Кіріспе

Көлірлердің аббревиатурасы ROYGBIV – жалпы түрде көкбайдың құрамына кіретін түстер тізбегін көрсететін аббревиатура: қызыл, қызғылт сары, сары, жасыл, көк, күлгін және биылғыш. Осы түстер тізбегін жаттау үшін бірнеше есте сақтау тәсілдері бар, мысалы "Рой Г. Бив" есімі немесе "Ричард Йорк жеңіліске ұшырады" сияқты сөйлемдер.

Тарих

Қайта өрлеу дәуірінде бірнеше суретшілер барлық басқа түстерді араластыруға болатын жетіге дейін негізгі түстердің тізбесін құруға тырысты. Осы көркемдік дәстүрге сәйкес, Исаак Ньютон түстерді қосу арқылы түстердің қалай пайда болатынын түсіндіру үшін салған түстер шеңберінің жеті түске бөлді. Бастапқыда ол бес түс ғана қолданды, бірақ кейін үлкен гаммадағы музыкалық ноталар санына сәйкес ету үшін апельсин және кобальт түстерін қосты. Мунселл түстер жүйесі, алғашқы ресми түс белгілеу жүйесі (1905), тек бес "басты түсті" атайды: қызыл, сары, жасыл, көк және күлгін.

Мемоника

Исаак Ньютонның түстер тізбегі (қызыл, қызғылт сары, сары, жасыл, көк, күлгін, фиолет) бүгін бірнеше танымал есте сақтау тәсілдері арқылы сақталып келеді. Олардың бірі – жеті түстің бас әріптерінен құралған "roygbiv" деген сөз. Бұл сөзді "Рой Г. Бив" деген адамның есімі ретінде де ойша қолдануға болады. Тағы бір дәстүрлі тәсіл – жеті спектральдық түстің бас әріптерін сөйлемге айналдыру, ең көп қолданылатыны – "Ричард Йорк соғыста жеңіліске ұшырады" (немесе "Ричард Йорк соғыста жеңіс алмады"). Бұл есте сақтау тәсілі 1460 жылы Уэйкфилд шайқасында Йорк герцогы Ричардтың жеңілісі мен қазасына немесе оның ұлы Ричард III-нің 1485 жылы Босворт даласындағы шайқаста жеңілуіне байланысты делінеді. Кейде "Жақсы кітабыңды өлеңмен оқы" деген сөйлем де қолданылады, ол Киелі кітапқа сілтеме жасайды.