Кіріспе
Израильдің сыртқы қатынастары туралы шолу Израильдің сыртқы қатынастары Израиль мен әлем елдері арасындағы дипломатиялық және сауда қатынастарын қамтиды. Израиль дипломатиялық байланыстарға ие және Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) және басқа да көптеген халықаралық ұйымдардың мүшесі болып табылады. Израиль 1979 және 1994 жылдары бейбітшілік шарты жасасқан екі көршісі – Мысыр және Иорданиямен толық дипломатиялық қарым-қатынас орнатып келеді. 2020 жылы Израиль Араб лигасының үш елімен – Бахрейн, Біріккен Араб Әмірліктері және Мароккомен дипломатиялық қатынастарды орнату туралы келісімдерге қол қойды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Израильдің 168 елмен ресми дипломатиялық қарым-қатынасы бар, ал БҰҰ-ға мүше 28 мемлекет Израильмен ешқашан дипломатиялық қарым-қатынас орнатпаған немесе оны үзіп жіберген. Израильдің сыртқы қатынастарына, ең алдымен, Таяу Шығыстағы стратегиялық жағдайы, кең ауқымды араб-израиль қақтығысы және Иранмен, әсіресе Иранның ядролық бағдарламасы бойынша қақтығысы, сондай-ақ аймақтық мемлекеттердің наразылығы ықпал етеді. Сондықтан Израильдің сыртқы саясатының мақсаты дипломатиялық оқшаулануды жеңу және Таяу Шығыс аймағында да, одан тыс жерлерде де мүмкіндігінше көп елмен танысу және достық қарым-қатынас орнату болып табылады. Израиль ұлттық мақсаттарға жету үшін ашық және құпия дипломатияны қолданады, мысалы, коммерциялық сауда және ғылым мен технология ынтымақтастығы, шикізат импорты, әскери сатып алулар, қару-жарақ пен әскери көмек экспорты, одақтастарымен барлау ынтымақтастығы, тұтқын алмасу және кепілдерді босату шаралары. Израиль сондай-ақ еврейлердің Израильге көшіп келуін ынталандыруға, диаспорадағы еврей қауымдастықтарын қорғауға, дамушы елдерге көмек көрсетуге және ірі апаттарға тап болған елдерге гуманитарлық көмек беруге тырысады. Израильдің АҚШ-пен тығыз достығы мемлекет құрылғаннан бері сыртқы саясатының негізгі тірегі болып табылады. 1979 жылы Иран революциясы мен Пахлави әулетінің құлауына дейін Израиль мен Иран тығыз байланыс сақтап келді. Иран Түркиядан кейін Израильді тәуелсіз мемлекет ретінде мойындаған екінші мұсылман елі болды. 20 ғасырдың ортасында Израиль Африкаға шетелдік көмек және білім беру бағдарламаларын кеңінен жүргізіп, ауыл шаруашылығы, су шаруашылығы және денсаулық сақтау салаларындағы мамандарды жіберді. Қытай да Израильмен және жалпы мұсылман әлемімен бірдей жылы қарым-қатынас ұстап отырған әлемдегі аздаған елдердің бірі. Қытайдың геосаяси беделі, халықаралық аренадағы орны Израильдің халықаралық істерге және Пекинге қатысты сыртқы саясатын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады, себебі Қытайдың әлемдік ықпалы еврей мемлекетінің ақылға қонымды экономикалық басқаруымен, саяси тұрақтылығымен және Таяу Шығыстағы өңірлік стратегиялық маңыздылығымен үйлеседі. 2000 жылдары Израиль Сыртқы істер министрлігі Еуропалық Одақтың ықпалының күшеюі Израильді әлемдік істерде оқшаулануы мүмкін екенін ескертті. 2011 жылы Түркиямен дипломатиялық шиеленіс және Мысырда "Мұсылман бауырластардың" билікке келуінен кейін Израиль бірнеше жыл бойы осы елдермен салқын қарым-қатынас орнатып келді. Шамамен сол кезеңде Израильдің Еуропадағы, соның ішінде Грекия мен Кипрдегі (Энергия үшбұрышы аясында) және Азиядағы, соның ішінде Қытай мен Үндістандағы қарым-қатынасы күшейді, бұл Израильдің жоғары технологиялық экономикасының өсуімен байланысты. Израиль мен Мысыр арасындағы қарым-қатынас "Мұсылман бауырластардың" биліктен алынғаннан кейін жақсарды, ал Түркиямен қарым-қатынас 2010 жылғы төмендеуден бері тұрақсыз болып келеді.
