Сэмюэл Уолтон: Walmart негізін қалаушының өмірбаяны

Кіріспе

Американдық бизнес магнаты (1918–1992)

Сэмюэл Мур Уолтон (29 наурыз 1918 – 5 сәуір 1992) – американдық бизнес магнаты, ең белгілісі Walmart және Sam's Club сауда желілерін құрғандығымен танымал. Ол бұл желілерді 1962 жылы Арканзас штатының Роджерс қаласында және 1983 жылы Оклахома штатының Мидвест-Сити қаласында ашқан. Wal Mart Stores Inc. кірісі бойынша әлемдегі ең ірі корпорацияға және әлемдегі ең ірі жеке жұмыс берушіге айналды. Бір кезде Уолтон АҚШ-тың ең бай адамы болған. Оның отбасы бірнеше жыл бойы АҚШ-тың ең бай отбасы болып саналады, 2022 жылдың қаңтарына қарай олардың таза байлығы шамамен 240,6 миллиард АҚШ долларын құрады. 1992 жылы 74 жасында Уолтон қан ауруынан қайтыс болды және Арканзас штатының Бентонвилл қаласындағы Бентонвилл зиратына жерленді, ол көп жылдар бойы сол қалада тұрған.

Ерте өмір

Сэмюэл Мур Уолтон Томас Гибсон Уолтон мен Нэнси Лидің ұлы ретінде Оклахома штатының Кингфишер қаласында дүниеге келді. 1923 жылға дейін ол ата-анасымен бірге фермада тұрды. Бірақ шаруашылық отбасын асырауға жеткілікті ақша табуға мүмкіндік бермеді, сол себепті Томас Уолтон фермалық ипотекамен айналыса бастады. Ол ағасының «Уолтон ипотекалық компаниясында» жұмыс істеді, ол «Metropolitan Life Insurance» компаниясының агенті болды, онда ол Ұлы депрессия кезінде фермаларды ипотекадан алумен айналысты. Ол отбасымен Оклахомадан көшіп келді (сол кезде тағы бір ұлы Джеймс туған, ол 1921 жылы дүниеге келген). Олар бірнеше жыл бойы Миссури штатында, көбінесе шағын қалалардан шағын қалаларға көшіп-қонып жүрді. Миссури штатының Шелбина қаласында сегізінші сыныпта оқып жүргенде, Сэм штат тарихындағы ең жас «Eagle Scout» (Бүркіт скауты) атағын алды. Ересек болғаннан кейін Уолтон «Boy Scouts of America» (Американың бойскауттары) ұйымынан «Distinguished Eagle Scout Award» (Ерекше Бүркіт скауты сыйлығын) алды. Соңында отбасы Миссури штатының Колумбия қаласына көшіп келді. Ұлы депрессия кезінде өскен ол отбасының қаржылық жағдайын жақсарту үшін, сол кездегідей, үй шаруасына көмектесетін. Ол отбасының сиырын сауды, артығын бөтелкеге құйып, клиенттерге жеткізіп беретін. Кейін «Columbia Daily Tribune» газетін таратушы болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол журналдарға жазылуды ұсынатын. Колумбиядағы Дэвид Х. Хикман орта мектебін бітіргеннен кейін ол «Ең жан-жақты бала» деп танылды. Орта мектепті бітіргеннен кейін Уолтон отбасын асыраудың жақсы жолын табу үшін колледжге түсуді шешті. Ол Миссури университетінде ROTC курсанты ретінде оқыды. Осы уақыт ішінде ол түрлі жұмыстар істеді, соның ішінде тамаққа алмасу үшін үстелдерді күтуге көмектесті. Колледжде оқыған кезінде Уолтон «Beta Theta Pi» бауырластығының «Zeta Phi» бөліміне қосылды. Ол сондай-ақ университеттегі ең жақсы студенттерді құрметтейтін құпия қоғам «QEBH» және ұлттық әскери құрмет қоғамы «Scabbard and Blade» қатарына қабылданды. Сонымен қатар, Уолтон Миссури университеті мен Стивенс колледжінің студенттерінен құралған үлкен «Burall Bible Class» (Буралл Киелі кітап сыныбы) президенті болды. 