Роланд Тейлор: Англиялық протестант шейіті

Кіріспе

Ағылшын протестант шейіті Роуленд Тейлор (кейде "Тейлер" деп те жазылады) (6 қазан 1510 – 9 ақпан 1555) – Мариандық қуғын-сүргін кезінде қаза тапқан ағылшын протестант шейіті. Қаза болған кезде ол Саффолк графтығындағы Хэдлидің пасторы болған. Жақын орналасқан Алдхэм-Коммон жерінде тірідей өртеліп өлтірілді.

Ерте өмір және білім

Тейлор Нортумберлендтегі Ротбериде дүниеге келген. 1530 жылы ол Кембридж университетінен LL.B. дәрежесін алды. 1531 жылдан 1538 жылға дейін ол ондағы Бурден хостелінің директоры болды. 1534 жылы ол Кембриджден LL.D. дәрежесін алды, сол жылы Мартин Лютер неміс тіліндегі Библиясын аяқтады. Бір жыл өткен соң, 1535 жылы Уильям Тиндаль жаңа ағылшын тіліндегі Библия аудармасы үшін дінге қарсы деп айыпталды. 1536 жылы Тиндаль бағанаға байланып, өртеліп өлтірілді. Тейлордың әйелі Маргарет Тиндаль – Уильям Тиндальдің қызының қызы (немересі) болған.

Діни мансап

1530-жылдардың аяғында Тейлор Хью Латимердің капелланы және Винчестер епархиясының бас комиссары болды. 1538 жылдың наурыз айында Латимер Тейлорды Ворстерширдегі Ханбери шіркеуінің Сент-Мария приходына тағайындады. Латимер отставкаға кеткен соң Тейлор Томас Кранмердің қамқорлығына алынып, онымен бірге тұрып, 1539 жылы оның капелланы қызметін атқарды. Кранмер оны Ворстердегі Сент-Свитин шіркеуіне бекітті. Осылайша ол уағыз айтуға лицензия алды және оны Лондон епархиясында жүзеге асырды. 1544 жылдың 16 сәуірінде ол Саффолк графтығындағы Хэдли приходына ұсынылды. 1543 жылы Англия Парламенті Тиндейлдің ағылшын тіліндегі аудармасын және қарапайым халықтың Киелі кітапты оқылуын тыйым салды. Осы кезеңде Ұлыбританияда протестант дін қызметкерлеріне, әсіресе католиктер тарапынан діни қудалау күшейді. 1546 жылы Католик шіркеуінің Трент соборы латын тіліндегі "Вулгата" нұсқасын Киелі кітаптың ресми нұсқасы деп жариялады. 1547 жылдың жазында Тейлор Линкольн, Оксфорд, Личфилд және Ковентри епархияларындағы патшалық сапар аясында уағыз айтушы ретінде жұмысқа алынды. 1547 жылдың 15 тамызында ол Рочестер каноны болды, сол жылы қаңтарда король Генрих VIII қайтыс болған еді. 1548 жылы Тейлор Бьюри Сент-Эдмундс архидиаконы болып тағайындалды және Лорд-мэрдің өтініші бойынша Уитсунтиде немесе Пятидесятницада уағыз айтты. 1547-1553 жылдары таққа отырған Эдуард VI Генрих VIII-ге мұрагер болды, ал 1549 жылы "Ортақ дұға кітабы" Англиядағы протестанттық культтік мәтінге айналды. 1550 жылы Тейлор анабаптистерге қарсы комиссия құрамына шақырылды. Сол жылы ол Норвич епархиясының бос қалған лауазымын басқаруға да көмектесті. 1551 жылы, 41 жасында Тейлор Эксетер епархиясының Эксетер архидиаконы болып тағайындалды, сондай-ақ Кентербери соборының алты уағызшысының бірі және епископ Николас Ридлидің канцлері болып тағайындалды. Оның басшылығы шіркеу заңдарын қайта қарау комиссиясына қатысу арқылы кеңейтілді. 1552 жылы ол Ворстер епархиясының бос қалған лауазымын басқаруға көмектесті.

