Кіріспе
Адам анатомиясында құрсақ аортасы – құрсақ қуысының ең ірі артериясы. Аортаның бөлігі ретінде, ол төс аортасының (көкдегенінің) тікелей жалғасы болып табылады.
In human anatomy, the abdominal aorta is the largest artery in the abdominal cavity. As part of the aorta, it is a direct continuation of the descending aorta (of the thorax).
Құрылымы
Құрсақ аортасы диафрагма деңгейінде басталады, оны аорталық тесік арқылы, техникалық тұрғыдан диафрагманың артында, T12 омыртқа деңгейінде кесіп өтеді. Ол құрсақтың артқы қабырғасымен төмен қарай жүреді, омыртқа жотасының алдында орналасқан. Осылайша ол бел омыртқаларының қисығын, яғни алға қарай иілісін қадағалайды. Бұл қисықтың ең жоғарғы нүктесі үшінші бел омыртқасының (L3) деңгейінде орналасқан. Ол құрсақ аортасының оң жағында орналасқан төменгі қуыс венамен қатар жүреді және тармақтарды бөліп шығарар кезде диаметрі кішірейеді. Бұл оның негізгі тармақтарының ірілігіне байланысты деп саналады. 11-ші қабырға деңгейінде диаметрі 122 мм ұзындықта және 55 мм енінде болады, бұл тұрақты қысымның нәтижесі. Құрсақ аортасы клиникалық жағынан 2 сегментке бөлінеді:
Диафрагмадан төмен, бірақ бүйрек артерияларынан жоғары орналасқан жоғарғы бүйрек асты немесе парависцеральді сегмент. Бүйрек артерияларынан төмен және тобықтық бифуркациясынан жоғары орналасқан төменгі бүйрек асты сегмент.
The suprarenal abdominal or paravisceral segment, inferior to the diaphragm but superior to the renal arteries. The Infrarenal segment, inferior to the renal arteries and superior to the iliac bifurcation.
Қарым-қатынастар
Асқазан аортасы дене ортасынан сәл сол жаққа қарай орналасқан. Алдыңғы жағынан кіші оментум және асқазанмен жабылады, олардың артында селеу артериясының тармақтары мен селеу плексусы орналасқан; олардан төмен лиеналық венамен (көкек венасы), бүйрек безі, сол бүйрек венасы, он екі елі ішектің төменгі бөлігі, мезентерий және аорта плексусы жатыр. Артқы жағынан алдыңғы бойлық байламы және сол бел тамырлары арқылы бел омыртқалары мен кегіршек аралық фиброкартиляждардан бөлінеді. Оң жағында азигос венасы, цистерна хили, көкірек түтігі және диафрагманың оң аяғымен қатар орналасқан – соңғысы оны төменгі қуыс венаның жоғарғы бөлігінен және оң селеу ганглиосынан бөліп тұрады; төменгі қуыс венасы төменгі аортамен жанасады. Сол жағында диафрагманың сол аяғы, сол селеу ганглиосы, он екі елі ішектің өрмелеу бөлігі және жұқа ішектің бірнеше иілген бөліктері орналасқан.
Төменгі қуыс тамырмен байланысы
Құрсақ аортасының веноздық әріптесі, төменгі қуыс вена (IVC), оның оң жағымен қатар жүреді. Кіндік деңгейінен жоғары аорта IVC-ге шамалы артта орналасып, оң бүйрек артериясын оның артынан жібереді. IVC де сол сияқты, қарама-қарсы жағындағы сол бүйрек венасын аортаның алдынан өткізеді. Кіндік деңгейінен төменде аортаның оң жақтағы жалпы иілгі артериясын қарсы жақтағы (сол жақтағы жалпы иілгі венасын) алдынан кесіп өтуге жіберіп, жағдай көбінесе кері болады.
Қосалқы айналым
Колатеральды қан айналымы ішкі кеуде артериясы мен төменгі эпигастрикалық артерия арасындағы анастомоздар арқылы; егер байлау осы қан тамырлары арасында жасалса, жоғарғы және төменгі мезентериялар арасындағы еркін байланыс арқылы; немесе төменгі мезентериялық артерия мен ішкі қызылша артериясы арасындағы анастомоз арқылы, егер (көбінесе) байлау нүктесі төменгі мезентериялық артерияның басталуынан төмен болса; сондай-ақ, белдік артериялардың ішкі иық артериясының тармақтарымен анастомоздары арқылы да мүмкін.