1940 жылы экономика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін ол сыныптың «тұрақты президенті» болып сайланды. Ол өте ерте жасынан үй шаруасына көмектесудің маңыздылығын түсінгенін айтты, яғни беруші болу, алушы емес. Уолтон армияда қызмет еткен кезде бөлшек саудамен айналысуды және жеке бизнес ашуды қалағанын түсінді. Уолтон 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметке шақырылатынын күтіп, «J. C. Penney» компаниясында басқарушы-жаттықтырушы ретінде жұмыс істеді. Ол қайын атасы Лиланд Робсоннан алған 20 000 долларлық несиеге, сонымен қатар армиядағы қызметінен жинаған 5 000 долларымен Арканзас штатының Ньюпорт қаласында «Ben Franklin» дүкенін сатып алды. Уолтон дүкеннің сөрелерінде әр түрлі тауарлардың толыққанды болуын қамтамасыз етті. Оның екінші дүкені, шағын «Eagle» (Бүркіт) дүкені, алғашқы «Ben Franklin» дүкенінен көшеде және Ньюпорттағы негізгі бәсекелесінің қасында орналасқан. Сату көлемі үш жылдың ішінде 80 000 доллардан 225 000 долларға дейін өскенде, Уолтон үй иесі П. К. Холмс назарын аударды, оның отбасы бөлшек саудада бай тәжірибеге ие болған. Сэмнің үлкен табысына таңданып, дүкенді (және франшизалық құқықтарды) ұлына қайтарып алуды қалап, ол жалға беру келісімін жаңартудан бас тартты. Жалға беру мерзімін ұзарту мүмкіндігінің болмауы, сонымен қатар сатудың 5% құрайтын тыйым салынған жоғары жалдау ақысы Уолтон үшін алғашқы бизнес сабақтары болды. Холмс Уолтонды жұмыстан шығарғанына қарамастан, дүкеннің тауарларын және жабдықтарын 50 000 долларға сатып алды, оны Уолтон «әділ баға» деп атады. Жалға беру мерзіміне бір жыл қалған, бірақ дүкен тиімді сатылғандықтан, ол, әйелі Хелен және қайын атасы Арканзас штатының Бентонвилл қаласының орталық алаңында жаңа орын сатып алу туралы келіссөздер жүргізді. Уолтон шағын арзандатылған дүкенді сатып алу және ғимаратқа иелік құқығын алу туралы келіссөздер жүргізді, бірақ ол көрші дүкенге кеңейту үшін 99 жылға жалға алу шартын алу шартымен. Көрші дүкеннің иесі алты рет бас тартты, ал Уолтон Бентонвилльден бас тартты, өйткені оның қайын атасы, Сэм білместен, дүкен иесіне соңғы сапармен барып, жалға алу шартын қамтамасыз ету үшін 20 000 доллар төледі. Ол бірінші дүкенді сатудан келісімді жабу үшін және Хеленнің әкесіне өтемақы төлеу үшін жеткілікті ақша қалдырған. Олар 1950 жылдың 9 мамырында бір күндік жөндеу сатылымымен жұмыс істеді.