In the late 1530s Taylor served as Hugh Latimer's chaplain and commissary general of the diocese of Winchester. In March 1538 Taylor was collated by Latimer to the St Mary's parish church of Hanbury, Worcestershire. When Latimer resigned, Taylor was taken under the wing of Thomas Cranmer, living with him and (1539) serving as his chaplain. He was ordained by Cranmer and admitted to the parish church of St Swithin's in Worcester. He was thus given his licence to preach and did so in the diocese of London. On 16 April 1544, he was presented to the living of Hadleigh, Suffolk. In 1543 the English Parliament banned Tyndale's English version and all public reading of the Bible by laymen. Religious persecution of Protestant clergy, especially by Roman Catholics, intensified in Britain at this time. In 1546 the Council of Trent, an ecumenical council of the Catholic Church, decreed that the Latin Vulgate was the authoritative version of the Bible. In the summer of 1547, Taylor was employed as a preacher for the royal visitation within the dioceses of Lincoln, Oxford, Lichfield and Coventry. On 15 August 1547, he became canon of Rochester, the same year during which King Henry VIII had died in January. In 1548, Taylor was appointed archdeacon of Bury St Edmunds and preached at the request of the Lord Mayor at Whitsuntide or Pentecost. Edward VI, who reigned from 1547 to 1553, followed Henry VIII, and in 1549 the Book of Common Prayer became the Protestant liturgical text in England. In 1550, Taylor was called to serve on a commission against Anabaptists. The same year, he also helped to administer the vacant diocese of Norwich. In 1551, at age 41, Taylor was made archdeacon of Exeter in the diocese of Exeter, was also appointed one of the Six Preachers of Canterbury Cathedral and was appointed chancellor to Bishop Nicholas Ridley. His leadership was expanded by serving on a commission to revise the ecclesiastical laws. In 1552, he helped administer the vacant diocese of Worcester.

1553 жылдан бастап саяси қиындықтар

Тейлордың қиындықтары 1553 жылдың 25 шілдесінде басталды. Ол жаңа патшайым Мэри I таққа отырғаннан кейін алты күн өткен соң тұтқындалды. Тейлор Мэридің қарсыласы Леди Джейн Грейді қолдағандықтан бөлек, Бьюри Сент-Эдмундс қаласында шіркеу қызметкерлерінің бойдақ болуын айыптайтын уағыз айтқандығы үшін де діннен тайып кеткен деп айыпталды. Көптеген ағылшын дінбасылары, соның ішінде Тейлор, 1530 жылдардан бастап осы ілімді ағылшын реформациясының белгісі ретінде тастап кеткен. Тейлор сондай-ақ, Рим-католиктердің трансбұғаттану доктринасын жоққа шығарды, ол нан мен шарап сияқты екі элементті қасиетті тамақтану немесе Евхаристия кезінде қабылдағанда, олар Иса Мәсіхтің денесі мен қанына айналады деген сенімді білдіреді. Рим-католиктердің пікірінше, Евхаристия (және трансбұғаттану кереметі) – Құдайдың бұйрығы болғандықтан, оны жоққа шығаратын кез келген адам, әсіресе дін қызметкері немесе пастор, діннен тайып кеткен болып есептеледі. Реформацияланған және протестанттық шіркеулер бұл ілімге қарсы болды, себебі олар тағамдық белгі – белгі ғана, ол білдірілген нәрсе бола алмайды деп мәлімдеді. Сол сияқты, тәңірге табыну мәселесіне байланысты себептермен Тейлор Рим-католиктердің әдеттегі Құранды оқу тәсіліне қарсы шығып, Хадли халқының көп қолдауын алды. Бұл мәселелер Эдуард VI қайтыс болғаннан кейін (1553 жылдың 6 шілдесінде) және оның орнына королева Мэри I келгеннен кейін күрт өршіді. 1554 жылы Мэри Англияда католик дінін қайта орнату бағдарламасын бастады. Алайда, Мэридің Леди Джейн Грейді қамауға алуы мен өлім жазасына кесуінен кейін, протестанттық мұрагерлікке үміттері күйреген ағылшын дінбасылары мен англикандық жандар бұл қарсылыққа қарсы тұруды ағылшын христиандық міндеті деп санады, сондай-ақ Испания королінің (Мэри күйеуі Филипп II) Англияны қасиетті Рим империясының және оның Рим-католик державаларының ықпалына енгізуге тырысуына қарсы тұруды маңызды деп есептеді. Мэри, Генрих VIII-нің үлкен қызы болғандықтан, Эдуард VI-ның заңды мұрагері болғанымен, Англия енді Рим-католик монархын көтермейтін еді, ал Тейлор сияқты адамдардың батылдығы мен өлімге дейін төзімділігі Реформацияның жойылмайтынын, керісінше Англияда орнатылатынын қамтамасыз етті. 1554 жылдың 26 наурызында Тайлық кеңесі Тейлорды тұтқындауға бұйрық берді, осылайша ол епископ Стивен Гардинердің алдына келді. Тейлорға қарсы сот процесі бірнеше жылға созылды. Осы уақыт ішінде ол Корольдік түрмеде қамауда болды. Түрмеде ол көптеген тұтқындармен дос болып, көптеген адамдардың англикандық дінді қабылдауына көмектесті.

