Кіріспе

Американдық баспагер және өнер коллекционері

Амон Джайлс Картер аға (туған Джайлс Амон Картер; 11 желтоқсан 1879 – 23 маусым 1955) – «Форт-Уорт Стар-Телеграм» басылымын құрған және жариялаған адам, сондай-ақ Техас штатының Форт-Уорт қаласын ұлттық деңгейде танымал еткен белсенді азамат. Оның өсиеті бойынша қалдырылған мұра Форт-Уорт қаласындағы Амон Картер мұражайын құруға жұмсалды, ол 1961 жылғы қаңтарда оның қызы Рут Картер Стивенсон тарапынан іске қосылды.

Өмірбаян

Картер Техас штатының Крафтон қаласында дүниеге келген. 1892 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, ол қалған туыстарынан ажырап, Боуи қаласына, Техасқа көшіп кетіп, түрлі шаруа жұмыстары арқылы күнкөрісін қамтамасыз етті. Осындай жұмыстарда ол сауда өнерін үйреніп, жас кезінде саяхатшы сатушы болды. Боуи тұрғындары оның Ұлы депрессия кезінде теміржол станциясындағы жолаушыларға "тауықтан" жасалған деп сатылған бутербродтарды сатқан алғашқы "тауық және нан сатушылардың" бірі болғанын еске алады. Сол бутербродтардың шын мәнінде жігіттер аулаған қоян етінен жасалғаны айтылады. Бүгінгі күнге дейін Боуи қаласы әр жылғы қазан айында Тауық пен нан фестивалін өткізіп келеді.

Баспагер

1905 жылғы мамыр айында Картер Форт-Уорт қаласында жарнамалық орын сатушы болып жұмысқа тұрды. Бірнеше айдан кейін ол қаладағы жаңа газетті қаржыландыруға және басқаруға көмектесуге келісті. «Форт-Уорт Стар» газетінің алғашқы саны 1906 жылғы 1 ақпанда жарық көрді, Картер жарнама менеджері болып тағайындалды. Газет ақша жоғалтып, банкротқа ұшырау қаупі туғанда Картерде батыл идея пайда болды: қосымша қаражат жинап, газетінің басты бәсекелесі – «Форт-Уорт телеграмын» сатып алу. 1908 жылғы қарашада «Жұлдыз» газеті «Телеграмды» 100 000 долларға сатып алды, ал екі газет 1909 жылғы 1 қаңтарда «Форт-Уорт Стар-Телеграм» болып біріктірілді. 1961 жылы National Geographic журналы Картердің «қаланың қазіргі бейнесін қалыптастыруда ең көп еңбек еткен адам» екенін жазды. Ол Southern Air Transport (қазір American Airlines) компаниясын штаб-пәтерін Далластан жақын орналасқан Форт-Уортқа көшіруге ықпал етті. Картердің жеке араласуының нәтижесінде бірнеше мұнай компаниясы штаб-пәтерін Форт-Уортқа көшірді немесе сақтап қалды. Сонымен қатар Картер Форт-Уортқа 4-ші әскери-әуе базасының (қазір Lockheed Martin Aeronautics бас кеңсесі) салынуына және Bell Aircraft (қазір Bell Helicopter Textron) компаниясының көшірілуіне де ықпал етті. Картердің Форт-Уорттың көршісі – әлдеқайда үлкен және бай Далласқа деген жеккөрушілігі Техас штатында аңызға айналды. Картер туралы ең танымал әңгімелердің бірі – ол Далласқа сапарлағанда ақша жұмсамау үшін өзімен бірге түскі асты алып жүретін. Ол сондай-ақ: «Форт-Уэрт – Батыстың басталуы, ал Даллас – Шығыстың аяқталуы» деген сөздерін айтқан. Оның бұйрығымен «Star Telegram» телеарнасы, WBAP TV, Даллас туралы немесе тіпті Даллас-Форт-Уорт телеарна нарығының біріктірілген бөлігі екендігі туралы айтудан аулақ болды, тіпті екі қала бір нарық екені анық болған кезде де. Картердің мұрагерлері осы саясатты Картер қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң NBC компаниясы оларды бас тартуға мәжбүрлегенге дейін сақтады, сонымен қатар хабар таратушысын екі қаланы тең қамту үшін Седар-Хиллге көшірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Картер Форт-Уорт атынан жарнамалық сапарларды тоқтатты. 1951 жылғы қаңтарда Картер Техас және Тынық мұхиты темір жолынан No. 610 локомотивін сыйға алды және оны Оңтүстік-Батыс көрмесі мен Майлы мал көрмесі атынан Вилл Роджерс ескерткіш кешенінің жанында тұрақты көрмеге қойды. 1953 жылы ол бірнеше рет жүрек талмасына ұшырады, ал екі жылдан кейін болған соңғысы өлімге алып келді. 1955 жылғы 23 маусымда Картер Форт-Уорт, Техас штатында қайтыс болды. Ол Форт-Уорт қаласындағы Гринвуд мемориалдық зиратына жерленді.

