ басқаратын персонал – ұшу экипажы деп аталады. Ұшу экипажының құрамы ұшақтың түріне, сондай-ақ ұшу ұзақтығы мен мақсатына байланысты болады.
Aircrew, also called flight crew, are personnel who operate an aircraft while in flight. The composition of a flight's crew depends on the type of aircraft, plus the flight's duration and purpose.
Ұшу палубасының орналасуы
Коммерциялық авиацияда ұшақ экипажы ұшу экипажы деп аталады. Кейбір ұшу экипажы лауазымдарының атаулары теңіз терминдерінен алынған және теңізге шығатын кемелердегідей дәрежелік немесе басқару құрылымын көрсетеді, бұл қалыпты жағдайларда немесе төтенше жағдайларда жылдам шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Ұшу кабинасының тарихи лауазымдары: капитан, ұшқыштың ең жоғары дәрежелі мүшесі немесе ұшу экипажының мүшелері. Бірінші офицер (FO, сондай-ақ қосалқы ұшқыш деп те аталады), әдетте капитанның оң жағында отыратын басқа ұшқыш. (Тікұшақтарда FO әдетте оң жақтағы орынды иеленетін капитанның сол жағында отырады.) Екінші офицер (SO), бірінші офицерден төмен дәрежелі адам, әдетте белгілі бір міндеттерді орындайды және сонымен қатар резервтік ұшқыш ретінде де жұмыс істейді. Екінші офицер лауазымы дәстүрлі түрде ұшу инженері болған, ол көбінесе қозғалтқыштарды басқарумен айналысқан. XXI ғасырда кейбір әуе компанияларында екінші офицерлер ұшқыштар болып табылады және ұзақ қашықтықтағы рейстерде "круиздік резерв" рөлінде жұмыс істейді. Үшінші офицер (TO), екінші офицерден төмен дәрежелі адам, әдетте белгілі бір міндеттерді орындайды және резервтік ұшқыш ретінде де жұмыс істей алады. Қазіргі кезде көбінесе қажеті жоқ. Резервтік экипаж көбінесе ұшақ автопилотта және эшелон биіктігінде ұшқан кезде, рейстің ортаңғы бөлігінде жұмысқа кіріседі. Рейске тағайындалған резервтік экипаж мүшелерінің саны рейстің ұзақтығына және әуе компаниясының қолданатын әуе қағидаларына байланысты. Әуедегі сенсор операторы (әуедегі сенсор операторы, ASO, Әуедегі қашықтан зондтау деректерін алу маманы, Әуедегі жүк операторы, Полицияның тактикалық ұшу офицері, Тактикалық үйлестіруші және т.б.) – бұл әуе платформасынан (пилотты немесе пилотсыз) ақпарат жинау және/немесе академиялық, коммерциялық, қоғамдық қауіпсіздік немесе әскери қашықтан зондтау мақсатындағы миссияны басқару жүйелерін қадағалау кәсібі. Ұшақтағы сенсор операторы негізгі ұшу экипажының немесе экипаж мүшесі болып саналады. Навигатор (архаикалық), сондай-ақ «Әуе навигаторлары» немесе «Ұшу навигаторлары» деп те аталады. Ескі ұшақтардағы лауазым, әдетте 1910 жылдардың соңы мен 1970 жылдар аралығында, онда жеке экипаж мүшелері (кейде екі навигациялық экипаж мүшесі) ұшу навигациясына, оның ішінде оның есептеу және аспандық навигациясына, әсіресе мұхиттардан немесе басқа да ерекше белгілері жоқ аймақтардан ұшқан кезде, бастапқыда радио навигациялық құралдары болмаған кезде жауапты болған. Заманауи электронды әуе навигациялық құралдары мен ғарыштық GPS навигациялық жүйелері пайда болғаннан кейін, арнайы навигатор лауазымы жойылды және оның функциясын екі лицензиясы бар ұшқыш-навигаторлар, ал кейінірек ұшақтың негізгі ұшқыштары (капитан және FO) иеленді, нәтижесінде коммерциялық рейстердегі ұшақ экипажының саны одан әрі азайды. Қазіргі заманғы электронды навигациялық жүйелер 1980 жылдардың басында навигаторды қажетсіз етті. Радиооператор (архаикалық). Әдетте 1910 жылдар мен 1940 жылдар аралығында, ұшақтар мен жердегі станциялар арасындағы телеграфтық және дауыстық радиобайланысты басқаратын жеке экипаж мүшесі болған ескі ұшақтардағы лауазым. Радио құрылғылары жетілдіріліп, пайдалану оңайлаған сайын, функция тікелей FO немесе SO-ға, ал кейінірек командир-пилот пен қосалқы пилотқа берілді, бұл радиооператор лауазымын қажетсіз етті.
Captain, the pilot highest ranking member or members of a flight crew. First officer (FO, also called a co pilot), another pilot who is normally seated to the right of the captain. (On helicopters, an FO is normally seated to the left of the captain, who occupies the right hand seat.) Second officer (SO), a person lower in rank to the first officer, and who typically performs selected duties and also acts as a relief pilot. The rank of second officer was traditionally a flight engineer, who was often the person who handled the engine controls. In the 21st century, second officers on some airlines are pilots who act as "cruise relief" on long haul flights. Third officer (TO), a person lower in rank to a second officer, and who typically performs selected duties and can also act as a relief pilot. Largely redundant in the present day. A relief crew will take over most predominantly during the middle portions of a flight when an aircraft is usually on autopilot and at cruising altitude. The number of relief crew members assigned to a flight depends in part on the length of the flight and the official air regulations the airline operates under. Airborne Sensor Operator, An airborne sensor operator (aerial sensor operator, ASO, Aerial Remote Sensing Data Acquisition Specialist, Aerial Payload Operator, Police Tactical Flight Officer, Tactical Coordinator etc.) is the functional profession of gathering information from an airborne platform (Manned or Unmanned) and/or oversee mission management systems for academic, commercial, public safety or military remote sensing purposes. The airborne sensor operator is considered a principal flight crew or aircrew member. Navigator (archaic), also called 'Air Navigators' or 'Flight Navigators'. A position on older aircraft, typically between the late 1910s and the 1970s, where separate crew members (sometimes two navigation crew members) were often responsible for the flight navigation, including its dead reckoning and celestial navigation, especially when flown over oceans or other featureless areas where radio navigation aids were not originally available. As sophisticated electronic air navigation aids and universal space based GPS navigation systems came online, the dedicated Navigator's position was discontinued and its function was assumed by dual licensed Pilot Navigators, and still later by the aircraft's primary pilots (Captain and FO), resulting in a continued downsizing in the number of aircrew positions on commercial flights. Modern electronic navigation systems made the navigator redundant by the early 1980s. Radio Operator (archaic). A position on much older aircraft, typically between the mid 1910s and the 1940s, where a separate crew member was often responsible for handling telegraphic and voice radio communications between the aircraft and ground stations. As radio sets became increasingly sophisticated and easier to operate, the function was taken over directly by a FO or SO, and still later by the pilot in command and co pilot, making the radio operator's position redundant.