Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы ресми орта білім беру біліктілігі Ұлттық білім беру жетістіктері сертификаты (NCEA) болып табылады. 2002 және 2004 жылдар аралығында кезең-кезеңмен енгізілген NCEA, бұрынғы үш орта білім беру біліктілігін алмастырды. NCEA-ны Жаңа Зеландия біліктіліктерді растау агенттігі басқарады.

Тарих

NCEA 1-ші деңгейі 2002 жылы мектеп сертификатын, 2-ші деңгейі 2003 жылы жоғары сынып сертификатын, ал 3-ші деңгейі 2004 жылы стипендияны ығыстырды. 2003 және 2004 жылдары мектептер жоғары сыныпқа көшу сертификатын ұсынды.

Жүйе

ҰКПЖ жүйесі Ұлттық біліктілік шеңберіндегі тиісті деңгейлерге сәйкес келетін үш деңгейге ие: бірінші, екінші және үшінші. Әр деңгей орта білімнің соңғы үш жылында оқытылады. Әр деңгейден өту үшін студенттер осы деңгейде немесе одан жоғары деңгейде белгілі бір кредиттер алуы керек. Кредиттер оқушылар бірлік стандарттарын немесе жетістік стандарттарын тапсыру арқылы иеленеді. Әрбір мектеп пәні бірнеше стандарттан тұрады – мысалы, 1-ші деңгейдегі математика 13 жетістік стандартынан тұрады, оның ішінде сан, алгебра, геометрия, тригонометрия, статистика және ықтималдық бойынша жеке стандарттар бар. Бөлшек және жетістік стандарттары – ҰКПЖ-да қолданылатын екі түрлі стандарт. Екеуі де критерийге негізделген бағалау жүйесін қолданады, яғни студенттер әр сынып деңгейінде осы деңгейге жету үшін белгіленген критерийлерге сәйкес болуы керек. Алайда, бірлік стандарттары «біліктілікке негізделген», ал жетістік стандарттары Жаңа Зеландияның оқу бағдарламасынан туындайды. Көптеген бірлік стандарттары қарапайым «жетілді/жетілмеді» жүйесін қолданады, ал жетістік стандарттары төрт балдық шкаланы қолданады: Жетілмеді (N), Жетілді (A), Ұсыныс (M) және Үздік (E). Мысалы, 91587 стандарты (мәселені шешуде бір мезгілдегі теңдеулер жүйесін қолдану) 3 кредиттен тұрады. Жеке тұлғаларды бағалау ішкі және сыртқы бағалау арқылы жүзеге асырылады, қараша және желтоқсан айларында оқу жылының соңында өткізілетін емтихандар арқылы.

Жетістіктер мен мақұлдаулар

Әр деңгейді өту үшін қажетті кредиттер саны төмендегідей. Кредиттерді бірнеше сертификаттар үшін қайта пайдалануға болады: NCEA 1-деңгейі – 1-деңгейде немесе одан жоғары 80 кредит, оның ішінде 10-ы – сауаттылық, 10-ы – сандық білім бойынша болуы керек. NCEA 2-деңгейі – барлығы 80 кредит, оның ішінде 60 кредиті 2-деңгейде немесе одан жоғары болуы тиіс. Студенттер сонымен қатар 1-деңгейде немесе одан жоғары 10 сауаттылық және 10 сандық білім кредитіне қол жеткізуі керек. NCEA 3-деңгейі – барлығы 80 кредит, оның ішінде 60 кредиті 3-деңгейде немесе одан жоғары, ал 20 кредиті 2-деңгейде немесе одан жоғары болуы керек. Студенттер сонымен қатар 1-деңгейде немесе одан жоғары 10 сауаттылық және 10 сандық білім кредитіне қол жеткізуі керек. Көптеген "Құрмет" және "Үздік" стандарттарын орындаған үміткерлер сертификаттарына "Құрмет" немесе "Үздік" деген баға қойылған күйінде алуға құқылы. 2011 жылы курстарға қосымша баға қою жүйесі енгізілді. "Құрмет" бағасымен курстың қосымша бағасын алу үшін үміткер бір жыл ішінде "Құрмет" немесе "Үздік" деңгейінде 14 кредит жинауы керек. Сонымен қатар, 3 кредит ішкі бағалаудан, ал 3 кредит сыртқы бағалаудан өтуі тиіс. Дене тәрбиесі, дінтану және 3-деңгейлі бейнелеу өнері пәндеріне 3 ерекшелік бар, себебі осы пәндердің барлық стандарттары толығымен ішкі немесе сыртқы бағалаудан өтеді. "Үздік" бағасымен курстың қосымша бағасын алу үшін барлық 14 кредит "Үздік" деңгейімен орындалуы керек.

