Префектура – әкімшілік бөлініс, латын тілінен алынған. Рим империясынан бастау алып, түрлі елдердегі жергілікті басқаруға қолданылады. Тарихы, құрылымы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әкiмшiлiк юрисдикция немесе әртүрлi елдердiң кез келгенiндегi әкiмшiлiк бөлiнiсi.
Administrative jurisdiction or subdivision in any of various countries
Префектура (лат. praefectura) – дәстүрлi түрде тағайындалған префект басқаратын әкiмшiлiк юрисдикция. Бұл түрлi елдердегi аймақтық немесе жергiлiктi үкiмет бөлiмшелерi, кейбiр халықаралық шiркеу құрылымдарындағы бөлiмшелер, сондай-ақ ежелгi Рим ауданы болуы мүмкiн.
A prefecture (from the Latin praefectura) is an administrative jurisdiction traditionally governed by an appointed prefect. This can be a regional or local government subdivision in various countries, or a subdivision in certain international church structures, as well as in antiquity a Roman district.
Ежелгі дәуір
Префектура бастапқыда тетрархия кезінде, император Диоклетиан Рим империясын төрт округке (әрқайсысы епархияларға бөлінген) бөлген кезде пайда болған, өздігінен басқарылатын орган немесе аймаққа сіңірді. Округтер Викарий (осы мақалада тізімделген Рим провинцияларының бірнешесі) басшылығымен топтастырылды, бірақ Диоклетиан сонымен қатар сақталған епархиялардың үстінен әкімшілік деңгей ретінде екі преториандық префектураны да қалдырды (кейбіреулері бөлінді).
Prefecture originally refers to a self governing body or area since the tetrarchy, when Emperor Diocletian divided the Roman Empire into four districts (each divided into dioceses), grouped under a Vicarius (a number of Roman provinces, listed under that article), although he maintained two pretorian prefectures as an administrative level above the also surviving dioceses (a few of which were split).
Діндарлық
Канондық құқық Рим құқығының күшті ықпалында болғандықтан, Католик шіркеуінде префект басқаратын бірнеше кеңсе болуы таңқаларлық емес. Бұл термин қауымның басшысы немесе Рим Куриясының бөлімі сияқты басқаша аталатын кеңселерде де қолданылады. Епархияға қарағанда кішкентай діни аймақтар да префектуралар деп аталады.
As canon law is strongly inspired by Roman law, it is not surprising that the Catholic Church has several offices under a prefect. That term occurs also in otherwise styled offices, such as the head of a congregation or department of the Roman Curia. Various ecclesiastical areas, too small for a diocese, are termed prefects.
Префектураның бразилиялық баламасы
Бразилияда префектура (португал тілінде prefeitura немесе prefeitura municipal) – Бразилияның әрбір муниципалитетінің (португал тілінде município) атқару билігі. Бұл термин сонымен қатар қала әкімінің (португал тілінде prefeito) кеңсесін де білдіреді.
In Brazil, the prefecture (prefeitura or prefeitura municipal in Portuguese) is the executive branch of the government of each Brazilian municipality (município in Portuguese). The term also refers to the office of the mayor (prefeito in Portuguese).
Орталық Африка Республикасы
Орталық Африка Республикасы жиырма префектураға бөлінген.
The Central African Republic is divided into twenty prefectures.
Грекиядағы префектураға теңестірілген
1836 жылдан 2011 жылға дейін қазіргі Грекия елдің негізгі әкімшілік бірліктері – (νομοί, жекеше νομός,) болып бөлінді. Бұл термин ағылшын тілінде көбінесе "префектуралар" немесе "округтар" деп аударылады. Әр номосқа шамамен 1990 жылға дейін министрлік тағайындаған префект (νομάρχης,) басшылық етті, бірақ кейіннен орталықсыздандыру процесінде халық тікелей дауыс беру арқылы сайлады, нәтижесінде префектуралар жергілікті басқару бірліктеріне айналды. Грекиядағы муниципалдық сайлаулар төрт жыл сайын өткізіледі, ал префекттер мен қала әкімдерін сайлауға дауыс беру бір уақытта, бірақ жеке бюллетеньдермен жүргізілді. 2010 жылғы Калликратис жоспары 2011 жылдың 1 қаңтарында күшіне еніп, префектураларды жеке әкімшілік бірліктер ретінде жойды және оларды елдің он үш әкімшілік аймағындағы өңірлік бірліктерге трансформациялады.
From 1836 until 2011, modern Greece was divided into (νομοί, singular νομός, ) which formed the country's main administrative units. These are most commonly translated into English as "prefectures" or "counties". Each nomos was headed by a prefect (νομάρχης, ), who was a ministerial appointee until ca. 1990, but was then elected by direct popular vote in a process of decentralization that saw the prefectures become local government units. Municipal elections in Greece are held every four years and voting for the election of prefects and mayors was carried out concurrently but with separate ballots. The 2010 Kallikratis plan, which took effect on 1 January 2011, abolished the prefectures as separate administrative units, and transformed them into regional units within the country's thirteen administrative regions.
Қазіргі заманғы мағынасы
Қазіргі Қытайда префектура (地区; пиньинь: ) – әкімшілік иерархияның екінші деңгейіндегі әкімшілік бөлініс. Бұл деңгейге префектуралармен қатар автономды префектуралар, облыстар және префектуралық деңгейдегі қалалар да кіреді. Префектура деңгейі провинция деңгейіне бағынады және округ деңгейін басқарады.