Samuel Moore Walton was born to Thomas Gibson Walton and Nancy Lee, in Kingfisher, Oklahoma. He lived there with his parents on their farm until 1923. However, farming did not provide enough money to raise a family, and Thomas Walton went into farm mortgaging. He worked for his brother's Walton Mortgage Company, which was an agent for Metropolitan Life Insurance, where he foreclosed on farms during the Great Depression. He and his family (now with another son, James, born in 1921) moved from Oklahoma. They moved from one small town to another for several years, mostly in Missouri. While attending eighth grade in Shelbina, Missouri, Sam became the youngest Eagle Scout in the state's history. In adult life, Walton became a recipient of the Distinguished Eagle Scout Award from the Boy Scouts of America. Eventually the family moved to Columbia, Missouri. Growing up during the Great Depression, he did chores to help make financial ends meet for his family as was common at the time. He milked the family cow, bottled the surplus, and drove it to customers. Afterwards, he would deliver Columbia Daily Tribune newspapers on a paper route. In addition, he sold magazine subscriptions. Upon graduating from David H. Hickman High School in Columbia, he was voted "Most Versatile Boy". After high school, Walton decided to attend college, hoping to find a better way to help support his family. He attended the University of Missouri as an ROTC cadet. During this time, he worked various odd jobs, including waiting tables in exchange for meals. Also during his time in college, Walton joined the Zeta Phi chapter of Beta Theta Pi fraternity. He was also tapped by QEBH, the well known secret society on campus honoring the top senior men, and the national military honor society Scabbard and Blade. Additionally, Walton served as president of Burall Bible Class, a large class of students from the University of Missouri and Stephens College. Upon graduating in 1940 with a bachelor's degree in economics, he was voted "permanent president" of the class. Furthermore, he elaborated that he learned from a very early age that it was important for them as kids to help provide for the home, to be givers rather than takers. Walton realized while serving in the army, that he wanted to go into retailing and to go into business for himself. Walton joined J. C. Penney as a management trainee in Des Moines, Iowa, He resigned in 1942 in anticipation of being inducted into the military for service in World War II. With the help of a $20,000 loan from his father in law, Leland Robson, plus $5,000 he had saved from his time in the Army, Walton purchased a Ben Franklin variety store in Newport, Arkansas. Walton made sure the shelves were consistently stocked with a wide range of goods. His second store, the tiny "Eagle" department store, was down the street from his first Ben Franklin and next door to its main competitor in Newport. With the sales volume growing from $80,000 to $225,000 in three years, Walton drew the attention of the landlord, P. K. Holmes, whose family had a history in retail. Admiring Sam's great success, and desiring to reclaim the store (and franchise rights) for his son, he refused to renew the lease. The lack of a renewal option, together with the prohibitively high rent of 5% of sales, were early business lessons to Walton. Despite forcing Walton out, Holmes bought the store's inventory and fixtures for $50,000, which Walton called "a fair price". With a year left on the lease, but the store effectively sold, he, his wife Helen and his father in law managed to negotiate the purchase of a new location on the downtown square of Bentonville, Arkansas. Walton negotiated the purchase of a small discount store, and the title to the building, on the condition that he get a 99 year lease to expand into the shop next door. The owner of the shop next door refused six times, and Walton gave up on Bentonville when his father in law, without Sam's knowledge, paid the shop owner a final visit and $20,000 to secure the lease. He had just enough left from the sale of the first store to close the deal, and reimburse Helen's father. They opened for business with a one day remodeling sale on May 9, 1950.

Бен Франклин дүкендерінің желісі

Жаңа Бентонвиллдегі "Бес пен Он цент" дүкені жұмысын бастағанда, ал Ньюпорттағы жалдау мерзіміне 220 миль қашықтықта бір жыл қалғанда, қаржылық қиындыққа тап болған жас Уолтон жауапкершілікті бөлуді үйренуге мәжбүр болды. Осындай қашықтықта екі дүкенді табысты басқарғаннан кейін (және соғыстан кейінгі туу көрсеткішінің өркендеу кезеңінде) Уолтон тағы да көп жерлерді іздеу және Бен Франклин франшизаларын ашуға ынталанды. (Сонымен қатар, ол сағаттап рульде отырғандықтан және жақын туысы Джеймс "Бад" Уолтон соғыста ұшқыш болғандықтан, қолданылған шағын ұшақ сатып алуға бекінді. Кейін ол және оның ұлы Джон да тәжірибелі ұшқыштарға айналып, мыңдаған сағаттар бойы жерлерді іздеумен және отбасылық бизнесті кеңейтумен айналысты.)