Мұра

Форт-Уорт қаласындағы Техас Христиан Университеті футбол стадионына Картердің колледжге қосқан үлесін еске алу үшін Амон Г. Картер стадионы деген ат берді. Техас штатының Лаббок қаласындағы Техас Техникалық Университетінің бас кіреберісі Амон Г. Картер алаңы деп аталды. Алаңда университеттың мөрі бейнеленген мүсін, жеті саптамалы фонтан мен «Күнге қарай шабыс» деген атпен ат мүсіні орналасқан. Форт-Уорттың бұрынғы коммерциялық әуежайы (оның қалдықтары 183 тас жолының солтүстігінде, Даллас/Форт-Уорт халықаралық әуежайына кіре берісте және American Airlines компаниясының бас кеңсесі орналасқан жерде) Амон Г. Картер әуежайы деп аталды. Кейіннен әуежай 1974 жылы DFW әуежайына көшкенге дейін «Ұлы Оңтүстік-Батыс» халықаралық әуежайы деп өзгертілді. Әуежай бұзылғаннан кейін 1979 жылы оның бас ұшу-қону жолағы қалалық көшеге айналдырылып, Амон Картер бульвары деп аталды. Кездейсоқ жағдайға орай, KXAS TV және Telemundo арнасы KXTX TV 2013 жылы осы көше бойындағы жаңа студияларға көшіп, ал студиядағы конференц-зал Картердің есімімен аталып, салынды. Картер BloodCare – елдегі ең ірі қан орталықтарының бірі, Картердің 1959 жылы коммерциялық емес ұйымды құруға көмектесу үшін грант ақшасы бергеніне орай осылай аталды. Биг-Бенд ұлттық паркіндегі Амон Картер шыңы Картердің паркті құруға қосқан үлесінің құрметіне аталды. Техас A&M құқық мектебінің бас залдары Амон Картердің есімімен аталды. Бұл сыйлық Амон Г. Картер қорынан алынған. Форт-Уорт Мичэм халықаралық әуежайындағы Оңтүстік әуе көлігі терминалы, қазір Atlantic Aviation, 1933 жылы Амон Картерге арналды. Форт-Уорт білім беру ауданының Амон Картер Риверсайд орта мектебі Картерді құрметтейді. YMCA Camp Carter (Форт-Уорт қаласындағы YMCA). Техас штатының Боуи қаласындағы Амон Г. Картер көлі де Картер мырзаның есімімен аталды. Локомотив №610 кейін Уилл Роджерс Колизейінде көрсетілмей, Картердің ұлы Амон Г. Картердің қаржылық көмегімен Американың бостандық пойзын тарту үшін жаңадан қалпына келтірілді. 610-шы локомотив 1986 жылдан бері Палестинадағы Техас мемлекеттік теміржолында сақталып тұр.