In modern day China, the prefecture (地区; pinyin: ) is an administrative division found in the second level of the administrative hierarchy. In addition to prefectures, this level also includes autonomous prefectures, leagues, and prefecture level cities. The prefecture level comes under the province level, and in turn oversees the county level.
Италия префектурасы
Италияда префектура – префекттің кеңсесі, ол әр провинциядағы Үкімет өкілі.
In Italy a prefettura is the office of a prefetto, the representative of the Government in each province.
Франция префектурасы
Францияда префектура – департаменттің орталығы, және метафоралық мағынада префекттің кеңсесі мен тұрғын үйін де білдіреді. Францияда 101 департамент болғандықтан, 101 префектура бар. Аймақтық префектура – әкімшілік аймақтың орталығы. Бұл қалада префект, яғни тағайындалған үкімет өкілі тұрады.
In France, a préfecture is the capital city of a department, and by metonymy also designates the office and residence of the prefect. As there are 101 departments in France, there are 101 prefectures. A préfecture de région is the capital city of an administrative region. This is the city where the prefect the appointed government representative resides.
Жапондық префектуралық сезім
Ағылшын тілінде "префектура" сөзі Тодофукен ([[wikt:都道府県) терминін аудару үшін қолданылады, олар Жапонияның негізгі әкімшілік бөліністері болып табылады. Олар 43 нағыз префектурадан (県 кен), екі қалалық префектурадан (府 фу, Осака және Киото), бір "аймақтан" немесе "жерден" (道 до, Хоккайдо) және бір "мегаполистен" (都 то, Токио) тұрады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін бұл сөз Кореядағы (道 до) және басқа елдердегі теңіз арты аймақтарды (庁 чō, 州 шу) белгілеу үшін де қолданылған.
In English, "prefecture" is used as the translation for todōfuken ([[wikt:都道府県), which are the main subdivisions of Japan. They consist of 43 prefectures (県 ken) proper, two urban prefectures (府 fu, Osaka and Kyoto), one "circuit" or "territory" (道 dō, Hokkaido) and one "metropolis" (都 to, Tokyo). Before the end of World War II, the word was also used for overseas areas 庁 (chō)、州 (shu) and 道 (dō, in Korea).
Префектураның корейлік баламасы
1894 жылға дейін (хангул=현) Кореядағы ең төменгі әкімшілік бөлініс болды және қазіргі мағынада "Кіші округ" деп аударуға болады. Ол әкімшілік иерархияда (군, 郡; "аудан") төмен тұрды. (hangul=도호부) жоғары деңгейдегі әкімшілік бөлініс болды және қазіргі мағынада "Бас протекторат", "Ірі округ", "Метрополия округі" немесе "Әскери округ" деп аударуға болады. Астанасы Ханьянг (Сеул) кейде "Хансеонг округі" деп аударылады. 1895 жылы (현) және (도호부) округтері жойылды. 1910 жылдан 1949 жылға дейін (хангул=부) аударғанда "округ" термині қолданылды. 1949 жылдан бері ешқайсысы қолданылмайды, Оңтүстік Корея немесе Солтүстік Корея әкімшілік жүйесінде "округ" деп аударылатын бөлініс болған жоқ.
Until 1894 (hangul=현) was the lowest level administrative division in Korea and can be translated into "Petty Prefecture" in the modern sense. It was below (군, 郡; "county") in the administrative hierarchy. (hangul=도호부) was a higher level administrative division and can be translated into "Protectorate General", "Greater Prefecture", "Metropolitan Prefecture", or "Martial Prefecture" in the modern sense. The capital, Hanyang (Seoul), can sometimes be translated as "Hanseong Prefecture". In 1895, and divisions were abolished. From 1910 to 1949, the term "prefecture" was used to translate (hangul=부). Since 1949 neither nor have been used, and there has been no division in either the South Korean or North Korean administrative system which translates as "prefecture".
Моңғолиялық эквивалент
Моңғол аймақтары (аймақтар) Цинь әулеті билігі тұсында қалыптастырылған. Бүгінде олар көбінесе "облыстар" деп аударылады.
Mongolian prefectures (Aimags) were adopted during Qing dynasty's rule. Today these are usually translated as "provinces".
Марокко префектурасы
Мароккода 75 екінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшелер 13 префектура мен 62 провинциядан тұрады. Олар Марокконың 12 аймағының құрамына кіреді. Әр префектура және провинция өз кезегінде аудандарға (аудандар, жекеше – аудан), муниципалитеттерге (коммуналар, жекеше – коммуна) немесе қалалық муниципалитеттерге (қалалық коммуналар, жекеше – қалалық коммуна) және кейбір ірі қалалардағы райондарға бөлінеді.
In Morocco, the 75 second level administrative subdivisions are 13 prefectures and 62 provinces. They are subdivisions of the 12 regions of Morocco. Each prefecture and province are subdivided in their turn into districts (cercles, sing. cercle), municipalities (communes, sing. commune) or urban municipalities (communes urbaines, sing. commune urbaine), and arrondissements in some metropolitan areas.
Венесуэлалық эквивалент
Дәстүрлі түрде префектура қала әкімдігі есебінде, ал префект – қала әкімі және комиссарымен теңестірілген, бірақ соңғы кезде префектуралар мен префекттер қала хатшысы лауазымымен салыстырылады.
Traditionally the prefecture as being the City Hall and the prefect as being the equivalent of a mayor and commissioner until recently; now the prefectures and prefect are analogous with the figure of Town Clerk.