Foreign relations of Israel refers to diplomatic and trade relations between Israel and other countries around the world. Israel has diplomatic ties Israel is a member of the United Nations (UN) and a number of other international organisations. Israel maintains full diplomatic relations with two of its Arab neighbours, Egypt and Jordan, after signing peace treaties in 1979 and 1994 respectively. In 2020, Israel signed agreements establishing diplomatic relations with three Arab League countries, Bahrain, the United Arab Emirates, and Morocco. As of 2021, Israel had formal diplomatic relations with 168 other countries, while twenty eight UN member states have either never established, or have broken off diplomatic relations with Israel. Israel's foreign relations are influenced primarily by Israel's strategic situation in the Middle East, the broader Arab–Israeli conflict and the conflict with Iran particularly over Iran's nuclear program, along with the rejection by regional states. Israel's foreign policy goals have therefore been to overcome diplomatic isolation and to achieve recognition and friendly relations with as many nations as possible, both in the Middle East region and further afield. Israel practices both open and secret diplomacy to further national goals, for example, commercial trade and science and technology cooperation, importing raw materials, engaging in military procurement as well as exporting arms and military assistance, intelligence cooperation with its allies, and prisoner of war exchanges and other arrangements for hostage releases. It has also sought to foster increased Jewish immigration to Israel and to protect vulnerable Jewish communities in the Diaspora, to offer aid to developing countries and humanitarian assistance to countries facing large scale disasters. Israel's close friendship with the United States has been a linchpin of its foreign policy since the establishment of the state. Until the Iranian Revolution and the fall of the Pahlavi dynasty in 1979, Israel and Iran maintained close ties. Iran was the second Muslim majority country to recognize Israel as a sovereign nation after Turkey. In the mid 20th century, Israel ran extensive foreign aid and educational programs in Africa, sending experts in agriculture, water management and health care. China is also one of the few countries in the world to concurrently maintain warm relations with both Israel and the Muslim world at large. China's geopolitical credibility, reputation, and standing in world affairs has continued to play a significant role in shaping Israel's approach to international affairs and foreign policy towards Beijing, owing to China's global influence, which aligns harmoniously with the Jewish state's sensible economic management, political stability, as well as its regional strategic importance in the Middle East. During the 2000s, the Israeli Ministry of Foreign Affairs warned that the increasing influence of the European Union would further isolate Israel in global affairs. In the wake of a series of diplomatic rifts with Turkey and the rise of the Muslim Brotherhood in Egypt in 2011, Israel had increasingly unfriendly relations with those countries for a few years. During roughly the same period, Israeli relations with many countries in Europe including Greece and Cyprus in the context of the Energy Triangle and in Asia, including China and India, were enhanced, largely on account of the growth of Israel's high tech economy. Israeli ties with Egypt have improved since the Muslim Brotherhood was removed from power there, while ties to Turkey have been uneven since their 2010 nadir.
Халықаралық ұйымдарға мүшелік
Израиль үкіметі қосылған алғашқы халықаралық ұйым 1949 жылдың басында «Төрт нүктелік бағдарламаның» бөлігі ретінде құрылған Халықаралық бидай кеңесі болды. Израиль 1949 жылдың 11 мамырынан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болып табылады. Израиль БҰҰ-ның көптеген мекемелерінің, соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарының кеңсесінің (БҰҰЖК) және Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО) мүшесі болып табылады. Израиль сондай-ақ Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (МАГАТЭ) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) сияқты басқа да халықаралық ұйымдарға қатысады. Израиль 2019 жылы АҚШ-пен келісілген қадаммен Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымынан (ЮНЕСКО) шықты. ЮНЕСКО ішінде Израиль көптеген халықаралық бағдарламалар мен ұйымдарға мүше болды. Ғылым саласында Израиль Адам және биосфера бағдарламасының (МАБ), Үкіметаралық океанографиялық комиссияның (МОК), Халықаралық гидрологиялық бағдарламаның (ХГП), Таяу Шығыстағы тәжірибелік ғылыми қолданбалар үшін синхротрондық жарық халықаралық орталығының (SESAME) және Халықаралық геоғылыми бағдарламаның (IGCP) белсенді мүшесі болды. Израильдің белсенді мүшесі болып табылатын басқа да маңызды ұйымдар: «Барлық үшін білім» қозғалысы, Еуропалық жоғары білім беру орталығы (CEPES), Дүниежүзілік мұра комитеті (WHC), Мәдениетті сақтау мен қалпына келтіруді зерттеудің халықаралық орталығы (ICCROM) және Халықаралық ескерткіштер мен сайттар кеңесі (ICOMOS). Байланыстар Израильдің ЮНЕСКО ұлттық комиссиясы арқылы жүзеге асырылды. Израиль 1994 жылы Еуропалық Одақтың Ғылыми-зерттеу және технологиялық даму бағдарламаларына (FP) қосылды және Еуропалық ядролық зерттеу ұйымының (CERN), Еуропалық молекулалық биология ұйымының (EMBO) және Еуропалық молекулалық биология зертханасының (EMBL) мүшесі. Ол 2003 жылдан бері Халықаралық есеп айырысулар банкінің (ХАБ) мүшесі болып табылады. 2010 жылғы 10 мамырда Израиль Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ) кіруге шақырылды. Израиль НАТО-ның Жерорта теңізі диалогы форумының мүшесі. 2014 жылы Израиль Париж клубына қосылды. 50 жылдан астам уақыт бойы БҰҰ-ның аймақтық тобының біріне кірмегеннен кейін (де-факто көптеген халықаралық ұйымдардан шеттетілген), Израиль 2000 жылы Батыс Еуропа және басқалар тобына уақытша қосылды. Израиль 2014 жылы тұрақты түрде қосылды.