Кіріспе
Аверн көлін Кумамен байланыстыратын ежелгі римдік туннель, оның ұзындығы шамамен бір шақырым. Оны сәулетші Люций Коккей Ауктус Агриппаның бұйрығымен, көлді әскери портқа, Portus Julius-ке айналдыру мақсатында Монте Грилло тауларының туф тасын қазып шығарды. Туннель екі арбаның бірдей өтуіне жететіндей кең болған. Аверн жағындағы өткелде бағаналы галереялар жасалған, ал кіреберіс қабырғаларында туф тасқа ойылған көптеген мүсіндер орналасқан. Жарық пен ауа алты тік шахта арқылы қамтамасыз етілген (олардың ең биігі отыз метрден астам). Портты сумен жабдықтаған Аква Аугуста акведугі де жолға параллель, солтүстік жағындағы туннельде салынған және нишалармен, тік шахталармен жабдықталған. Сол кезеңде Кумадан портына дейін Crypta Romana туннелі де, сондай-ақ жақын маңдағы басқа туннельдер (мысалы, Crypta Neapolitana) да салынған. 31 жылы Октавиан мен Марк Антоний арасындағы азамат соғысы аяқталғаннан кейін және 12 жылы флоттың Порт Юлиустан Мисенум портына көшірілуімен туннельдер стратегиялық маңыздылығын жоғалтты, бірақ практикалық және коммерциялық мақсаттар үшін пайдалы болып қала берді. Туннель сонымен қатар 1508-1509 жылдары Кума қираған жерлерін тонау үшін пайдаланған испандық капитан Пьетро де Пейс есімімен Гротта делла Пейс деп те аталады, сол кезде бұл жерде әлі де көптеген құнды заттар сақталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде туннель көп зақымданып, қазірде көпшілыққа жабық. Соңғы жылдары (2017 жылға дейін) масштабты қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді және жақын арада қайта ашылуы күтілуде. Алайда, қалпына келтіру барысында заңмен қорғалатын бес түрлі жартас құбыжығының (жарғақтардың) колониялары табылды, сондықтан туннельді қайта ашу алдында экологиялық сараптама жүргізу қажет.
The Aqua Augusta aqueduct supplying the port was dug in a tunnel parallel to and on the northern side the road and was also equipped with niches and vertical shafts. The Crypta Romana tunnel was also built nearby from Cumae to its port in the same period, as well as other tunnels in the vicinity (e. g. the Crypta Neapolitana). With the end of the civil war between Octavian and Mark Antony in 31 BC and the displacement of the fleet from Portus Julius to the port of Misenum in 12 BC, the tunnels lost their strategic interest, but continued to be useful for practical and commercial reasons. The tunnel is also known as the Grotta della Pace, in reference to a Spanish captain, Pietro de Pace, who made use of the tunnel in 1508–1509 to plunder the ruins of Cumae, which, at the time, still bore many rich items. The Grotta was heavily damaged during World War II and is no longer open to the public. It has undergone extensive restoration works in recent years (up to 2017) and should be reopened in the near future. However, colonies of five species of legally protected bats were discovered during the restoration, making an environmental assessment necessary before the reopening can go through.