Taylor's troubles began on 25 July 1553. He was arrested just six days after the new queen, Mary I, ascended the throne. Aside from the fact that Taylor had supported Lady Jane Grey, Mary's rival, he was also charged with heresy for having preached a sermon in Bury St Edmunds denouncing the Roman Catholic practice of clerical celibacy, which required that a priest in holy orders be unmarried. Many English clergymen, including Taylor, had abandoned this teaching since the 1530s as a token of the English Reformation. Taylor also denounced the Roman Catholic doctrine of transubstantiation, which is the belief that the two elements (bread and wine) taken during Holy Communion, or the Eucharist, actually become the body and blood of Jesus Christ. Since the Roman Catholic position is that the Eucharist (and the miracle of transubstantiation) is a sacrament commanded by God, anyone denying it, particularly a cleric or pastor, is considered a heretic. This teaching was opposed universally by the Reformed and Protestant Churches, who maintained that, since a sacrament is a sign, it cannot also be the thing signified. For similar reasons relating to the problem of idolatry, Taylor took issue with the Roman Catholic form of the Mass and received much support from the people of Hadleigh. These issues came to a head after Edward VI died (6 July 1553) and was succeeded by Queen Mary I. In 1554, Mary began a programme of re establishing Catholicism in England. However, the English clergy and Anglican faithful, whose hopes for a Protestant royal succession had been dashed by Mary's imprisonment and execution of Lady Jane Grey, saw it as a matter of English Christian duty to resist this backlash, not least to resist the political ambitions of the king of Spain (Philip II, whom Mary married) to draw England within the sphere of the Holy Roman Empire and its Roman Catholic satellites. Although Mary, as Henry VIII's eldest daughter, was a legitimate successor to Edward VI, England was no longer minded to tolerate a Roman Catholic monarch, and the courage and endurance unto death of men such as Taylor provided the public example which ensured that the Reformation was not in fact overturned, but became established in the realm of England. On 26 March 1554, the Privy Council ordered the arrest of Taylor, and he thus appeared before Bishop Stephen Gardiner. The proceedings against Taylor ran over several years. During this time he was kept in the King's Bench Prison. While in prison he befriended many inmates and was instrumental in many conversions to Anglicanism.

Ескерткіштер

17 ғасырдың басына қарай жасалған, мүмкін, өңделмеген тас Тейлордың Алдхэм Коммон жерінде қайтыс болған орнын көрсетеді, осы жерде B1070 Леди Лейн және A1071 Ипсвич жолы қиылысады. Тасқа жазулар ойылған:

Өңделмеген тастың жанында 1818 жылы орнатылған пирамида пішіндес тас ескерткіш те бар, ол 1882 жылы жергілікті тұрғындармен қалпына келтірілді. Ескерткіште Нейтан Дрейктің өлеңдері жазылған. Бұл II санаттағы ескерткіш. Хэдлидегі Әулие Мария шіркеуінде Әулие Жохан капелласының оңтүстік-шығыс терезесі Тейлорды еске алады.