Бірінші Walmart

Алғашқы Walmart дүкені 1962 жылдың 2 шілдесінде Арканзас штатының Роджерс қаласында ашылды. 719 West Walnut Street мекенжайында орналасқан бұл дүкен Wal Mart Discount City деп аталды. Ол американдық тауарларды насихаттауға белсенді күш салды. Бұл күш-жігерге шетелдік бәсекелестікке төтеп беру үшін Walmart желісіне жеткілікті төмен бағамен тауар жеткізе алатын американдық өндірушілерді табуға дайындық кірді. Meijer дүкендерінің желісі өскен сайын, ол Уолтонның назарын аударды. Ол өзінің бір терезеден барлық қажеттіні алуға арналған сауда орталығы форматының Meijer-дің алғашқы инновациялық идеясы негізінде құрылғанын мойындады. Америкалық дискаунт-дүкендерінің көпшілігінен өзгеше, Уолтон дүкендерін ірі емес, кішкентай қалаларда ашты. Тұтынушыларға жақын болу үшін сол кезде кішкентай қалаларда сауда орындарын ашудың қана мүмкіндігі болды. Уолтонның моделі екі артықшылықты ұсынды. Біріншіден, бәсеке шектеулі болды, екіншіден, егер дүкен қала мен айналасындағы аймақтағы бизнесті бақылай алса, басқа саудагерлер нарыққа кіруге құлшынбайтын еді.

Жеке өмір

Уолтон 14 ақпан 1943 жылы Валентин күні Хелен Робсонға үйленді. Уолтон түрлі қайырымдылық қозғалыстарды қолдады. Ол және Хелен Бентонвиллдегі Бірінші Пресвитериан шіркеуінде белсенді болды; Сэм қарттар кеңесінің мүшесі және жексенбілік мектеп мұғалімі болып қызмет етті, жоғары сынып оқушыларына сабақ берді. Олар шіркеуге үлкен үлес қосты. Уолтон «қызмет көрсету арқылы басшылық ету» тұжырымын Walmart корпоративтік құрылымына енгізді, бұл тұжырым Мәсіхтің қызметші басшы болғанына негізделген, сондай-ақ христиандыққа негізделген басқаларға қызмет етудің маңыздылығын қанаттандырды. Уолтонға шашты клеткалы лейкемия диагнозы қойылып, емделді.

Өлім

Уолтон 1992 жылғы 5 сәуірде (Walmart-тың отызыншы жылдығына үш ай жетпегенде) Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында миеломадан, қанның бір түрінен қайтыс болды. Оның ұлының айтуынша, қайтыс болғанға бірнеше күн бұрын Уолтон аурухана төсегінде сату деректерін қарап отырған. Оның өлімі туралы жаңалық спутник арқылы 1960 Walmart дүкенінің барлығына жеткізілді. Ол кезде оның компаниясында 400 000 адам жұмыс істеді. Жылдық сату көлемі шамамен 50 миллиард долларды құрады, ол 1735 Walmart, 212 Sam's Club және 13 Supercenter дүкендерінен түсті.

Мұра

1998 жылы Уолтон "Таймс" журналының 20 ғасырдағы ең ықпалды 100 адам тізіміне енді. Уолтон 1992 жылғы наурыз айында, қайтыс болғанға дейін бір ай қалғанда, бөлшек саудадағы еңбегі үшін құрметке бөленді, сол кезде президент Джордж Буштан Президенттік бостандық медалін алды. (Билл Гейтс бұл тізімде алғаш рет 1992 жылы, Уолтон қайтыс болған жылы көшбасшы болды.) Wal Mart Stores, Inc. сонымен қатар Sam's Club қойма дүкендерін басқарады. Walmart АҚШ-та және он бестен астам халықаралық нарықта жұмыс істейді, оның ішінде: Аргентина, Бразилия, Канада, Чили, Қытай, Коста-Рика, Сальвадор, Гватемала, Үндістан, Оңтүстік Африка, Ботсвана, Гана, Малави, Мозамбик, Намибия, Танзания, Уганда, Замбия, Кения, Лесото, Эсватини (Свазиленд), Гондурас, Жапония, Мексика, Никарагуа және Ұлыбритания. Арканзас университетіндегі Бизнес колледжі (Сэм М. Уолтон атындағы Бизнес колледжі) оның құрметіне аталды. Уолтон 1992 жылы Junior Achievement АҚШ Кәсіпкерлік Даңқына енгізілді.