Тексеру процесі және таңбалау

2011 жылы қайта қарастырылған Бірінші деңгей стандарттарымен бірге Сыныптық бағалау жүйесі (GSM) енгізілді. Қайта қарастыру сияқты, GSM да кезең-кезеңімен енгізілді, сондықтан 2011 жылы тек Бірінші деңгейдегі емтихан жұмыстары GSM бойынша бағаланды. GSM бойынша әр сұраққа дейін 8 ұпай беріледі, әр бағаға екі ұпайдан (НАМ) беріледі. «Жауап жоқ, дәлел жоқ» деген жағдайда N0 ұпайы қолданылады. Әр сұрақ бойынша жиналған ұпайлар қосылып, стандарттың жалпы ұпайы NZQA анықтаған шекті ұпайлар негізінде есептеледі. Дегенмен, үміткерлер соңында стандарттың (мысалы, 91098) 8 немесе 32 (мысалы, 90948) ұпайдан тұратынына қарамастан, төрт бағаның біреуін (НАМ) алады. Бұл өзгерістің үш мақсаты болды: үміткерлерге бағалауды түсінікті ету, оларды үлгерімді жақсартуға ынталандыру және бағалаудың дәйектілігін арттыру. NZQA мәліметінше, NCEA – емтихан жұмыстары бағаланғаннан кейін студенттерге қайтарылатын әлемдегі жалғыз орта мектеп біліктілігі. Емтихан жұмыстары қайтарылғаннан кейін студенттер бағалау немесе кеңселік қате кеткен жағдайда (мысалы, жұмыс толық бағаланбаған, ұпайлар дұрыс қосылмаған, емтихан жұмысында нәтижелер туралы хабарламада көрсетілгеннен өзгеше нәтиже көрсетілген) кейбір жұмыстарды қайта қарауға немесе дұрыс бағаланбағанын сезінсе, кейбір жұмыстарды қайта бағалауға ("қайта қарастыру") сұрануға құқылы. Стандарттар бойынша кең ауқымды онлайн ресурстарды NZQA веб-сайтында табуға болады.

Пікірталас және БАҚ

2013 жылдың қаңтар айында жүздеген студенттер өз бағаларын онлайн жарияланғаннан кейін, олар шығуы тиіс болған күнінен бір күн бұрын көре алды. 2014 жылдың маусым айында NZQA баспасөз хабарламасында 2013 жылғы ішкі бағалаулардың шамамен 25% дұрыс бағаланбағаны айтылды. Студенттер бұл қате берілген кредиттерді NCEA алу үшін пайдалана алды. NZQA жыл сайын ішкі бағалаудың кездейсоқ үлгісін тексеру үшін іріктейді. Кейбір мектептерде алынған кредиттердің көп бөлігі ішкі бағалаудан түседі. Сонымен қатар, төмен децильді мектептер жоғары децильді мектептерге қарағанда ішкі бағалауды жиірек қолданады және ішкі және сыртқы үлгерімдер арасындағы айырмашылықтар көбірек байқалады. NZQA жаңа стандарттар енгізілгендіктен және мұғалімдер бағалау жүйесіне толық бейімделмегендіктен, қателер әдеттегіден көп болғанын мәлімдеді. 2015 жылдың шілдесінде Джеймс Кот және Майкл Джонстон NCEA студенттерінің үлгерім деңгейінің өсуіне бағаларды көтеру себеп болуы мүмкін деген пікірді айтты. Бұл пікір 2017 жылдың сәуір айында жарияланған мақалада да қолдау тапты. 2016 жылдың қыркүйек айында бірінші деңгейдегі MCAT (математика бойынша біртұтас бағалау тесті) «өте қиын» деңгейде жасалғаны үшін сынға ілікті, бірақ Білім министрі Хекия Парата «бағалаудың жалпы нәтижесі «күтілгенмен сәйкес келеді және 2015 жылғыдан жоғары» деді.